Bom Bo kỳ vọng trở thành điểm sáng mới trên bản đồ du lịch nông thôn và văn hóa của cả nước. Ảnh: Ngọc Thuận
Bao nhiêu gạo là bao nhiêu tình…
Trong kháng chiến chống Mỹ, Bom Bo đã trở thành biểu tượng hào hùng, thể hiện ý chí giành độc lập, tự do của đồng bào S’tiêng. Năm 1965, khi Chiến dịch Phước Long - Đồng Xoài bước vào giai đoạn ác liệt, đồng bào Bom Bo đã thực hiện Phong trào Giã gạo nuôi quân. Chỉ trong gần 3 ngày đêm, người dân Bom Bo đã giã được hơn 5 tấn gạo, kịp tiếp viện cho bộ đội. Tình cảm và sự quyết tâm làm hậu phương vững chắc cho cách mạng của đồng bào sóc Bom Bo đã trở thành nguồn cảm hứng để cố nhạc sĩ Xuân Hồng trong thời gian tham gia chiến dịch đã sáng tác bài hát Tiếng chày trên sóc Bom Bo bất hủ với thời gian.
Trải qua nhiều biến cố, đồng bào Bom Bo vẫn kiên trung, son sắt, thủy chung một lòng tin theo Đảng và Bác Hồ. Ngày nay, cùng với sự phát triển kinh tế, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân đang nỗ lực xây dựng Bom Bo trở thành điểm đến du lịch văn hóa - lịch sử, thu hút du khách trong nước và quốc tế.
Từ 3 trụ cột kinh tế, Bom Bo hướng tới tăng trưởng du lịch 2 con số
Sau sắp xếp, xã Bom Bo có diện tích 245,9km², dân số hơn 27 ngàn người thuộc 22 dân tộc (trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 54,6%). Địa phương đang sở hữu nguồn lực đa dạng để phát triển kinh tế bền vững. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, xã Bom Bo đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình từ một xã thuần nông sang mô hình phát triển đa trụ cột: nông nghiệp giá trị cao - du lịch trải nghiệm - dịch vụ văn hóa cộng đồng. Từ nhận thức này, Đảng bộ và nhân dân Bom Bo đã xác định: Phát triển du lịch địa phương gắn với khai thác tiềm năng nông nghiệp và bảo tồn văn hóa dân tộc hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.
Di tích lịch sử sóc Bom Bo, xã Bom Bo, tỉnh Đồng Nai vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích quốc gia theo Quyết định số 3241/QĐ-BVHTTDL ngày 9-9-2025. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho một vùng đất từng in đậm dấu ấn trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Xã Bom Bo có diện tích lớn cây công nghiệp như: cao su, cà phê, điều, tiêu cùng nhiều loại cây ăn trái đặc sản như: sầu riêng, bơ, chôm chôm. Đất bazan màu mỡ và khí hậu thuận lợi giúp nông sản địa phương có giá trị cao, tạo “nguyên liệu sống” cho du lịch nông nghiệp như: farmstay, homestay, trải nghiệm mùa vụ. Du khách đến Bom Bo không chỉ tham quan mà còn được trực tiếp trải nghiệm sản xuất, thu hoạch, chế biến nông sản, gắn kết với người nông dân. Nhờ đó, nhiều hộ nông dân có điều kiện để vừa bảo tồn nghề truyền thống vừa tăng thu nhập, phục vụ du lịch và cộng đồng.
Anh Điểu Mon, người dân thôn Bom Bo chia sẻ: “Tôi trồng hơn 1 sào lá nhíp. Ngoài phục vụ gia đình, sản phẩm còn cung cấp cho các cơ sở ăn uống phục vụ khách du lịch và người dân địa phương”.
Khu Bảo tồn văn hóa dân tộc S’tiêng sóc Bom Bo là trung tâm du lịch văn hóa - lịch sử của Bom Bo, tái hiện sinh hoạt cộng đồng, cồng chiêng và nghi lễ truyền thống. Tiếng chày giã gạo trên sóc Bom Bo từng vang vọng trong kháng chiến chống Mỹ nay trở thành biểu tượng văn hóa - lịch sử của cộng đồng S’tiêng. Những đêm hội cồng chiêng, bữa cơm lam, canh thụt, rượu cần… là những trải nghiệm nguyên bản khó nơi nào sao chép được, đồng thời là nền tảng cho du lịch văn hóa cộng đồng độc đáo.
Ông Điểu Lon A (thôn Bom Bo, xã Bom Bo) là người tham gia biểu diễn cồng chiêng tại khu bảo tồn này. Ông chia sẻ: “Hiện nay, Nhà nước tạo điều kiện cho chúng tôi được tham gia các hoạt động văn hóa như: đánh cồng chiêng, đan gùi. Tôi năm nay 75 tuổi, không còn sức làm việc nặng, nhưng làm những việc nhẹ như vậy vừa giúp giữ gìn văn hóa truyền thống của ông bà, tổ tiên để lại vừa có thêm thu nhập mua gạo ăn, tôi rất vui mừng và phấn khởi”.
Ông Điểu Lá, người có uy tín của thôn Bom Bo, xã Bom Bo cho biết: Di tích lịch sử sóc Bom Bo ngày nay hấp dẫn du khách nhờ các hoạt động trải nghiệm văn hóa. Vì vậy, việc gìn giữ, phát huy vô cùng quan trọng. “Dệt thổ cẩm, đan lát là nghề truyền thống quý giá của người S’tiêng. Thế hệ tôi đã già rồi nên tôi mong có lớp học truyền dạy cho lớp trẻ, để con cháu vừa học hành vừa giữ gìn và phát triển nghề, giúp văn hóa S’tiêng tiếp nối qua các thế hệ”.
Ngoài nông nghiệp và văn hóa, Bom Bo còn được thiên nhiên ưu đãi với đồi núi, suối, rừng xanh và khí hậu trong lành, rất phù hợp cho các loại hình du lịch xanh như: trekking, cắm trại, trải nghiệm sinh thái. Ông Phạm Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Bom Bo cho biết: “Trong tương lai, chúng tôi kỳ vọng có thêm sự hỗ trợ từ các cấp chính quyền và doanh nghiệp để cải thiện hạ tầng sinh thái, xây dựng các tuyến trekking, khu cắm trại thân thiện với môi trường, đồng thời kết hợp với các hoạt động trải nghiệm văn hóa bản địa nhằm tạo ra những sản phẩm du lịch độc đáo, bền vững, vừa phát triển kinh tế vừa giữ gìn thiên nhiên và bản sắc địa phương”.
Thế hệ trẻ giữ gìn bản sắc, kiến tạo tương lai
Thế hệ trẻ ở Bom Bo đang đóng vai trò quan trọng: vừa là người gìn giữ giá trị văn hóa dân tộc vừa là lực lượng đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ, kết nối thị trường, đưa hình ảnh quê hương đến gần hơn với du khách. Anh Điểu Kiệt, cán bộ văn hóa của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Bom Bo cho biết: Văn hóa S’tiêng gắn với lễ hội, cồng chiêng, ẩm thực, nghề dệt và phong tục sinh hoạt là nguồn tài nguyên quý để phát triển du lịch nếu được bảo tồn đúng cách.
Đồng bào dân tộc S'tiêng tại xã Bom Bo biểu diễn một tiết mục văn nghệ tại Lễ hội Mừng lúa mới. Ảnh: Trương Hiện
“Người dân ngày càng hào hứng tham gia hoạt động du lịch khi thấy rõ lợi ích kinh tế mang lại nhưng họ vẫn cần được hỗ trợ về kỹ năng giao tiếp, thuyết minh, phục vụ và vốn để xây dựng mô hình du lịch cộng đồng. Du lịch phải đi đôi với bảo tồn. Làm du lịch không được làm mất đi bản sắc” - anh Điểu Kiệt cho biết thêm.
Ông Vũ Long Sơn, Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Bom Bo cho biết: Địa phương đang tập trung hoàn thiện hạ tầng để nâng cao chất lượng điểm đến và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển du lịch. Địa phương cũng đề xuất đầu tư tuyến đường kết nối vùng, phục vụ tour liên tuyến. “Giai đoạn 2025-2030, địa phương đặt mục tiêu tạo việc làm trực tiếp và gián tiếp cho người dân, phần lớn cơ hội việc làm từ du lịch sẽ dành cho đồng bào S’tiêng và thanh niên địa phương. Việc đa dạng hóa sinh kế sẽ góp phần giảm nghèo bền vững, giúp người dân không còn phụ thuộc duy nhất vào nông nghiệp truyền thống” - ông Sơn nhấn mạnh.
Bom Bo đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân trên 10%/năm. Riêng ngành dịch vụ - du lịch phấn đấu chiếm trên 15% cơ cấu kinh tế địa phương, trở thành ngành mũi nhọn cùng với nông nghiệp giá trị cao.
Bom Bo từ một vùng đất anh hùng gắn với những trang sử oanh liệt đang vươn mình mạnh mẽ trong hành trình phát triển kinh tế mới. Từ 3 trụ cột trên, có thể khẳng định rằng Bom Bo đang sở hữu những lợi thế hiếm có để phát triển mô hình du lịch tổng hợp: Nông nghiệp giá trị cao - văn hóa cộng đồng - sinh thái bền vững. Với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng, Bom Bo hoàn toàn có thể trở thành điểm sáng mới trên bản đồ du lịch nông thôn và văn hóa của cả nước trong giai đoạn tới.
Đào Bằng