Số liệu quan trắc từ hệ thống giám sát chất lượng môi trường quốc gia và dự báo khí tượng xác định trong khoảng một tuần tới, miền Bắc, đặc biệt là Hà Nội, sẽ xuất hiện hình thái thời tiết bất lợi (nghịch nhiệt, lặng gió, sương mù…), làm giảm khả năng khuếch tán các chất ô nhiễm trong không khí. Nguy cơ nồng độ bụi mịn PM 2.5 tích tụ có khả năng tăng cao, chỉ số AQI vượt 150.
Trước thực trạng đó, Bộ NN&MT vừa có văn bản đề nghị các Bộ, ngành triển khai các biện pháp cấp bách ứng phó đợt ONKK tại khu vực. Nói “cấp bách ứng phó” là không nói quá, vì ONKK ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và các hoạt động kinh tế, xã hội; suy giảm chất lượng sống của mọi người, đặc biệt là những người có cơ địa dị ứng với khói bụi, có các bệnh về đường hô hấp.
ONKK đã là vấn đề nổi cộm tại Hà Nội và một số tỉnh phía Bắc từ lâu. Rất nhiều giải pháp đã được bàn tính, nhưng trong thực tế chưa được áp dụng, và “đến hẹn lại lên”, bầu trời Hà Nội lại có những lúc chìm trong ô nhiễm. Đã đến lúc phải hành động quyết liệt. Ngày 26/11 vừa qua, với 100% đại biểu có mặt tán thành, HĐND Hà Nội đã thông qua Nghị quyết về vùng phát thải thấp (LEZ) theo Luật Thủ đô 2024, tại các LEZ sẽ hạn chế phương tiện gây ô nhiễm, ưu tiên các loại xe dùng năng lượng sạch.
Để giải quyết ONKK, không riêng một địa phương nào làm được, mà cần những giải pháp đồng bộ, liên tỉnh, liên vùng. Trở lại với văn bản Bộ NN&MT vừa ban hành, đã chỉ rõ những nội dung, chủ thể, trách nhiệm cụ thể. Đó là đề nghị Bộ Công Thương chỉ đạo các tập đoàn, TCty, chủ đầu tư các nhà máy nhiệt điện, thép, hóa chất, phân bón… rà soát, bảo đảm hệ thống xử lý khí thải được vận hành, hoạt động hiệu quả, hiệu suất cao. DN nghiên cứu, áp dụng các phương pháp giảm phát thải.
Bộ Xây dựng chỉ đạo các công trình xây dựng, giao thông thực hiện các biện pháp vệ sinh môi trường che chắn, rửa xe, phun sương dập bụi. Bộ Công an chỉ đạo tăng cường kiểm tra, xử lý các xe chở vật liệu xây dựng không che chắn, làm rơi vãi; phương tiện xả khói đen; tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi đốt chất thải rắn, đốt rác trái phép.
Về phía các địa phương, được đề nghị tổ chức phân luồng giao thông hợp lý tại các khu vực nội đô và cửa ngõ đô thị để hạn chế ùn tắc dẫn đến ô nhiễm cục bộ, tích tụ ô nhiễm. Về phía Bộ NN&MT, tiếp tục theo dõi, giám sát thông qua hệ thống dữ liệu trực tuyến, sử dụng thiết bị giám sát công nghệ cao như vệ tinh viễn thám, thiết bị bay không người lái để phát hiện sớm các nguồn phát thải bất thường.
Dù biết những biện pháp trên có thể ảnh hưởng tới một số người, nhưng để đạt mục tiêu cao nhất là bảo vệ sức khỏe mọi người, bảo vệ bầu không khí, thì những giải pháp này rất đáng được ủng hộ, tuân thủ.
Những ngày Hà Nội chuẩn bị bước vào ứng phó đợt ONKK, lại nhớ về ca khúc nổi tiếng “Trời Hà Nội xanh” của nhạc sĩ Văn Ký với những ca từ mô tả về bầu trời Hà Nội vừa trong trẻo, hòa bình, đẹp mê hồn đầu những năm 1980: “Xanh xanh thắm bầu trời xanh Hà Nội/Hồ Gươm xanh như mái tóc em xanh”. Theo thời gian, Hà Nội đã giàu mạnh, hiện đại hơn rất nhiều, nên ý thức bảo vệ môi trường nói chung và bầu không khí nói riêng cũng cần phải được nâng cao tương xứng, đề “Cho mãi mãi bầu trời xanh Hà Nội/Cầu Thăng Long soi bóng nước sông Hồng”.
Nguyễn Trường Giang