Theo báo cáo khoa học, di tích Mộ vò Gò Cây Trâm được phát hiện trong cuộc khai quật phối hợp giữa Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo, Trường Đại học KHXH&NV TP Hồ Chí Minh và các đơn vị nghiên cứu Hàn Quốc từ tháng 12/2018 đến 1/2019.
Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác bảo tồn và định vị giá trị di sản của An Giang trên bản đồ văn hóa quốc gia.
Hiện vật nằm ở độ sâu khoảng 0,5m, với huyệt mộ hình tròn cùng quan tài là một vò gốm có nắp đậy. Bên trong chứa di cốt của một trẻ em 7 - 8 tuổi. Chất liệu, hình dáng và kỹ thuật chế tác cho thấy niên đại thuộc giai đoạn Óc Eo sớm (thế kỷ I-III). Phát hiện này mang giá trị đặc biệt, góp phần làm rõ sự kế tiếp của các lớp cư trú và quá trình phát triển văn hóa Óc Eo thời cổ đại.
Bảo vật thứ 2 là Đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc, được tìm thấy tại di tích Linh Sơn Bắc thuộc không gian khảo cổ Óc Eo - Ba Thê. Tượng bằng đất nung, thể hiện hình ảnh Đức Phật được che bởi vòm rắn Naga 5 đầu - mô típ tiêu biểu của nghệ thuật Phật giáo ảnh hưởng Ấn Độ.
Tầng văn hóa nơi phát hiện tượng có sự tích tụ dày đặc của gốm, ngói, đèn dầu, văn bia… phản ánh không gian sinh hoạt - tín ngưỡng kéo dài từ thế kỷ I-XII. Hiện vật giúp khẳng định vai trò quan trọng của Óc Eo - Ba Thê trong mạng lưới giao thương và tiếp biến văn hóa khu vực Đông Nam Á thời cổ.
2 bảo vật quốc gia: Mộ vò Gò Cây Trâm (trái) và Đầu tượng Phật Linh Sơn Bắc.
Tại buổi lễ, Viện Kỷ lục Việt Nam cũng công bố 3 kỷ lục quốc gia về văn hóa Óc Eo: thứ nhất, Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo là đơn vị tiếp nhận số lượng hiện vật hiến tặng nhiều nhất cả nước với 7.407 hiện vật, trong đó 2.454 hiện vật tiêu biểu được kiểm kê, bảo quản và trưng bày; thứ hai, nhà trưng bày Văn hóa Óc Eo giữ kỷ lục nơi lưu giữ nhiều đồng tiền Phù Nam nhất với 46 đồng nguyên vẹn và 14 mảnh; thứ ba, đơn vị đang bảo quản hai mái chèo gỗ hình lá đề - hiện vật Óc Eo lần đầu được khai quật tại Việt Nam, cho thấy dấu tích sinh hoạt, giao thương đường thủy của cư dân cổ.
Sự kiện công bố bảo vật và kỷ lục không chỉ ghi nhận nỗ lực nghiên cứu - bảo tồn di sản mà còn mở ra cơ hội mới cho An Giang trong việc quảng bá di sản Óc Eo - Ba Thê ra thế giới, hướng đến việc xây dựng hồ sơ đề cử di sản thế giới trong thời gian tới.
Hoàng Nghiệp