3 nguyên tắc vàng mà hơn 1,2 triệu thí sinh thi THPT phải biết

9 phút trướcBài gốc

Chương trình có sự tham gia của:

- Ông Đỗ Trí Nhân, chuyên viên Phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục, Sở GD&ĐT TPHCM

- Tiến sĩ tâm lý Nguyễn Hữu Long, giảng viên Trường Đại học Mở TPHCM

- Thạc sĩ Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân.

Dẫn dắt chương trình là Nguyễn Thị Thu Ngân - Á hậu 1 Miss Grand Vietnam 2025, Miss Intercontinental Vietnam 2025.

09/06/2026 15:38

report Tránh "bẫy" phòng thi

MC Thu Ngân: Một bạn đặt câu hỏi khi mà mình gặp một câu hỏi quá khó hoặc hoàn toàn xa lạ trong đề thi, chúng ta nên bỏ qua ngay hay áp dụng phương pháp loại trừ? Làm thế nào để tránh những “cái bẫy” ở dạng câu hỏi này?

ThS Huỳnh Thanh Phú:

Tôi xin nhắc lại nguyên tắc vàng đã chia sẻ từ đầu chương trình: câu dễ làm trước, câu khó làm sau. Khi gặp một câu hỏi quá khó hoặc quá lạ, không thuộc phần kiến thức mà mình đã ôn tập và nắm chắc, các em không nên dành quá nhiều thời gian cho nó. Hãy tạm thời bỏ qua để hoàn thành những câu có khả năng đạt điểm trước.

Đối với các câu hỏi trắc nghiệm khó, phương pháp loại trừ là một kỹ năng rất quan trọng. Các em có thể dựa vào những dữ kiện đã biết để loại dần các phương án không hợp lý. Trong một số trường hợp, có thể thử đối chiếu ngược kết quả hoặc sử dụng các dấu hiệu nhận biết để tăng khả năng lựa chọn đúng đáp án. Sau khi đã cân nhắc, dù chưa hoàn toàn chắc chắn, các em vẫn nên chọn một phương án trả lời. Điều quan trọng là không nên bỏ trống câu hỏi, bởi nếu không trả lời thì chắc chắn không có điểm, còn khi chọn đáp án vẫn có cơ hội đạt điểm.

Thạc sĩ Huỳnh Thanh Phú - Hiệu trưởng trường THPT Bùi Thị Xuân.

MC Thu Ngân: Một bạn tên Thanh Ngân cũng gửi câu hỏi rằng dù đã học bài rất kỹ nhưng cứ bước vào phòng thi là tay chân run, tim đập nhanh, đầu óc trống rỗng. Chuyên gia có bí quyết nào giúp các bạn ổn định tâm lý trong tình huống này không ạ?

TS Nguyễn Hữu Long:

Trước hết, các em cần hiểu rằng mỗi người sẽ có những biểu hiện cảm xúc khác nhau khi đứng trước một sự kiện quan trọng như kỳ thi. Có người run tay, có người tim đập nhanh, có người cảm thấy đầu óc trống rỗng. Đây là những phản ứng tâm lý hoàn toàn bình thường.

Điều đầu tiên là hãy chấp nhận cảm xúc của mình thay vì cố gắng phủ nhận nó. Thừa nhận rằng mình đang hồi hộp, đang lo lắng sẽ giúp các em dễ kiểm soát cảm xúc hơn là cố tỏ ra bình tĩnh trong khi bên trong đang rất căng thẳng. Khi đã vào phòng thi, không khí nghiêm túc và sự tập trung của các thí sinh xung quanh thường sẽ giúp các em dần lấy lại sự ổn định.

Một cách khác là áp dụng phương pháp chuyển hướng sự chú ý. Khi cảm thấy quá áp lực trước một câu hỏi khó hoặc trước đề thi, các em có thể tạm thời rời mắt khỏi đề, nhìn ra cửa sổ hoặc quan sát không gian xung quanh trong vài giây để giảm căng thẳng rồi quay lại làm bài. Ngoài ra, các em cũng có thể thực hiện những hành động đơn giản như xin phép uống nước. Việc thay đổi trạng thái cơ thể bằng một hành động nhỏ sẽ giúp ngắt quãng cảm giác lo lắng và hỗ trợ ổn định tâm lý tốt hơn.

Quan trọng nhất là đừng quá sợ hãi vì những cảm xúc hồi hộp của mình. Hãy xem đó là phản ứng bình thường trước một kỳ thi quan trọng. Khi chấp nhận được cảm xúc ấy và tập trung vào từng câu hỏi cụ thể, các em sẽ dần lấy lại sự tự tin và phát huy tốt nhất năng lực của bản thân.

09/06/2026 15:33

report Đừng để điện thoại làm hỏng kỳ thi

MC Thu Ngân: Thưa ông, nếu thí sinh lỡ mang điện thoại vào khu vực thi nhưng chưa sử dụng thì có bị xem là vi phạm quy chế hay không?

Thầy Đỗ Trí Nhân:

Theo quy chế, tất cả vật dụng được quy định không được mang vào phòng thi thì dù thí sinh có sử dụng hay không vẫn bị xem là vi phạm. Không chỉ điện thoại di động mà bất kỳ thiết bị bị cấm nào nếu mang vào phòng thi đều có thể bị xử lý theo quy định.

Thực tế đã có trường hợp thí sinh làm bài rất tốt nhưng điện thoại bất ngờ phát ra âm thanh trong giờ thi. Sau khi kiểm tra mới phát hiện em đã cài chế độ báo thức từ trước. Dù không sử dụng điện thoại để gian lận, trường hợp này vẫn bị xác định là vi phạm quy chế và buộc phải xử lý kỷ luật.

Thầy Đỗ Trí Nhân - Công tác tại Phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục, Sở Giáo dục TPHCM.

Vì vậy, tôi khuyên các em trong những ngày thi tốt nhất không nên mang điện thoại theo người. Các em có thể thống nhất trước với phụ huynh về thời gian và địa điểm đón sau mỗi buổi thi. Nếu mang theo điện thoại, các em không chỉ đối mặt với nguy cơ vi phạm quy chế mà còn dễ phát sinh tâm lý lo lắng như sợ thất lạc, nhầm lẫn hoặc mất tài sản.

Trong trường hợp sau giờ thi không liên lạc được với phụ huynh, các em hoàn toàn có thể quay lại nhờ cán bộ tại điểm thi hỗ trợ. Các thầy cô luôn sẵn sàng cho học sinh mượn điện thoại để liên hệ với gia đình khi cần thiết. Do đó, không nhất thiết phải mang điện thoại theo mình trong ngày thi.

Ngoài ra, tại một số điểm thi ở TP.HCM, khu vực gửi vật dụng cá nhân được bố trí cách điểm thi tối thiểu 25 m theo quy định. Điều này có thể gây bất tiện nếu thí sinh mang theo nhiều đồ dùng không cần thiết. Vì vậy, các em nên đi thi với hành trang gọn nhẹ nhất có thể, chỉ mang theo những vật dụng được phép sử dụng trong phòng thi.

Nếu lỡ mang theo điện thoại hoặc vật dụng không được phép, hãy chủ động gửi lại cho người nhà hoặc gửi tại nơi quy định trước khi vào phòng thi. Việc tạm thời không sử dụng điện thoại trong một vài giờ sẽ không ảnh hưởng đến các em, nhưng sẽ giúp tránh được những rủi ro đáng tiếc liên quan đến quy chế thi.

09/06/2026 15:28

Để không bị mất ngủ trước kỳ thi

MC Thu Ngân: Có một bạn gửi câu hỏi: Em rất hay bị mất ngủ trước ngày thi dù đã cố gắng thư giãn. Chuyên gia có thể cho em một lời khuyên cấp tốc để vượt qua tình trạng này được không ạ?

TS Nguyễn Hữu Long:

Thực ra, rất khó có “giải pháp cấp tốc” cho tình trạng mất ngủ trước kỳ thi. Đây là phản ứng tâm lý phổ biến khi đứng trước sự kiện quan trọng. Có người mất ngủ, có người ăn nhiều hơn bình thường, có người lại không thể tập trung làm việc gì. Những biểu hiện đó đều là phản ứng tự nhiên của cơ thể trước áp lực.

Điều quan trọng là các em nên cố gắng duy trì nhịp sinh hoạt như ngày thường. Nếu bình thường đi ngủ lúc 22 giờ thì trong những ngày thi cũng nên giữ khung giờ đó. Các em có thể lên giường sớm hơn khoảng 15 phút để cơ thể thư giãn, thay vì cố ép mình phải ngủ ngay. Khi giữ được thói quen sinh hoạt ổn định, giấc ngủ sẽ đến dễ dàng hơn.

TS Nguyễn Hữu Long - Ủy viên BCH Hội Tâm lý học Việt Nam, Giám đốc Chương trình đào tạo Tâm lý học, Trường Đại học Mở TPHCM.

Trong thực tế, tôi từng gặp nhiều học sinh, sinh viên bị mất ngủ trước các kỳ thi lớn. Nếu chỉ mất ngủ một hoặc hai đêm do căng thẳng thì các em cũng không nên quá lo lắng. Đây chủ yếu là phản ứng tâm lý chứ không phải bệnh lý. Sau buổi thi, các em có thể tranh thủ nghỉ ngơi hoặc ngủ bù để cơ thể phục hồi. Điều cần tránh là càng lo lắng về việc mất ngủ thì lại càng khó ngủ hơn.

Bên cạnh đó, các em nên hạn chế sử dụng cà phê và tránh suy nghĩ quá nhiều về đáp án, điểm số hay việc phải nhớ hết kiến thức. Càng giữ tâm lý thoải mái, giấc ngủ càng dễ đến. Mất ngủ trước một sự kiện quan trọng là điều khá bình thường. Giống như trước một chuyến đi xa hay một dịp đặc biệt, nhiều người cũng thức giấc sớm hơn thường lệ vì tâm trạng háo hức hoặc hồi hộp.

Tôi đặc biệt lưu ý học sinh và phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc ngủ hoặc thuốc điều trị để sử dụng khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Đã từng có trường hợp học sinh uống thuốc gây buồn ngủ rồi ngủ quên đến sát giờ thi. Một số loại thuốc cảm cũng có tác dụng phụ gây ngủ, ảnh hưởng đến khả năng tập trung và sức khỏe trong ngày thi. Nếu có vấn đề về sức khỏe, các em cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và hướng dẫn phù hợp.

Ngoài ra, nếu không may xảy ra sự cố sức khỏe trước hoặc trong kỳ thi, học sinh cần đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế để được khám và có giấy xác nhận theo quy định. Đây là cơ sở quan trọng để xem xét các chế độ hỗ trợ hoặc đặc cách nếu cần thiết. Tóm lại, thay vì tìm một giải pháp cấp tốc, các em hãy giữ nhịp sinh hoạt ổn định, thư giãn tinh thần và tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc. Tâm lý bình tĩnh sẽ là “liều thuốc” hiệu quả nhất trước kỳ thi.

09/06/2026 15:24

report Ngày thi có trục trặc, đừng tự làm khó mình

MC Thu Ngân: Thạc sĩ Huỳnh Thanh Phú có thể chia sẻ cách xử lý các tình huống trong kỳ thi? Thạc sĩ Huỳnh Thanh Phú - Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân:

Tôi nghĩ điều quan trọng nhất là các em phải bình tĩnh và biết cách tự xử lý tình huống. Trên đường đi thi, nếu chẳng may xe bị bể bánh hay gặp sự cố bất ngờ, đừng hoảng loạn.

Hãy mạnh dạn nhờ sự giúp đỡ của những người xung quanh. Các em có thể nói đơn giản: "Cô chú ơi, con đi thi mà xe bị hư, cô chú giúp con với". Tôi tin rằng ai cũng thương học trò, nhất là trong ngày thi, nên chắc chắn sẽ có người sẵn sàng giúp đỡ.

Nếu gặp lực lượng công an trên đường, các em cũng có thể trình bày hoàn cảnh để được hỗ trợ đến điểm thi. Trường hợp gần trụ sở công an phường thì cứ mạnh dạn vào báo cáo. Ngoài ra, nếu đi ngang điểm thi bất kỳ, dù không phải điểm thi của mình, các em cũng có thể tìm đến các anh chị sinh viên Tiếp sức mùa thi để nhờ hỗ trợ.

Còn nếu lỡ quên bút hay một số dụng cụ học tập cần thiết, các em cũng không nên quá lo lắng. Ở hầu hết điểm thi đều có đội ngũ sinh viên tình nguyện chuẩn bị sẵn bút viết và nhiều vật dụng cần thiết để hỗ trợ thí sinh. Hãy bình tĩnh tìm đến các anh chị để được giúp đỡ.

Đối với phụ huynh, tôi nghĩ trong những ngày thi cũng nên tạo cho con một tâm thế vui vẻ và thoải mái. Có thể cho con một khoản tiền ăn sáng nhiều hơn ngày thường một chút, không phải vì giá trị vật chất mà để các em cảm nhận được sự quan tâm và có thêm niềm vui trước giờ thi.

Sau kỳ thi, phụ huynh cũng có thể hứa hẹn một chuyến đi chơi hoặc một phần thưởng phù hợp nếu con cố gắng và đạt kết quả tốt. Những điều đó sẽ giúp biến áp lực thành động lực, giúp các em bước vào kỳ thi với tinh thần tích cực và hào hứng hơn.

09/06/2026 15:21

report Bí quyết tránh đi trễ, quên giấy tờ và mất bình tĩnh ngày thi

MC Thu Ngân: Thưa thầy, các thí sinh cần làm gì để giảm thiểu những rủi ro như đi trễ, quên mang giấy tờ, vật dụng cần thiết, ngủ quên hoặc mất bình tĩnh trong quá trình làm bài thi?

TS Nguyễn Hữu Long:

Để hạn chế các sự cố trong kỳ thi, thí sinh cần chuẩn bị tốt ở ba giai đoạn: trước khi thi, trong khi thi và sau khi thi.

Trước khi thi, các em cần chuẩn bị kỹ về sức khỏe, tinh thần cũng như các vật dụng cần thiết. Nên kiểm tra đầy đủ giấy tờ, bút, máy tính, quần áo, giày dép và để sẵn từ tối hôm trước.

Không nên chỉ đặt một báo thức mà nên đặt nhiều báo thức, đồng thời phụ huynh cũng cần hỗ trợ nhắc nhở để tránh ngủ quên. Các em nên ăn uống đầy đủ, đến điểm thi sớm để có thời gian ổn định tâm lý. Nếu cảm thấy căng thẳng, hãy tìm đến sự động viên từ gia đình hoặc bạn bè thân thiết. Một lời chúc, một cái ôm hay một cái bắt tay của cha mẹ trước giờ thi đôi khi có thể giúp các em bình tĩnh hơn rất nhiều.

TS Nguyễn Hữu Long - UV BCH Hội Tâm lý học Việt Nam, Giám đốc chương trình đào tạo Tâm lý học - Trường Đại học Mở TPHCM.

Trong khi thi, nếu gặp đề lạ hoặc khó hơn dự kiến, điều quan trọng nhất là không hoảng loạn. Nhiều học sinh mất thời gian vì lo lắng thay vì tập trung giải quyết bài làm.

Hãy bình tĩnh đọc kỹ đề, làm những câu mình chắc chắn trước và chấp nhận rằng có thể không hoàn thành được toàn bộ bài thi. Đừng để một câu khó ảnh hưởng đến cả bài làm. Nếu xảy ra bất kỳ sự cố nào như ghi nhầm, thiếu dụng cụ, gặp vấn đề sức khỏe hoặc tâm lý, các em cần báo ngay cho giám thị để được hỗ trợ. Tuyệt đối không tự ý xử lý theo cách có thể dẫn đến vi phạm quy chế thi.

Sau khi kết thúc mỗi môn thi, các em không nên quá bận tâm đến đáp án hay tiếc nuối những câu đã làm chưa tốt. Bài thi đã nộp thì không thể thay đổi được nữa, vì vậy điều cần thiết là giữ tinh thần cho môn thi tiếp theo. Hãy gác lại môn vừa thi, nghỉ ngơi và tập trung cho những bài thi còn lại. Việc xem lại, rút kinh nghiệm có thể thực hiện sau khi kỳ thi kết thúc.

Vai trò của phụ huynh rất quan trọng. Trước kỳ thi, cha mẹ cần đồng hành cùng con trong việc chuẩn bị giấy tờ, phương tiện đi lại và tính toán thời gian hợp lý. Trong thời gian thi, phụ huynh nên luôn sẵn sàng hỗ trợ nếu phát sinh tình huống bất ngờ.

Sau mỗi môn thi, thay vì hỏi con làm được bao nhiêu điểm hay có sai câu nào không, cha mẹ nên động viên, ghi nhận nỗ lực của con và giúp con hướng tới môn thi tiếp theo. Sự đồng hành, thấu hiểu của gia đình chính là nguồn động viên lớn nhất để các em tự tin vượt qua kỳ thi quan trọng này.

09/06/2026 15:11

report Nhớ thật kỹ 3 nguyên tắc vàng

MC Thu Ngân: Là người có kinh nghiệm là trưởng/ phó điểm thi, xin hỏi thầy Huỳnh Thanh Phú có lời khuyên gì với các em về các lỗi kỷ thuật?

Thạc sĩ Huỳnh Thanh Phú - Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân:

Khi làm bài, hãy thực hiện 3 nguyên tắc vàng:

1/ Câu dễ làm trước, câu khó làm sau.

2/ Tô đáp án thật chính xác.

3/ Tuyệt đối không bỏ trống câu nào.

Đặc biệt ở phần đúng - sai và phần trả lời ngắn, chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến các em mất điểm đáng tiếc. Với những câu cần tính toán, hãy giữ nguyên kết quả ở các bước trung gian và chỉ làm tròn ở đáp án cuối cùng. Trong chương trình mới, một sai số rất nhỏ cũng có thể khiến câu trả lời bị tính là sai. Vì vậy, sự cẩn thận và chính xác là yếu tố quyết định để tránh mất điểm oan

Ngoài ra, tôi muốn lưu ý các em một số vấn đề rất thực tế trước và trong khi làm bài thi.

Nếu trên đường đến điểm thi phát hiện quên bút, căn cước công dân hay giấy báo thi thì tuyệt đối đừng quay xe về lấy, vì như vậy sẽ dễ tạo thêm áp lực và có nguy cơ đến trễ giờ.

Các em hãy bình tĩnh đến điểm thi và báo với giám thị để được hỗ trợ. Khi vào phòng thi, hãy giữ tinh thần tương trợ, sẵn sàng giúp đỡ bạn bè những vật dụng cần thiết như bút chì hay gọt bút. Một hành động nhỏ nhưng sẽ giúp các em có tâm lý tích cực hơn.

Ngay khi nhận đề thi, việc đầu tiên không phải là lao vào làm bài mà phải kiểm tra kỹ đề có đủ trang hay không, chữ có bị mờ, bị khuyết hay thiếu nội dung không. Nếu phát hiện bất kỳ vấn đề nào, các em phải báo ngay cho giám thị để được đổi đề. Đừng để đến khi làm bài mới phát hiện sai sót.

Với bài thi trắc nghiệm, tôi nhắc lại một nguyên tắc rất quan trọng: ô vuông dùng bút mực để ghi thông tin, ô tròn dùng bút chì để tô. Trước hết phải ghi đúng số báo danh, mã đề bằng bút mực, sau đó mới tô các ô tương ứng bằng bút chì. Nhiều em vẫn mắc lỗi ghi một đường nhưng tô một nẻo, và điều đó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả chấm thi.

09/06/2026 14:57

report Lỗi nhỏ gây mất điểm oan

MC Thu Ngân: Thưa thầy, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay có những điểm gì khác so với các năm trước và thí sinh cần lưu ý những gì để tránh những sai sót đáng tiếc trong quá trình dự thi?

Thầy Đỗ Trí Nhân - Chuyên viên Phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục, Sở GD&ĐT TPHCM:

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay về cơ bản không có nhiều thay đổi so với năm 2025. Tuy nhiên, có một số lưu ý rất quan trọng mà thí sinh cần ghi nhớ bởi mỗi năm lại xuất hiện những cách hiểu hoặc kinh nghiệm truyền miệng khác nhau, đôi khi ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thi.

Đối với các môn trắc nghiệm, thí sinh nên sử dụng bút chì 2B đúng quy định để đảm bảo máy chấm đọc chính xác đáp án. Các em cũng cần kiểm tra kỹ mã đề và tô đúng mã đề trên phiếu trả lời trắc nghiệm, bởi máy chấm chỉ căn cứ vào những gì được tô trên phiếu chứ không thể nhận biết đề thi thực tế của thí sinh. Chỉ cần tô sai hoặc lệch một con số trong mã đề cũng có thể dẫn đến kết quả không chính xác.

Thầy Đỗ Trí Nhân, Chuyên viên Phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục, Sở GD&ĐT TPHCM.

Đối với môn tự luận, đặc biệt là môn Ngữ văn, các em nên chuẩn bị ít nhất hai cây bút cùng loại để tránh những sự cố như hết mực hoặc hỏng bút trong quá trình làm bài. Nếu gặp bất kỳ trục trặc nào trong phòng thi, thí sinh cần mạnh dạn giơ tay báo với giám thị thay vì ngại ngùng hoặc tự xử lý trong lo lắng.

Khi làm bài, cần ghi đầy đủ, rõ ràng các thông tin cá nhân, đặc biệt là số báo danh, số tờ giấy thi để tránh những sai sót trong khâu xử lý bài thi. Với các môn tự luận, bài viết sạch sẽ, chữ viết rõ ràng cũng giúp người chấm dễ theo dõi hơn, nhất là trong những trường hợp cạnh tranh điểm số ở mức rất sát nhau.

Về vật dụng mang vào phòng thi, các em chỉ được sử dụng những thiết bị theo đúng quy định. Máy tính cầm tay phải là loại không có chức năng soạn thảo văn bản, không có khả năng truyền nhận thông tin. Nếu trên máy tính hoặc các vật dụng khác có ghi chép công thức, nội dung liên quan đến môn thi thì đều được xem là tài liệu và không được phép mang vào phòng thi.

Ngoài ra, thí sinh cũng cần kiểm tra kỹ các thông tin liên quan đến chế độ ưu tiên, đối tượng ưu tiên, dân tộc hoặc khu vực tuyển sinh để kịp thời điều chỉnh nếu phát hiện sai sót. Điều quan trọng nhất là các em phải bình tĩnh, cẩn thận, tự tin và chủ động trao đổi với giám thị khi cần thiết. Nếu thực hiện đúng quy chế, các em hoàn toàn có thể yên tâm tập trung làm bài và phát huy tốt nhất năng lực của mình trong kỳ thi.

09/06/2026 14:49

report Điểm tựa tâm lý khác mê tín dị đoan

Thạc sĩ Huỳnh Thanh Phú - Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân:

Tôi muốn phân biệt rất rõ giữa mê tín dị đoan và điểm tựa tâm linh. Các em không nên tin rằng việc xin xăm, lắc quẻ hay thực hiện những hành vi cầu may mang tính mê tín sẽ giúp mình làm bài tốt hơn. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta phủ nhận giá trị của đời sống tâm linh.

Khi cánh cửa phòng thi khép lại, các em tự đối diện với bài thi. Niềm tin tinh thần có thể trở thành chỗ dựa giúp các em bình tâm, tự tin hơn. Thực tế, không chỉ học sinh mà nhiều nguyên thủ quốc gia hay vận động viên thể thao cũng có những nghi thức tâm linh riêng trước những thời khắc quan trọng. Đó là sức mạnh vô hình của niềm tin, giúp con người vững vàng hơn để phát huy tốt nhất khả năng của mình.

09/06/2026 14:45

report Không đặt niềm tin vào may rủi

MC Thu Ngân: Nhiều học sinh trước ngày thi thường ăn chè đậu đỏ, đi chùa cầu may hay thức khuya uống cà phê để ôn bài. Chuyên gia nhìn nhận như thế nào về những thói quen này?

TS Nguyễn Hữu Long:

Những việc như ăn chè đậu đỏ, đi chùa, cầu nguyện hay thực hiện một nghi thức quen thuộc trước kỳ thi có thể tạo ra động lực tinh thần, giúp các em cảm thấy yên tâm và tự tin hơn.

Nếu điều đó không gây ảnh hưởng đến sức khỏe và mang lại năng lượng tích cực thì không có gì phải phản đối. Chẳng hạn, nếu một học sinh vốn quen ăn chè, ăn đồ ngọt thì việc ăn một bát chè đậu đỏ trước ngày thi hoàn toàn bình thường. Nhưng nếu trước nay không ăn đồ ngọt, không quen với các món lạnh mà cố ép bản thân ăn chỉ vì mong may mắn thì cần cân nhắc, bởi yếu tố dinh dưỡng và sức khỏe vẫn phải được đặt lên hàng đầu.

TS Nguyễn Hữu Long - UV BCH Hội Tâm lý học Việt Nam, Giám đốc chương trình đào tạo Tâm lý học - Trường Đại học Mở TPHCM.

Tương tự, các em có thể đi chùa, cầu nguyện hay thực hiện những hoạt động mang lại sự an tâm cho bản thân. Điều quan trọng là không nên lạm dụng hoặc đặt toàn bộ niềm tin vào những yếu tố mang tính may rủi.

Không thể vì muốn cầu may mà thức khuya dậy sớm, dành hàng giờ đồng hồ cho các hoạt động tâm linh trong khi lại bỏ qua việc nghỉ ngơi và giữ tinh thần thư thái. Cũng không nên sa đà vào những cách dự đoán đề thi, đoán tác phẩm, đoán câu hỏi hay tin vào những thông tin truyền miệng thiếu căn cứ. Có thể đôi khi sự trùng hợp xảy ra, nhưng đó không phải là cơ sở để quyết định kết quả kỳ thi.

Điều quan trọng nhất vẫn là sự chuẩn bị của bản thân trong suốt quá trình học tập. Kiến thức không phải là thứ có thể tích lũy bằng cách luyện đi luyện lại một dạng bài duy nhất.

Học tập là quá trình mở rộng hiểu biết, liên kết kiến thức và vận dụng linh hoạt. Vì vậy, trong những ngày cuối trước kỳ thi, các em không cần cố gắng nhồi nhét hay học đến kiệt sức. Thay vào đó, chỉ nên xem lại những kiến thức tổng quan, những nội dung trọng tâm và dành nhiều thời gian hơn để nghỉ ngơi, thư giãn, giữ cho tinh thần ổn định.

Trong nhiều trường hợp, áp lực của kỳ thi không đến từ chính học sinh mà đến từ những người xung quanh, đặc biệt là cha mẹ. Có những em lo ít nhưng cha mẹ lại lo rất nhiều, vô tình tạo thêm gánh nặng tâm lý cho con. Cha mẹ cần hiểu rằng đây là hành trình của con, là cơ hội để con thể hiện sự trưởng thành sau 12 năm học tập. Điều các em cần nhất lúc này là sự đồng hành, động viên và tin tưởng, chứ không phải những kỳ vọng quá lớn hay những lời nhắc nhở liên tục về điểm số và kết quả.

Về chế độ sinh hoạt, phụ huynh cũng không nên thay đổi đột ngột thói quen ăn uống của con. Ngày thường con ăn gì thì những ngày thi vẫn nên duy trì như vậy. Không nhất thiết phải chuẩn bị những món ăn đặc biệt hay tạo ra những thay đổi lớn chỉ vì kỳ thi sắp đến.

Phụ huynh và học sinh cần giữ tâm thế bình tĩnh, nhẹ nhàng. Kỳ thi rất quan trọng, nhưng đó chỉ là chặng đường trong hành trình dài phía trước. Điều quý giá nhất cha mẹ có thể dành cho con lúc này chính là sự tin tưởng, cảm giác an tâm và một nguồn động viên tinh thần vững chắc để các em bước vào kỳ thi với tâm trạng tốt nhất.

09/06/2026 14:40

report Giữ bình tĩnh để thi đúng năng lực

MC Thu Ngân: Thưa TS Nguyễn Hữu Long, ông có thể chia sẻ những cách để các sĩ tử giữ được tinh thần thoải mái và tâm lý vững vàng trước khi bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT?

TS Nguyễn Hữu Long:

Đầu tiên, các em cần chấp nhận kỳ thi. Các em không thể cản được kỳ thi, vậy thì cũng đừng để kỳ thi cản bước mình. Khi chấp nhận đó là một phần tất yếu của hành trình trưởng thành, các em sẽ cảm thấy nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Trong tâm lý học, người ta chỉ ra rằng con người thường không lo lắng về những gì đang diễn ra trước mắt mà lại lo lắng về những điều chưa xảy ra hoặc những trải nghiệm đã từng xảy ra trong quá khứ. Nhiều học sinh từng bị điểm thấp, từng ôn tập không hiệu quả hoặc không đạt được kỳ vọng của bản thân nên mang theo những nỗi ám ảnh đó đến kỳ thi hiện tại.

Thay vì để những trải nghiệm không thành công trở thành gánh nặng tâm lý, các em nên xem đó là bài học để rút kinh nghiệm. Nếu trước đây học tủ dẫn đến kết quả không như mong muốn thì lần này hãy học toàn diện hơn. Đừng để quá khứ khiến mình lo lắng nhiều hơn mức cần thiết.

TS Nguyễn Hữu Long - UV BCH Hội Tâm lý học Việt Nam, Giám đốc chương trình đào tạo Tâm lý học - Trường Đại học Mở TPHCM.

Điều thứ hai, thời điểm này không còn là lúc để nhồi nhét thêm kiến thức mà là giai đoạn vàng để ổn định cảm xúc.

Sau 12 năm học tập và nhiều tháng ôn luyện, phần lớn kiến thức các em đã được trang bị. Những ngày cuối cùng trước kỳ thi, việc thức khuya học liên tục hoặc cố gắng tiếp nhận thêm quá nhiều kiến thức chưa chắc đã hiệu quả, thậm chí còn có thể khiến các em căng thẳng và rối loạn kiến thức.

Hãy tập trung nghỉ ngơi hợp lý, giữ tinh thần thư thái và chuẩn bị sức khỏe tốt nhất. Phụ huynh nên đồng hành với con bằng sự chia sẻ về mặt cảm xúc thay vì liên tục hỏi con học đến đâu hay còn thiếu phần kiến thức nào. Những lời động viên, sự thấu hiểu và cảm giác được đồng hành sẽ giúp các em tự tin hơn rất nhiều.

Điều cuối cùng là các em cần tự giải tỏa áp lực cho chính mình. Đừng biến kỳ thi thành cuộc đua so sánh với bạn bè. Nhiều em lo lắng không phải vì đề thi mà vì sợ điểm thấp hơn người khác, sợ không bằng bạn bè hoặc không đạt được sự kỳ vọng từ xung quanh.

Đây là kỳ thi của chính các em, điểm số phản ánh năng lực và sự nỗ lực của bản thân chứ không phải để hơn thua với ai. Càng so sánh, các em càng tự tạo áp lực cho mình. Hãy xem đây là một thử thách cần vượt qua để khẳng định bản thân. Kỳ thi tốt nghiệp THPT rất quan trọng nhưng không phải là điều quyết định toàn bộ tương lai. Đây chỉ là một dấu mốc khép lại tuổi học trò và mở ra một chặng đường mới phía trước.

Vì vậy, các em hãy tin vào sự chuẩn bị của mình, giữ tâm lý bình tĩnh, học và thi như cách mình đã học suốt 12 năm qua. Khi bước vào phòng thi với tâm thế thoải mái nhất, các em sẽ có cơ hội thể hiện đúng năng lực và đạt kết quả tốt nhất.

09/06/2026 14:35

report Không học nhồi nhét làm giảm phong độ

Thạc sĩ Huỳnh Thanh Phú - Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân:

Chỉ còn ít ngày trước kỳ thi quan trọng, nhiều học sinh vẫn mang tâm lý căng thẳng, lo lắng và cố gắng tận dụng từng giờ để ôn tập. Tuy nhiên, theo thầy Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân, điều cần thiết nhất lúc này không phải là học thêm thật nhiều mà là giữ tinh thần thoải mái, sức khỏe ổn định để bước vào phòng thi với trạng thái tốt nhất.

Chia sẻ từ góc độ của một nhà quản lý giáo dục đồng thời là phụ huynh có con đang chuẩn bị dự thi, thầy Phú cho rằng học sinh cần chấp nhận kỳ thi như một phần tất yếu của quá trình học tập. Khi xác định được tâm thế đó, các em sẽ giảm bớt áp lực và tự tin hơn khi đối diện với thử thách.

Thầy cũng lưu ý học sinh không nên quá lo lắng trước những yếu tố khách quan của kỳ thi như việc có giáo viên từ các đơn vị khác tham gia coi thi. Theo thầy, đây là hoạt động hoàn toàn bình thường nhằm bảo đảm tính nghiêm túc và công bằng của kỳ thi.

Một thông tin tích cực được thầy Phú nhắc đến là tỷ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông trong những năm gần đây luôn ở mức rất cao, đặc biệt tại TP.HCM đạt gần như tuyệt đối. Đây là cơ sở để học sinh tin tưởng vào quá trình học tập của bản thân và bước vào kỳ thi với tâm lý vững vàng hơn.

Đối với giai đoạn khoảng một ngày rưỡi trước môn thi đầu tiên, thầy Phú khuyến cáo học sinh không nên tiếp tục học nhồi nhét hoặc cố gắng tiếp thu thêm nhiều kiến thức mới. Thay vào đó, các em nên dành thời gian nghỉ ngơi, thư giãn và tái tạo năng lượng.

Về chế độ dinh dưỡng, thầy Phú khuyên học sinh nên duy trì thói quen ăn uống như hằng ngày, tránh thử các món ăn lạ. Những thay đổi đột ngột trong khẩu phần ăn có thể dẫn đến rối loạn tiêu hóa hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe, gây bất lợi trong suốt thời gian diễn ra kỳ thi.

Theo thầy Huỳnh Thanh Phú, khi có được tinh thần vui vẻ, tâm lý an ổn và sức khỏe tốt, học sinh sẽ bước vào phòng thi với sự tự tin cần thiết để phát huy tối đa năng lực của mình. Đó cũng là nền tảng quan trọng giúp các em đạt được kết quả như mong đợi sau nhiều năm học tập và nỗ lực.

09/06/2026 14:28

report Đừng để áp lực đánh bại trước kỳ thi

TS Nguyễn Hữu Long - Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tâm lý học Việt Nam, Giám đốc Chương trình đào tạo Tâm lý học, Trường Đại học Mở TPHCM:

Đứng trước bất kỳ sự lựa chọn hay quyết định quan trọng nào, con người đều có những tâm trạng bất ổn nhất định. Không chỉ học sinh mà ngay cả người trưởng thành, những người có nhiều năm kinh nghiệm cũng cảm thấy áp lực khi đối diện với các quyết định mang tính bước ngoặt.

Việc học sinh cảm thấy lo lắng trước kỳ thi tốt nghiệp THPT là điều hoàn toàn bình thường. Thậm chí, điều đáng lo hơn là khi các em hoàn toàn thờ ơ, không có bất kỳ sự quan tâm hay áp lực nào đối với kỳ thi. Với hơn một triệu thí sinh trên cả nước, việc xuất hiện cảm giác hồi hộp, căng thẳng là một phản ứng tâm lý tự nhiên.

Tâm lý con người luôn chịu tác động từ các yếu tố bên ngoài. Điều quan trọng không phải là cố gắng loại bỏ hoàn toàn sự lo lắng mà là học cách đón nhận và xử lý nó. Những lời động viên như “đừng lo lắng” hay “đừng run” đôi khi chỉ mang tính lý thuyết, bởi cảm xúc lo âu là điều rất thật và khó tránh khỏi.

Một mức độ lo lắng vừa phải thậm chí có thể tạo động lực để học sinh tập trung và nỗ lực hơn. Tuy nhiên, sau cảm giác lo lắng đó, các em cần tìm cách tự giải tỏa áp lực và lấy lại sự cân bằng cho bản thân.

Áp lực của thí sinh trước kỳ thi thường đến từ hai nhóm chính là áp lực vô hình và áp lực hữu hình. Trong đó, áp lực vô hình xuất phát từ những nỗi lo không rõ ràng như sợ đề thi không đúng với phần kiến thức đã ôn tập, lo bản thân không làm được bài, lo sức khỏe không đảm bảo vào ngày thi hoặc lo những tình huống bất ngờ có thể xảy ra. Dù đã học tập và ôn luyện đầy đủ, nhiều học sinh vẫn không tránh khỏi những suy nghĩ này.

Bên cạnh đó là những áp lực hữu hình, thể hiện rõ qua các biểu hiện như mất ngủ, ăn uống không ngon miệng, căng thẳng kéo dài, mệt mỏi về thể chất và tinh thần. Đây là những dấu hiệu cho thấy áp lực tâm lý đang tác động trực tiếp đến sức khỏe của thí sinh.

Để vượt qua giai đoạn này, học sinh cần quan tâm trước hết đến sức khỏe thể chất. Các em nên duy trì chế độ ăn uống, nghỉ ngơi điều độ, giữ tinh thần lạc quan và xem kỳ thi như một thử thách trong hành trình trưởng thành. Sau kỳ thi tốt nghiệp THPT sẽ còn nhiều cột mốc quan trọng khác trong cuộc sống, vì vậy không nên tạo áp lực quá lớn cho bản thân.

Các em học sinh cần đặt mục tiêu phù hợp với năng lực thực tế của mình. Thay vì kỳ vọng quá cao dẫn đến căng thẳng, các em nên xác định mức điểm phù hợp để phấn đấu. Trong bối cảnh cơ hội vào đại học hiện nay khá rộng mở, thí sinh không nên để nỗi lo lắng khiến bản thân suy sụp, kiệt sức hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe trước ngày thi.

Điều quan trọng nhất là giữ được trạng thái tinh thần ổn định và sức khỏe tốt để bước vào kỳ thi với sự tự tin cao nhất.

09/06/2026 14:09

report Lưu ý không được bỏ qua trước kỳ thi THPT 2026

Thầy Đỗ Trí Nhân - Chuyên viên Phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng, Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM:
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 về cơ bản vẫn giữ ổn định như kỳ thi năm 2025. Các quy định, hình thức tổ chức và cách thức thi không có nhiều thay đổi, giúp học sinh thuận lợi trong quá trình ôn tập và chuẩn bị.

Tuy nhiên, điểm mới đáng chú ý trong năm nay là quy định liên quan đến công tác xét tuyển đại học. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã điều chỉnh một số nội dung trong phương thức tính điểm và xét tuyển, do đó thí sinh cần chủ động tìm hiểu kỹ để có định hướng đăng ký nguyện vọng phù hợp.

Theo thống kê, TPHCM có hơn 142.000 thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Để phục vụ kỳ thi, thành phố dự kiến bố trí khoảng 246 điểm thi. Trong đó, có những điểm thi dành riêng cho học sinh lớp 12 đang học THPT, đồng thời cũng có các điểm thi dành cho thí sinh tự do, gồm những người tham gia thi lại theo chương trình của kỳ thi năm 2026.

Bên cạnh việc chuẩn bị kiến thức, thầy cũng lưu ý các em thí sinh nghiêm túc chấp hành quy chế thi. Một trong những lỗi dễ xảy ra là mang điện thoại di động vào phòng thi. Theo quy định, dù điện thoại đã tắt nguồn nhưng nếu vẫn mang vào phòng thi đều bị xem là vi phạm.

Trường hợp thí sinh cài báo thức trên điện thoại, đến giờ chuông reo trong lúc làm bài, dù không sử dụng thiết bị vẫn bị xử lý theo quy chế. Ngoài ra, thí sinh cũng cần tuyệt đối tránh hành vi trao đổi giấy nháp trong phòng thi.

Theo thầy, nhiều em sau khi hoàn thành bài làm thường có tâm lý giúp đỡ bạn bè bằng cách chuyển giấy nháp hoặc trao đổi thông tin. Tuy nhiên, hành vi này bị xem là vi phạm quy chế thi. Cả người đưa và người nhận giấy nháp đều có thể bị xử lý vì lỗi trao đổi bài trong phòng thi.

Các em cần hết sức lưu ý để không mắc những sai sót đáng tiếc. Đừng để việc vi phạm quy chế làm ảnh hưởng đến kết quả sau cả quá trình học tập và ôn luyện nghiêm túc. Thầy gửi lời chúc các thí sinh giữ tâm lý bình tĩnh, tự tin bước vào kỳ thi, phát huy tốt nhất năng lực của mình và đạt được kết quả như mong đợi.

BÁO TIỀN PHONG

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/3-nguyen-tac-vang-ma-hon-12-trieu-thi-sinh-thi-thpt-phai-biet-post1850008.tpo