Tôi đồng ý rằng không phải ai cũng có con khai giảng như bài viết của tác giả Lê Hằng, người cho rằng không cần tăng 2 ngày nghỉ dịp Quốc khánh như đề xuất của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Tuy nhiên, tôi cho rằng với không nên chỉ nhìn nhận chuyện này quanh nhu cầu đưa con đi khai giảng năm học mới, mà hãy nhìn vào mong muốn, cơ hội nghỉ ngơi của người dân nói chung.
Theo quy định hiện hành, người lao động được nghỉ 2 ngày hưởng nguyên lương nhân lễ Quốc khánh, và nếu sắp tới con số này được nâng thành 4 ngày (từ ngày Quốc khánh đến ngày khai giảng 5/9) thì đó là món quà quý giá không chỉ với phụ huynh có con tựu trường, mà cả với mọi người lao động đang rất cần khoảng lặng đủ lâu để tái tạo năng lượng tinh thần và thể chất, phần năng lượng tích trữ để chạy đà cho cao điểm làm việc cuối năm.
Sau khi kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5 khép lại, mọi người lao vào "cuộc marathon" về công việc dài hơi và khắc nghiệt nhất trong năm. Từ đầu tháng 5 cho đến tận cuối tháng 8, họ phải gồng mình theo guồng quay không ngừng nghỉ suốt gần 4 tháng trời. Đây là khoảng thời gian các nhà máy tăng tốc sản xuất, các doanh nghiệp chạy đua cho kế hoạch kinh doanh sau mấy tháng đầu năm trầm lắng, áp lực doanh số, KPI đè nặng lên vai mỗi cá nhân.
Việc vắt kiệt mình cho công việc trong trạng thái nỗ lực cao độ cùng thời tiết nắng nóng gay gắt của mùa hè rất dễ khiến sức bền bị bào mòn, mọi người cảm thấy quá tải.
Nếu tăng 2 ngày nghỉ dịp Quốc khánh, người lao động sẽ có thêm thời gian tái tạo năng lượng. (Ảnh: Minh Đức)
Nếu lúc này được hưởng kỳ nghỉ đủ dài để nghỉ ngơi và thả lỏng, làm những việc mình yêu thích thay vì vài ngày "đủ để thở hắt", đây sẽ là trạm tiếp năng lượng quý giá giúp phục hồi thể trạng, giải tỏa căng thẳng, trở lại trạng thái tốt nhất để cống hiến và tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả công việc trong chặng đua nước rút đầy áp lực của những tháng cuối năm.
Nhìn rộng ra bối cảnh quốc tế, tổng số ngày nghỉ lễ, Tết được hưởng nguyên lương của Việt Nam hiện nay vẫn nằm ở nhóm trung bình thấp so với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Trong khi người lao động tại các nước láng giềng như Campuchia, Thái Lan hay Philippines có từ 15 - 22 ngày nghỉ lễ mỗi năm, thì con số này của Việt Nam chỉ vừa chạm mốc 12 ngày sau khi bổ sung một ngày nghỉ mới (Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11).
Sự chênh lệch này cho thấy chúng ta vẫn còn dư địa để điều chỉnh chính sách theo hướng cân bằng hơn giữa thời gian cống hiến tại nơi làm việc và thời gian dành cho cuộc sống cá nhân của người lao động.
Tất nhiên, bất kỳ một đề xuất tăng ngày nghỉ nào cũng sẽ vấp phải những băn khoăn, lo ngại từ phía các hiệp hội doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày hay linh kiện điện tử...
Nỗi lo về việc đứt gãy chuỗi cung ứng, áp lực chậm tiến độ đơn hàng và chi phí nhân công tăng cao do phải trả lương làm thêm giờ là những thách thức có thật. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa thời gian làm việc và năng suất lao động không phải là một hàm số tuyến tính theo kiểu làm càng nhiều giờ thì hiệu quả càng cao.
Một cơ thể mệt mỏi, một tinh thần kiệt quệ vì thiếu nghỉ ngơi chỉ mang lại những giờ làm việc kém hiệu quả, gia tăng tỷ lệ sai sót sản phẩm và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn lao động.
Ngược lại, khi người lao động được nghỉ ngơi đầy đủ, họ sẽ quay trở lại xưởng sản xuất với một năng lượng hoàn toàn mới, tinh thần sảng khoái và thái độ tích cực hơn. Sự tái tạo năng lượng này chính là chìa khóa để nâng cao năng suất lao động tối ưu, bù đắp lại khoảng thời gian thiếu hụt một cách tự nguyện và hiệu quả nhất.
Đối với những ngành đòi hỏi sự sáng tạo, thời gian nghỉ ngơi để lấy lại trạng thái thể chất, tinh thần tốt nhất lại càng quan trọng.
Để hài hòa lợi ích giữa các bên, việc triển khai tăng ngày nghỉ lễ cần được tính toán với lộ trình hợp lý và các phương án linh hoạt. Chính phủ có thể xem xét các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp như giãn hoán đổi ngày làm việc bù một cách khoa học, hoặc áp dụng các chính sách linh hoạt cho phép các ngành đặc thù được chủ động sắp xếp lịch nghỉ luân phiên nhằm đảm bảo mạch sản xuất không bị gián đoạn hoàn toàn.
Nên nhìn nhận ngày nghỉ lễ như một khoản đầu tư dài hạn cho sức khỏe và năng lực của nguồn nhân lực chứ không phải khoản chi phí mất đi.
Quang Thắng