Chuyên gia hiến kế gỡ nút thắt quản lý thuế hộ kinh doanh

một giờ trướcBài gốc

Chia sẻ tại phiên thảo luận “Vai trò của Đại lý thuế với minh bạch nghĩa vụ chuyển đổi số hộ kinh doanh, doanh nghiệp" chiều 22/5, ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín cho rằng, vấn đề mấu chốt liên quan đến hộ kinh doanh vẫn nằm ở tư tưởng, văn hóa kinh doanh, thói quen và đặc biệt là tâm lý của người kinh doanh.

Theo ông Được, cơ quan thuế và Bộ Tài chính cần có giải pháp phù hợp để từng bước thay đổi văn hóa kinh doanh của hộ kinh doanh, từ đó nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ thuế. Đây là yếu tố mang tính quyết định trong quá trình chuyển đổi phương thức quản lý thuế hiện nay.

Ông Nguyễn Văn Được trao đổi tại phiên thảo luận.

Đẩy mạnh công tác truyền thông

Để làm được điều này, chuyên gia Nguyễn Văn Được nhấn mạnh, trước hết cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cung cấp thông tin chính sách thuế kịp thời, chính xác và đầy đủ, nhằm hạn chế tình trạng xuất hiện các thông tin chưa chính thống như hiện nay.

Ông Nguyễn Văn Được cho rằng hiện nay trên các nền tảng như TikTok hay Facebook xuất hiện rất nhiều thông tin chưa chính thống liên quan đến chính sách thuế và hộ kinh doanh, khiến người dân hoang mang, lo lắng.

Theo ông, cơ quan quản lý cần sớm có định hướng rõ ràng đối với khu vực hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Ông cho rằng trước đây từng có những giai đoạn chính sách đã được ban hành nhưng sau đó phải điều chỉnh hoặc lùi thời gian áp dụng, dẫn tới công tác tuyên truyền thiếu tính nhất quán, gây khó khăn cho việc tạo niềm tin trong xã hội.

Vì vậy, cần sớm định hình một “bức tranh tổng thể” về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, dựa trên các quy định pháp luật và định hướng phát triển trong tương lai. Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng cần tăng cường truyền thông để hộ kinh doanh hiểu đúng, phối hợp tốt hơn với cơ quan thuế.

Ông Được cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của các cơ quan báo chí, truyền thông và đội ngũ chuyên gia trong việc truyền tải thông tin chính xác, phù hợp, giúp người dân yên tâm, tránh bị tác động bởi các thông tin sai lệch hoặc thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội.

Giảm áp lực sổ sách

Ông Nguyễn Văn Được cho rằng một khó khăn khác là mức độ hiểu biết về chính sách pháp luật, khoa học công nghệ và khả năng tiếp cận của nhiều hộ kinh doanh còn hạn chế, đặc biệt là các hộ ở vùng sâu, vùng xa hoặc người lớn tuổi.

Vì vậy, theo ông, chính sách quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cần được thiết kế theo hướng thật sự đơn giản, thuận tiện và giảm tối đa các thủ tục hành chính.

Ông dẫn ví dụ trong quá trình góp ý dự thảo Thông tư 152 về hộ kinh doanh, ban đầu cơ quan thuế và Bộ Tài chính vẫn định hướng yêu cầu các hộ kinh doanh, dù chưa đến ngưỡng chịu thuế, vẫn phải lập sổ kế toán. Tuy nhiên, sau quá trình phân tích và kiến nghị, Bộ Tài chính đã điều chỉnh theo hướng cho phép hộ kinh doanh được lựa chọn.

“Hiện nay, đối với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng, họ có quyền lựa chọn mở hoặc không mở sổ kế toán”, ông Được cho biết.

Ông Nguyễn Văn Được cho rằng trong giai đoạn hiện nay, cơ quan quản lý cũng nên xem xét mở rộng quyền lựa chọn đối với các hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng 3 tỷ đồng đang nộp thuế theo phương pháp trực tiếp.

Theo ông, nếu hộ kinh doanh có nhu cầu quản trị bài bản thì có thể tự nguyện mở sổ kế toán, còn nếu không thì không nên bắt buộc. Bởi lẽ, các hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng hiện đã phải xuất hóa đơn bán hàng và thực hiện kê khai thuế, nên việc bắt buộc thêm sổ kế toán sẽ không tác động nhiều đến công tác quản lý thuế.

Ông Được cho rằng điều này sẽ giúp giảm áp lực đáng kể cho hộ kinh doanh, bởi lâu nay nhiều hộ chỉ quen ghi chép thủ công trên giấy tờ đơn giản. Khi phải thực hiện đầy đủ các loại sổ sách kế toán, họ dễ cảm thấy thủ tục trở nên phức tạp và nặng nề hơn.

“Tới đây, cần nghiên cứu sửa đổi Thông tư 152 theo hướng tiếp cận linh hoạt hơn, nhằm giảm tối đa áp lực và tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh”, ông Được đề xuất.

Tại Hội nghị Thường niên năm 2026 của VTCA, Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín được nhận giấy khen của Cục Thuế vì có thành tích xuất sắc trong việc hỗ trợ hộ kinh doanh xóa bỏ thuế khoán.

Đề xuất liên thông dữ liệu và tăng hỗ trợ chuyển đổi số cho hộ kinh doanh

Ông Nguyễn Văn Được cho rằng chính sách thuế cần được thiết kế theo hướng đồng bộ và liên thông dữ liệu trên nền tảng số nhằm giảm thao tác thủ công và hỗ trợ hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế thuận tiện hơn.

Theo ông, dữ liệu từ hóa đơn điện tử cần được kết nối với hệ thống kê khai thuế, sổ kế toán điện tử và hạ tầng quản lý của ngành thuế để tự động cập nhật thông tin, hạn chế sai sót trong quá trình hạch toán và kê khai.

Ông Được cũng đề xuất nghiên cứu tích hợp mã vạch hoặc mã QR trên hóa đơn điện tử. Khi xuất hóa đơn, người kinh doanh chỉ cần quét mã để dữ liệu tự động chuyển vào hệ thống kế toán và kê khai thuế mà không cần nhập liệu thủ công.

“Nếu làm được như vậy thì sẽ giảm rất nhiều sai sót và tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh”, ông nói, đồng thời cho biết một số quốc gia như Thailand đã triển khai mô hình này cùng với hóa đơn điện tử.

Bên cạnh đó, ông cho rằng cần tiếp tục thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và đồng bộ dữ liệu với hệ thống thuế nhằm tăng tính minh bạch và hỗ trợ quá trình chuyển đổi số đối với hộ kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Văn Được, các chính sách hỗ trợ trong Nghị quyết 68, Nghị quyết 198 và Nghị định 20 cần được triển khai hiệu quả hơn để tạo điều kiện cho hộ kinh doanh chuyển đổi số.

Ông dẫn ví dụ về các chính sách hỗ trợ phần mềm, hóa đơn điện tử, tư vấn pháp luật và tư vấn thuế miễn phí cho hộ kinh doanh. Tuy nhiên, nhiều chính sách hiện vẫn chưa được triển khai cụ thể hoặc chưa phát huy hiệu quả thực tế.

“Chúng ta cần tận dụng tốt các cơ chế hỗ trợ này để tạo thêm nguồn lực cho bà con thực hiện chuyển đổi”, ông nhấn mạnh.

Ông Được cũng đề xuất đẩy mạnh xã hội hóa trong hỗ trợ chuyển đổi số thay vì hoàn toàn dựa vào ngân sách nhà nước. Theo đó, nhà nước có thể phối hợp với các doanh nghiệp công nghệ như MISA hay Sapo để triển khai phần mềm cho hộ kinh doanh theo hình thức hỗ trợ sử dụng trước, thu phí dần trong quá trình hoạt động.

Theo ông, trong tương lai có thể ứng dụng các công nghệ như Blockchain vào hoạt động kế toán và quản lý dòng tiền. Với đặc tính dữ liệu khó bị chỉnh sửa, công nghệ này có thể giúp cơ quan quản lý kiểm soát minh bạch toàn bộ giao dịch mua bán, hạn chế gian lận và giảm đáng kể các thủ tục hành chính liên quan đến hóa đơn điện tử.

Ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín.

Đề xuất ngưỡng doanh thu chịu thuế theo từng lĩnh vực

Ông Nguyễn Văn Được cho biết hiện nay cộng đồng tư vấn thuế đánh giá tích cực việc ngưỡng doanh thu đối với hộ kinh doanh đã được nâng lên 1 tỷ đồng, với sự hỗ trợ và đồng hành của cơ quan thuế cùng các tổ chức nghề nghiệp trong quá trình kiến nghị chính sách.

Tuy nhiên, theo ông, mức 1 tỷ đồng hiện nay mới chỉ là ngưỡng chung áp dụng cho toàn bộ lĩnh vực kinh doanh, trong khi đặc thù từng ngành nghề có sự khác biệt lớn. Vì vậy, cần nghiên cứu phân loại lại theo từng nhóm hoạt động để bảo đảm phù hợp thực tế.

Ông đề xuất đối với hoạt động thương mại, ngưỡng doanh thu có thể nâng lên khoảng 2 tỷ đồng do biên lợi nhuận thấp. Trong khi đó, lĩnh vực sản xuất, dịch vụ có sử dụng nhiều lao động và nguyên vật liệu có thể áp dụng ngưỡng khoảng 1 tỷ đồng. Riêng các hoạt động dịch vụ đơn thuần hoặc cho thuê nhà có thể áp dụng mức thấp hơn, khoảng 500 triệu đồng.

Theo ông Được, việc phân loại theo từng lĩnh vực sẽ giúp chính sách sát thực tế hơn, đồng thời bảo đảm huy động nguồn thu hợp lý và công bằng giữa các nhóm hộ kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Văn Được, nếu nâng ngưỡng doanh thu đối với hộ kinh doanh thương mại lên khoảng 2 tỷ đồng, nhóm này sẽ không còn chịu áp lực lớn về việc xuất hóa đơn hay nghĩa vụ thuế ở mức thấp, qua đó giảm đáng kể gánh nặng tuân thủ cho người kinh doanh nhỏ.

Ông cho rằng dù giảm áp lực cho hộ kinh doanh, nhà nước vẫn có thể đảm bảo nguồn thu thuế từ các nhóm đối tượng khác phù hợp hơn với thực tế. Điều này cũng phù hợp với định hướng của Nghị quyết 27 về phân bổ và huy động nguồn lực tài chính công một cách hợp lý, công bằng và bền vững.

Tuy nhiên, theo ông Được, hiện nay vẫn còn tình trạng bất cập trong thiết kế chính sách khi một số đối tượng chưa thực sự phù hợp đã được miễn hoặc giảm nghĩa vụ thuế, trong khi nhiều hộ kinh doanh nhỏ khác lại gặp khó khăn trong tiếp cận chính sách hỗ trợ.

Ông dẫn ví dụ như một số trường hợp có thu nhập từ cho thuê tài sản hoặc kinh doanh nhỏ lẻ nhưng chưa phải nộp thuế do cơ chế khấu trừ và ngưỡng tính thuế hiện hành. Điều này dẫn đến cảm nhận chưa công bằng trong cộng đồng hộ kinh doanh.

Vì vậy, ông nhấn mạnh cần tiếp tục rà soát, thiết kế lại chính sách thuế theo hướng sát thực tế hơn, đảm bảo đúng đối tượng, đúng mức điều tiết, đồng thời vẫn tạo điều kiện hỗ trợ cho các nhóm hộ kinh doanh cần được khuyến khích phát triển.

Ngoài ra, ông Nguyễn Văn Được cho biết thời gian qua, các tổ chức nghề nghiệp như VTCA, HTCAA, VAA... cùng nhiều đơn vị khác đã tích cực đồng hành cùng cơ quan thuế trong hỗ trợ hộ kinh doanh tuân thủ chính sách và góp ý hoàn thiện cơ chế quản lý thuế.

Theo ông, đây là lực lượng quan trọng giúp kết nối giữa cơ quan quản lý với cộng đồng hộ kinh doanh, góp phần đưa chính sách vào thực tiễn hiệu quả hơn. Vì vậy, cơ chế phối hợp này cần tiếp tục được duy trì và tăng cường trong thời gian tới.

Ông Được cũng cho rằng Bộ Tài chính và Chính phủ cần ưu tiên, khai thác hiệu quả cơ chế bố trí ngân sách cho hiện đại hóa ngành Thuế theo tinh thần của Luật Quản lý thuế số 108, qua đó xây dựng hệ thống quản lý minh bạch, hiệu quả và tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế.

Huyền Châu

Nguồn TCDN : https://taichinhdoanhnghiep.net.vn/chuyen-gia-hien-ke-go-nut-that-quan-ly-thue-ho-kinh-doanh-d66956.html