Đề xuất cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi

2 giờ trướcBài gốc

Giải quyết triệt để những "điểm nghẽn" hành chính

Đối với bất kỳ gia đình nào có trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, vòng quay thủ tục hành chính sau khi chào đón thành viên mới luôn là một thử thách không nhỏ. Thông thường, cha mẹ phải lần lượt đến Ủy ban nhân dân xã, phường để đăng ký khai sinh, sau đó đến cơ quan Công an để đăng ký thường trú, rồi đến cơ quan Bảo hiểm xã hội để làm thẻ bảo hiểm y tế. Mỗi nơi một bộ hồ sơ, mỗi lần lại phải cung cấp lại các giấy tờ như giấy chứng sinh, CCCD của cha mẹ... dù phần lớn thông tin này đã có sẵn trong các cơ sở dữ liệu quốc gia (dân cư, hộ tịch, bảo hiểm...). Quy trình thủ công này không chỉ gây mất thời gian, công sức, đôi khi còn phát sinh chi phí không chính thức, gây bức xúc cho người dân.

Với đề xuất mới của Bộ Tư pháp, toàn bộ quy trình được "gộp lại" thành một mối liên thông: Đăng ký khai sinh - Đăng ký thường trú - Cấp thẻ bảo hiểm y tế - Cấp thẻ căn cước (theo nhu cầu). Thay vì phải đến 3 - 4 cơ quan khác nhau và kê khai nhiều lần, người dân chỉ cần thực hiện một bộ hồ sơ duy nhất tại một đầu mối. Các cơ quan hành chính sẽ vận hành theo cơ chế "tiếp nhận một đầu, luân chuyển nội bộ, trả kết quả cuối cùng". Điều này phù hợp với chủ trương của Chính phủ về việc cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính, giảm phiền hà cho người dân, đặc biệt trong những ngày đầu chăm sóc trẻ nhỏ, thời điểm mà cha mẹ đã rất vất vả.

Điểm mới gây chú ý nhất của dự thảo chính là việc bổ sung cấp thẻ căn cước cho trẻ em dưới 6 tuổi. Nhiều người có thể đặt câu hỏi: trẻ quá nhỏ, chưa có nhu cầu sử dụng giấy tờ tùy thân thường xuyên, việc cấp thẻ căn cước có thực sự cần thiết?

Điều quan trọng cần nhấn mạnh là đề xuất này hoàn toàn mang tính tự nguyện: "Việc cấp thẻ căn cước cho trẻ em dưới 6 tuổi chỉ thực hiện khi người dân có yêu cầu". Nhà nước không ép buộc, mà tạo ra một lựa chọn tiện lợi cho các bậc cha mẹ. Nếu cha mẹ muốn con mình có một căn cước công dân sớm một giấy tờ có giá trị chứng minh nhân thân xuyên suốt, không cần phải chờ đến khi trẻ đủ 14 tuổi như trước đây họ hoàn toàn có thể đăng ký ngay từ khi làm khai sinh. Điều này đặc biệt hữu ích trong các tình huống cần định danh trẻ nhỏ như làm hộ chiếu để đi nước ngoài, xuất nhập cảnh, đăng ký học tập ở một số trường quốc tế hoặc đơn giản là thủ tục hàng không.

Về mặt kỹ thuật, dự thảo quy định rất hợp lý: đối với trẻ dưới 6 tuổi, cơ quan quản lý căn cước không thu nhận thông tin nhận dạng sinh trắc học. Bởi đặc điểm sinh trắc học của trẻ ở lứa tuổi này chưa ổn định và khó thu nhận chính xác. Thay vào đó, thẻ căn cước của trẻ chủ yếu dựa trên thông tin từ cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hộ tịch. Điều này vừa bảo đảm tính pháp lý, vừa tránh được các bất cập về mặt kỹ thuật. Thời gian cấp thẻ chỉ tối đa 5 ngày làm việc, nhanh chóng và thuận tiện.

Tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình khám chữa bệnh

Quan trọng nhất, việc kết nối cấp thẻ căn cước ngay từ khi sinh sẽ góp phần hoàn thiện "ngay từ đầu" cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia. Một em bé sinh ra, sau khi đăng ký khai sinh, đã ngay lập tức có một số định danh cá nhân. Nếu gia đình có nhu cầu cấp thẻ căn cước, số định danh đó sẽ được "vật chất hóa" thành một thẻ cứng. Điều này giúp giảm thiểu tình trạng phải điều chỉnh, cập nhật, bổ sung thông tin sau này khi trẻ lớn lên, đồng thời tạo ra một xã hội số hóa thực sự, nơi mỗi công dân đã được định danh rõ ràng từ những ngày đầu đời.

Một trong những nguyên lý cốt lõi của chuyển đổi số là "dữ liệu được nhập một lần, được sử dụng nhiều lần". Dự thảo của Bộ Tư pháp tuân thủ rất nghiêm nguyên lý này. Theo quy định, ngay sau khi có kết quả đăng ký khai sinh, hệ thống của Bộ Tư pháp sẽ tự động chuyển bản điện tử giấy khai sinh đến Cổng dịch vụ công quốc gia. Từ đó, Cổng dịch vụ công quốc gia sẽ có nhiệm vụ "luân chuyển" dữ liệu này để phục vụ các thủ tục tiếp theo: đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế và cấp thẻ căn cước. Kết quả của tất cả các thủ tục này sẽ được trả về cho người dân qua chính Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng VNeID.

Một bước đi chiến lược cần được nhân rộng

Điều này mang lại lợi ích to lớn, đó là không phải nộp lại bất kỳ bản sao giấy khai sinh hay giấy tờ tùy thân nào cho các cơ quan khác nhau. Họ chỉ cần ngồi tại nhà và nhận kết quả qua điện thoại thông minh hoặc qua bưu điện. Giảm tải áp lực nhập liệu thủ công, giảm sai sót, tránh tình trạng "mỗi nơi lưu một kiểu dữ liệu khác nhau". Tạo ra sự kết nối "xuyên suốt" giữa Bộ Tư pháp (hộ tịch), Bộ Công an (cư trú, căn cước), Bảo hiểm xã hội (thẻ BHYT) và Cổng dịch vụ công quốc gia. Đây chính là minh chứng sống động cho tinh thần "một cửa, liên thông" trong nền hành chính hiện đại.

Người dân nhận được nhiều tiện ích khi liên thông các thủ tục hành chính

Tất nhiên, một chính sách tốt đến đâu cũng sẽ có những thách thức khi đi vào thực tiễn. Đề xuất này cũng không ngoại lệ.

Để hệ thống của Bộ Tư pháp tự động chuyển giấy khai sinh điện tử sang Cổng dịch vụ công quốc gia, rồi đến cơ quan Công an và Bảo hiểm xã hội, yêu cầu các nền tảng này phải được kết nối với nhau một cách ổn định, thông suốt và bảo mật tuyệt đối. Bất kỳ sự cố kỹ thuật, nghẽn mạng hay lỗi giao diện nào cũng có thể làm tắc nghẽn toàn bộ quy trình, khiến người dân vẫn phải chạy đi "hỏi han" nhiều nơi.

Ở nhiều vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, việc tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng VNeID vẫn còn hạn chế. Không phải ai cũng có điện thoại thông minh, hoặc có kỹ năng sử dụng. Vì vậy, cần có phương án song song vừa trực tuyến vừa trực tiếp để bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.

Thông tin của trẻ em là đặc biệt nhạy cảm. Việc lưu trữ, chia sẻ và sử dụng dữ liệu của trẻ dưới 6 tuổi trong các cơ sở dữ liệu quốc gia cần được quy định chặt chẽ, đảm bảo chỉ phục vụ mục đích hành chính và an sinh, tuyệt đối không được khai thác thương mại hay để lộ lọt ra ngoài.

Thẻ này không có sinh trắc học, vậy trong trường hợp cần xác minh danh tính tại sân bay, cửa khẩu, liệu có được chấp nhận dễ dàng như thẻ có ảnh và vân tay hay không? Các cơ quan chức năng cần có hướng dẫn cụ thể để tránh phát sinh tranh cãi.

Đề xuất bổ sung thủ tục cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi trong quy trình liên thông đăng ký khai sinh, thường trú và bảo hiểm y tế là một sáng kiến hành chính vô cùng ý nghĩa. Nó không chỉ giải quyết bức xúc lâu nay của người dân về "ma trận thủ tục" cho trẻ sơ sinh, mà còn góp phần xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia đồng bộ, kết nối và hiện đại.

Thay vì coi trẻ em dưới 6 tuổi là đối tượng "chưa cần" có căn cước, chúng ta nên nhìn nhận việc cấp thẻ căn cước sớm như một cách để bảo đảm quyền được định danh của trẻ ngay từ đầu, đồng thời tạo đà cho các dịch vụ công trực tuyến trong tương lai (như đăng ký học trực tuyến, khám chữa bệnh, tiêm chủng...). Quan trọng hơn, việc "chỉ kê khai một lần" sẽ tiết kiệm cho xã hội hàng triệu giờ lao động, hàng trăm tỷ đồng chi phí mỗi năm.

Tất nhiên, để dự thảo nghị định này thực sự phát huy hiệu quả khi được ban hành, các cơ quan soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định về kỹ thuật, bảo mật, phân cấp trách nhiệm rõ ràng giữa các bộ, ngành và địa phương, đồng thời có lộ trình đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin đồng bộ trên toàn quốc. Có như vậy, chính sách tốt mới đến được với người dân một cách trọn vẹn nhất.

Nếu đề xuất này được thông qua và thực thi hiệu quả, Việt Nam sẽ có một bước tiến dài trong việc xây dựng Chính phủ điện tử, hướng tới Chính phủ số, và quan trọng hơn cả là mang lại niềm vui, sự hài lòng cho hàng triệu gia đình có con nhỏ. Bởi lẽ, đây là một chính sách nhân văn, nhất là chính sách khiến cho người dân thấy rằng Nhà nước luôn đồng hành và thấu hiểu. Đây xứng đáng là một mô hình liên thông đáng được nhân rộng trong nhiều lĩnh vực - hành chính công khác.

Tường Khuê - Đăng Khoa

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/tin-chinh/de-xuat-cap-the-can-cuoc-cho-tre-duoi-6-tuoi_193898.html