Bảo vệ khách hàng trước hành vi lừa đảo trên môi trường số

2 giờ trướcBài gốc

Công nghệ thanh toán số góp phần thay đổi cách người dùng tiếp cận các dịch vụ tài chính hiện đại.

Dữ liệu là tài sản, an toàn thông tin là then chốt

Trong khuôn khổ Hội thi chuyển đổi số của ngành Ngân hàng diễn ra mới đây, ông Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh, ngành Ngân hàng luôn gắn chuyển đổi số với bảo vệ khách hàng, phòng ngừa rủi ro và bảo đảm an toàn hệ thống.

Theo đó, NHNN đã triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO). Tính đến ngày 17/5, đã có hơn 4 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo, trong đó có hơn 1,3 triệu lượt khách hàng tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch là 4,4 nghìn tỷ đồng.

“Đây là minh chứng rõ nét cho việc chuyển đổi số không chỉ nhằm nâng cao tiện ích, mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng và tăng cường an toàn trong hoạt động ngân hàng”, đại diện Vụ Thanh toán NHNN cho biết.

Theo nhiều chuyên gia ngân hàng, dữ liệu là tài sản, an toàn thông tin là then chốt do vậy, ngành Ngân hàng đã bám sát phương châm dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống”. “Việc đối chiếu sinh trắc học thành công cho hơn 163,39 triệu hồ sơ khách hàng (bao gồm 161,2 triệu hồ sơ cá nhân và 2,19 triệu hồ sơ tổ chức) qua căn cước công dân (CCCD) gắn chip và (Ứng dụng định danh và xác thực điện tử - VNeID) là một bước tiến quan trọng, giúp loại bỏ tài khoản ảo và kiến tạo một hệ sinh thái tài chính minh bạch, công bằng.

Nỗ lực này còn lan tỏa mạnh mẽ khi toàn bộ 154 triệu tài khoản và 36 triệu hồ sơ trong cơ sở dữ liệu phòng, chống rửa tiền, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt đã được làm sạch triệt để. Đồng thời, việc Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia Việt Nam hoàn thành làm sạch gần 44,5 triệu hồ sơ khách hàng đã củng cố vững chắc niềm tin của người dân vào sự chính xác và an toàn của hệ thống.

Bên cạnh đó, NHNN hoàn thành sớm đồng bộ 4 cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo Nghị quyết số 71/NQ-CP và Nghị quyết số 11/NQ-CP lên Trung tâm dữ liệu Quốc gia, tiếp tục làm giàu nguồn tài nguyên dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Từ cú chạm điện thoại đến “đường cao tốc” thanh toán xuyên biên giới

Người dùng trải nghiệm thanh toán QR xuyên biên giới.

“Điện thoại thay ví tiền”, ngân hàng số đang dần trở thành một phần quen thuộc trong đời sống hàng ngày của người Việt. Tại châu Á, QR (mã phản hồi nhanh) đang trở thành một trong những phương thức chi trả phát triển nhanh nhất. Ở Việt Nam, có Vietcombank cũng tham gia làn sóng này thông qua OneQR (dịch vụ cho phép cửa hàng/người bán chỉ cần dán 1 mã QR duy nhất để nhận tiền từ bất kỳ ứng dụng ngân hàng nội địa) và QR Outbound (QR Outbound), cho phép khách hàng quét mã trực tiếp từ tài khoản trong nước tại nhiều điểm chấp nhận ở nước ngoài.

Hiện nay, từ quán cà phê, cửa hàng tiện lợi đến chợ dân sinh, mã QR đang trở thành hình thức thanh toán quen thuộc của người Việt. Các giao dịch tài chính vì thế cũng diễn ra tự nhiên hơn, liền mạch hơn trong đời sống hàng ngày.

Trong chuyến du lịch Trung Quốc mới đây, anh Hồng Quang, du khách đến từ Hà Nội, gần như không phải dùng tiền mặt. Điều khiến Hồng Quang ấn tượng là có thể thanh toán trực tiếp bằng VCB Digibank tại các cửa hàng địa phương mà không cần đổi trước Nhân dân tệ.

“Đi Trung Quốc nhưng không kịp đổi tiền Nhân dân tệ, tôi mở VCB Digibank và quét QR thanh toán trực tiếp từ tài khoản tại Việt Nam. Giao dịch xử lý nhanh, tôi không phải mang theo tiền mặt hay lo đổi ngoại tệ”, anh Quang chia sẻ. Theo chia sẻ của một số du khách, việc quét QR trực tiếp khá thuận tiện, nhiều cửa hàng còn áp dụng ưu đãi cho các giao dịch đầu tiên, tương tự trải nghiệm thanh toán số đang phổ biến tại Việt Nam.

Nếu QR đang thay đổi thói quen thanh toán, thì VNeID và định danh điện tử lại mở ra một bước chuyển mới của ngân hàng số. Đại diện Vietcombank cho biết, gần đây đã hoàn tất lượng lớn khoản vay trực tuyến bằng xác thực VNeID và ký số từ xa, khách hàng không cần gặp trực tiếp nhân viên ngân hàng. Những thủ tục vốn phải dùng nhiều giấy tờ và ký tá trực tiếp nay được rút gọn còn vài bước xác thực điện tử trên ứng dụng.

Trong vài năm gần đây, Vietcombank là một trong những ngân hàng tiên phong triển khai xác thực sinh trắc học qua căn cước công dân (CCCD) gắn chip, tích hợp VNeID, chữ ký số từ xa và các giải pháp xác thực nâng cao như SoftOTP (mã xác thực chỉ sử dụng một lần). Đến cuối năm 2025, ngân hàng này đã thu thập sinh trắc học cho hơn 15 triệu khách hàng, khoảng 2,5 triệu tài khoản liên kết an sinh xã hội qua VNeID và giải ngân khoảng 8.350 tỷ đồng thông qua ký số cá nhân.

Thanh toán liền mạch cho hơn 115 triệu người dùng.

Mới đây, Công ty CP Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) phối hợp cùng Công ty GLN International và 2 ngân hàng quyết toán BIDV, Hana Bank công bố triển khai dịch vụ thanh toán QR xuyên biên giới giữa Việt Nam và Hàn Quốc. Theo đó, hơn 115 triệu người dùng Hàn Quốc có thể sử dụng ví điện tử và ứng dụng ngân hàng thuộc mạng lưới GLN International để quét mã VIETQRGlobal tại hàng trăm nghìn điểm chấp nhận thanh toán trên toàn quốc.

Các giao dịch được xử lý theo thời gian thực, nhanh chóng và an toàn như thanh toán nội địa tại Hàn Quốc. Đặc biệt, hệ thống cho phép thanh toán trực tiếp giữa đồng Won Hàn Quốc (KRW) và đồng Việt Nam (VND) thông qua hạ tầng quyết toán của Hana Bank và BIDV, giúp giảm phụ thuộc vào đồng tiền trung gian và tối ưu chi phí giao dịch.

Ông Nguyễn Quang Minh, Tổng giám đốc NAPAS cho rằng, kết quả này là thành quả của “một quá trình hợp tác nghiêm túc, bền bỉ và đầy trách nhiệm” giữa các bên nhằm kết nối thành công hai hệ sinh thái thanh toán của Việt Nam và Hàn Quốc. Không chỉ dừng lại ở trải nghiệm thanh toán thuận tiện, dịch vụ còn được xem là hạ tầng hỗ trợ cho nền kinh tế số xuyên biên giới đang tăng trưởng mạnh tại châu Á.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, đại diện NHNN, tốc độ thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 tăng khoảng 38% so với cuối năm 2025. Trong đó, giao dịch trên Internet tăng 66%, giao dịch trên kênh di động tăng 33%. Đặc biệt, thanh toán qua mã QR tăng trên 50%. Bên cạnh đó, ngành Ngân hàng đã thực hiện thanh toán song phương với một số quốc gia. Từ đầu năm 2026 đến nay, Việt Nam đã triển khai kết nối thanh toán QR với Trung Quốc và Hàn Quốc. Dự kiến từ nay đến cuối năm, hệ thống sẽ tiếp tục mở rộng sang Singapore, Đài Loan (Trung Quốc) và Ấn Độ.

Tuy nhiên, đại diện Vụ Thanh toán (NHNN) cho rằng, sự phát triển mạnh của dịch vụ số cũng kéo theo nguy cơ gia tăng lừa đảo và gian lận tài chính. NHNN đã chủ động đưa ra các chính sách, các quy định, văn bản quy phạm pháp luật để giúp cho các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, các trung gian thanh toán có được nền tảng pháp lý để triển khai các vấn đề liên quan đến an ninh, an toàn.

Lãnh đạo Vụ Thanh toán cho rằng, trong chuyển đổi số, yếu tố quan trọng nhất vẫn là con người trong việc vận hành, sử dụng công nghệ đó để cung cấp các sản phẩm, dịch vụ cho người dân, doanh nghiệp.

Đại diện NHNN cho biết, chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng thời gian qua được triển khai đồng bộ trên nhiều trụ cột. Trong đó, hành lang pháp lý tiếp tục được hoàn thiện với hàng loạt văn bản quan trọng như Luật Phòng, chống rửa tiền, Luật Các tổ chức tín dụng (TCTD), Nghị định về thanh toán không dùng tiền mặt và đặc biệt là Nghị định 94/2025/NĐ-CP về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng.

Đây là lần đầu tiên Việt Nam có khung pháp lý linh hoạt cho các công nghệ tài chính mới. Đồng thời, trong chỉ đạo, định hướng, Thống đốc NHNN đã chỉ đạo kiện toàn Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc của ngành, tập trung vào 5 trụ cột gồm: Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và Đề án 06. NHNN đã ban hành Kế hoạch hành động ngành Ngân hàng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; đồng thời ban hành Chỉ thị số 02/CT-NHNN ngày 9/1 về đẩy mạnh chuyển đổi số và bảo đảm an ninh, an toàn thông tin trong hoạt động ngân hàng năm 2026.

Mục tiêu giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt 27 lần GDP năm 2026

NHNN vừa ban hành Quyết định số 1039/QĐ-BCĐ về Ban hành Kế hoạch hành động năm 2026 của Ban Chỉ đạo ngành Ngân hàng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và Đề án 06.

Theo Kế hoạch, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt được phấn đấu đạt mức 27 lần GDP; tỷ lệ dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc các tổ chức được phép khác đạt từ 87% trở lên. NHNN cũng đặt mục tiêu 100% hồ sơ công việc được xử lý trên môi trường điện tử và sử dụng chữ ký số chuyên dùng công vụ; 100% văn bản, hồ sơ công việc được xử lý toàn trình trên môi trường điện tử.

Đồng thời, tối thiểu 80% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 100% thủ tục hành chính liên quan doanh nghiệp đủ điều kiện được thực hiện trực tuyến, thông suốt, liền mạch.

Minh Phương/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/kinh-te/bao-ve-khach-hang-truoc-hanh-vi-lua-dao-tren-moi-truong-so-20260524155257537.htm