Bắc Ninh có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn
Đánh thức tiềm năng từ những vườn vải trĩu quả
Chương trình xúc tiến tour du lịch mùa vải thiều cùng hoạt động liên kết phát triển du lịch vùng được tổ chức đầu tháng 6 vừa qua không phải là một sự kiện quảng bá theo mùa.
Đằng sau đó phản ánh tư duy mới của địa phương trong việc khai thác tài nguyên nông nghiệp bản địa, kết nối các điểm đến và xây dựng các hành lang du lịch liên tỉnh nhằm đón dòng khách cao điểm hè.
Khi du khách ngày càng ưu tiên các trải nghiệm gần gũi thiên nhiên, giàu tính bản địa và có giá trị chữa lành, Bắc Ninh đang đứng trước cơ hội định vị hình ảnh mới trên bản đồ du lịch miền Bắc.
Trong nhiều năm, vải thiều được xem là sản phẩm nông nghiệp chủ lực của một số địa phương thuộc tỉnh Bắc Giang cũ, nay là tỉnh Bắc Ninh sau sắp xếp đơn vị hành chính.
Mỗi mùa thu hoạch, hàng nghìn tấn quả được tiêu thụ trong nước và xuất khẩu, tạo nguồn thu đáng kể cho người dân.
Tuy nhiên, giá trị của trái vải, vùng trồng vải không chỉ nằm ở sản lượng hay kim ngạch thương mại. Đó còn là nguồn tài nguyên du lịch đặc sắc nếu được khai thác đúng cách.
Kinh nghiệm từ Nhật Bản, Hàn Quốc hay nhiều địa phương của Trung Quốc cho thấy, du lịch nông nghiệp, nông thôn chỉ thực sự hấp dẫn khi du khách được trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất, thu hoạch và thưởng thức sản phẩm ngay tại nơi hình thành.
Những vườn cây ăn quả vì thế trở thành nơi trải nghiệm độc đáo thay vì chỉ là vùng nguyên liệu.
Việc đưa hoạt động hái vải, thưởng thức nông sản tại vườn vào chương trình du lịch mùa hè là bước đi phù hợp với xu hướng du lịch trải nghiệm hiện nay.
Đây cũng là hướng tiếp cận giúp gia tăng giá trị cho nông sản địa phương, tạo thêm nguồn thu cho người dân và mở rộng sinh kế ở khu vực nông thôn.
Quan trọng hơn, mô hình này giúp Bắc Ninh kể một câu chuyện mới về vùng đất vốn được biết đến nhiều với dân ca quan họ, di tích lịch sử và lễ hội truyền thống.
Bên cạnh không gian văn hóa Kinh Bắc, du khách sẽ có thêm cơ hội khám phá những vùng sinh thái nông nghiệp đặc trưng, góp phần làm phong phú hệ sinh thái sản phẩm du lịch của địa phương.
Đại diện Hiệp hội Du lịch Bắc Ninh và các tỉnh, thành phố mở rộng liên kết phát triển du lịch vùng
Liên kết vùng để kéo dài hành trình của du khách
Một trong những điểm đáng chú ý từ chương trình xúc tiến vừa qua là định hướng kết nối các vùng trồng vải với các điểm du lịch sinh thái, tâm linh và nghỉ dưỡng trong khu vực.
Đây là hướng đi mang ý nghĩa chiến lược bởi thực tế cho thấy một điểm đến đơn lẻ rất khó giữ chân khách trong thời gian dài.
Du lịch hiện đại không còn cạnh tranh bằng từng địa phương riêng lẻ mà bằng các cụm điểm đến có khả năng tạo nên hành trình hoàn chỉnh.
Bắc Ninh đang sở hữu lợi thế đặc biệt khi nằm giữa vùng du lịch trọng điểm phía Bắc, tiếp giáp Hà Nội và kết nối thuận lợi với nhiều trung tâm du lịch lớn. Khoảng cách địa lý ngắn cho phép hình thành các tuyến du lịch liên tỉnh kết hợp nhiều loại hình trải nghiệm trong cùng một hành trình.
Việc kết nối các vùng sinh thái, vườn vải với Khu du lịch tâm linh - sinh thái Tây Yên Tử, đồng thời mở rộng hợp tác với Hà Nội, Thái Nguyên và Lạng Sơn cho thấy tư duy phát triển theo không gian mở. Không cạnh tranh nguồn khách, các địa phương đang hướng tới chia sẻ nguồn khách và bổ trợ sản phẩm cho nhau.
Nếu được tổ chức hiệu quả, hành lang du lịch Hà Nội - Bắc Ninh - Tây Yên Tử - Lạng Sơn hoặc Hà Nội - Bắc Ninh - Thái Nguyên có thể trở thành những tuyến du lịch cuối tuần hấp dẫn đối với thị trường khách nội địa, đặc biệt là các gia đình và nhóm khách trẻ.
Đây cũng là giải pháp quan trọng giúp kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng du lịch toàn vùng.
Bắc Ninh cần một hệ sinh thái trải nghiệm gắn với văn hóa, nông nghiệp và sinh thái
Cần một hệ sinh thái trải nghiệm
Dù có nhiều tiềm năng, du lịch mùa vải thiều vẫn đối mặt với thách thức lớn nhất là tính mùa vụ.
Thời gian thu hoạch vải chỉ kéo dài vài tuần mỗi năm. Nếu chỉ tập trung vào hoạt động tham quan và hái quả, sản phẩm sẽ khó duy trì sức hút lâu dài.
Bởi vậy, điều Bắc Ninh cần xây dựng không phải là một tour mùa vụ đơn lẻ mà là cả một hệ sinh thái trải nghiệm gắn với văn hóa, nông nghiệp và sinh thái.
Các vùng trồng vải có thể phát triển thành những không gian du lịch cộng đồng với dịch vụ lưu trú, ẩm thực địa phương, trải nghiệm làm nông, lớp học chế biến nông sản, hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh và các chương trình xây dựng đội ngũ dành cho doanh nghiệp.
Xu hướng du lịch chữa lành cũng mở ra dư địa phát triển mới. Những không gian sinh thái kết hợp thiền, yoga, thiền trà hay các hoạt động chăm sóc sức khỏe đang được du khách thành thị đặc biệt quan tâm.
Nếu biết kết hợp giữa cảnh quan tự nhiên, văn hóa bản địa và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, Bắc Ninh có thể hình thành những sản phẩm mang giá trị gia tăng cao hơn nhiều so với các tour tham quan thông thường.
Tạo dấu ấn mới cho du lịch Bắc Ninh
Năm 2025 và nửa đầu năm 2026 chứng kiến sự chuyển động mạnh mẽ của du lịch Bắc Ninh. Từ việc khai thác hiệu ứng truyền thông của Bắc Bling đến phát triển các sản phẩm nông nghiệp trải nghiệm và mở rộng liên kết vùng, địa phương đang cho thấy quyết tâm làm mới hình ảnh điểm đến.
Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh bền vững, Bắc Ninh cần tiếp tục đầu tư cho công tác quy hoạch điểm đến, nâng cao chất lượng dịch vụ, đào tạo nguồn nhân lực du lịch nông thôn và xây dựng các sản phẩm có khả năng hoạt động quanh năm.
Quan trọng hơn, cần xem liên kết vùng là một chiến lược phát triển lâu dài chứ không chỉ là hoạt động hợp tác mang tính sự kiện.
Khi các địa phương cùng xây dựng những hành trình xuyên tỉnh có bản sắc riêng, cùng chia sẻ thị trường và nguồn khách, sức hấp dẫn của toàn vùng sẽ được nâng lên đáng kể.
Mùa vải thiều năm nay vì thế không chỉ mở ra cơ hội tiêu thụ nông sản. Xa hơn, đó có thể là điểm khởi đầu cho một hướng phát triển mới của du lịch Bắc Ninh, nơi nông nghiệp, văn hóa và liên kết vùng cùng trở thành động lực tăng trưởng trong giai đoạn mới.
MỘC HƯƠNG; ảnh: YẾN NHI