Đóng BHXH bắt buộc với tài xế công nghệ, người bán hàng online: Chỗ dựa tương lai có vượt qua gánh nặng trước mắt?

2 giờ trướcBài gốc

Tài xế xe ôm công nghệ và giao hàng ở trung tâm TPHCM Ảnh: Minh Quân

Mong có lương hưu để không trở thành gánh nặng cho con cháu

Trong khi nhiều lao động tự do nhìn thấy cơ hội được bảo đảm an sinh khi về già, không ít người vẫn băn khoăn về mức đóng, quyền lợi và khả năng duy trì thu nhập trong bối cảnh cuộc sống còn nhiều áp lực. Đằng sau những tranh luận ấy là câu chuyện lớn hơn về việc mở rộng lưới an sinh xã hội trong thời đại kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ.

Ông Nguyễn Văn Bằng (55 tuổi, Hà Nội), một tài xế xe công nghệ, cho rằng, việc mở rộng diện tham gia BHXH là cần thiết. Theo ông, nếu có điều kiện kinh tế thì việc tham gia BHXH sẽ mang lại nhiều lợi ích lâu dài.

"Tôi thấy đóng bảo hiểm xã hội là ổn. Nếu ai có điều kiện đóng thì càng tốt. Mình có tuổi rồi, sau này không làm được nữa thì ít nhiều cũng có một khoản để chi tiêu cá nhân, không phải phụ thuộc hoàn toàn vào con cái", ông Bằng chia sẻ.

Người đàn ông 55 tuổi này cho biết, ông đã tìm hiểu và biết rằng chỉ cần đủ thời gian đóng theo quy định sẽ được hưởng lương hưu khi đến tuổi nghỉ hưu. Điều ông quan tâm nhất là mức hưởng trong tương lai và khả năng duy trì việc đóng góp đều đặn hằng tháng.

Theo ông Bằng, nếu mức đóng khoảng hơn 1 triệu đồng mỗi tháng thì nhiều lao động tự do vẫn có thể cân nhắc tham gia. Bởi xét về lâu dài, đây là một khoản tích lũy cho tuổi già, giúp người lao động có điểm tựa tài chính khi sức khỏe suy giảm.

Anh Nguyễn Minh Quân (35 tuổi), tài xế công nghệ tại Hà Nội, từng làm việc cho một doanh nghiệp vận tải trước khi chuyển sang chạy xe công nghệ để chủ động hơn về thời gian.

Anh Quân cho biết trước đây khi làm việc tại công ty, các chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp được doanh nghiệp đóng theo quy định. Khi chuyển sang làm việc tự do, anh không còn được hưởng những quyền lợi đó.

"Tôi nghĩ bảo hiểm xã hội là cần thiết. Khi còn trẻ, còn sức khỏe thì chưa thấy hết ý nghĩa của nó. Nhưng đến lúc ốm đau hoặc lớn tuổi hơn mới thấy có một khoản tích lũy cho tương lai là rất quan trọng", anh Quân nói.

Ông Lê Văn Quế một tài xế xe ôm công nghệ mưu sinh ở Hà Nội

Tuy nhiên, điều khiến anh và nhiều tài xế khác băn khoăn là nguồn thu nhập không ổn định. Có những tháng doanh thu khá, nhưng cũng có những thời điểm lượng khách giảm mạnh.

"Nếu áp dụng bắt buộc thì nên có mức đóng linh hoạt hoặc lộ trình phù hợp. Nhiều anh em tài xế còn phải nuôi con nhỏ, trả tiền nhà, tiền học cho con. Nếu đóng quá cao sẽ tạo thêm áp lực", anh chia sẻ.

Nỗi lo của anh Quân cũng là tâm trạng chung của nhiều lao động trên nền tảng số hiện nay. Họ hiểu giá trị của BHXH nhưng vẫn cân nhắc giữa lợi ích lâu dài và những khoản chi tiêu thiết yếu trước mắt.

Người bán hàng online mong được bảo vệ nhưng lo chi phí tăng thêm

Không chỉ tài xế công nghệ, nhóm người bán hàng online trên các sàn thương mại điện tử cũng nằm trong diện được đề xuất tham gia BHXH bắt buộc.

Chị Lê Thu Hương (32 tuổi), chủ một gian hàng kinh doanh mỹ phẩm trên sàn thương mại điện tử, cho biết, việc buôn bán online giúp chị có thu nhập khá ổn định nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.

"Có tháng doanh số tốt, nhưng cũng có tháng lượng đơn giảm mạnh vì cạnh tranh rất lớn. Người bán online hiện nay phải chịu nhiều chi phí như phí sàn, quảng cáo, vận chuyển và thuế", chị Hương nói.

Dù vậy, chị cho rằng việc tham gia BHXH là cần thiết để bảo vệ người lao động trong dài hạn. "Trước đây tôi chưa tham gia BHXH vì nghĩ mình kinh doanh tự do. Nhưng nếu Nhà nước có cơ chế phù hợp, minh bạch về quyền lợi thì tôi sẵn sàng tham gia. Ít nhất khi về già mình có lương hưu, hoặc khi gặp rủi ro còn có điểm tựa", chị Hương bày tỏ.

Theo chị, điều quan trọng là cần có sự hướng dẫn rõ ràng về mức đóng, cách thức đóng và quyền lợi được hưởng để người bán hàng online hiểu đầy đủ trước khi thực hiện.

Không thể để lao động nền tảng đứng ngoài lưới an sinh

Trao đổi với phóng viên, PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội, cho rằng, việc đưa tài xế công nghệ vào diện tham gia BHXH bắt buộc là một bước đi phù hợp với xu thế phát triển của thị trường lao động hiện đại.

PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương

Theo bà, lao động trên các nền tảng công nghệ là đại diện cho một hình thức quan hệ lao động mới. Họ không hoàn toàn giống người lao động trong doanh nghiệp truyền thống nhưng cũng không phải những cá nhân hoàn toàn độc lập.

"Về bản chất, đây vẫn là người lao động. Họ hoạt động dưới sự điều phối của nền tảng, chịu sự quản lý thông qua các thuật toán, quy định vận hành, đánh giá chất lượng dịch vụ và phân bổ đơn hàng. Chỉ khác là mối quan hệ này được thực hiện trên môi trường số", bà Hương phân tích.

Theo chuyên gia, trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp nền tảng thường xem tài xế là đối tác hợp tác kinh doanh thay vì người lao động. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp giảm bớt nghĩa vụ về BHXH và các trách nhiệm an sinh khác.

Tuy nhiên, khi số lượng lao động nền tảng ngày càng lớn, việc để họ đứng ngoài hệ thống BHXH sẽ tạo ra khoảng trống an sinh đáng kể trong tương lai. "Nếu hôm nay chúng ta không có giải pháp bảo vệ nhóm lao động này thì vài chục năm nữa sẽ xuất hiện một bộ phận lớn người cao tuổi không có lương hưu, không có tích lũy và phải phụ thuộc vào gia đình hoặc trợ cấp xã hội", bà Hương nhận định.

Lợi cho người lao động, lợi cho cả hệ thống an sinh

Dẫn kết quả khảo sát của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương cho biết, phần lớn lao động nền tảng số đều mong muốn được tham gia BHXH nếu có cơ chế phù hợp.

Đây là nhóm lao động tương đối trẻ, có khả năng tạo thu nhập và có thời gian dài để tích lũy cho tương lai. Việc tham gia BHXH sớm sẽ giúp họ có cơ hội hưởng lương hưu ổn định khi hết tuổi lao động.

Không chỉ mang lại lợi ích cho người lao động, việc mở rộng diện tham gia còn góp phần tăng độ bao phủ BHXH, củng cố tính bền vững của hệ thống an sinh quốc gia. "Đây không chỉ là quyền lợi của cá nhân người lao động mà còn là lợi ích chung của xã hội. Khi có nhiều người tham gia BHXH hơn, hệ thống an sinh sẽ vững chắc hơn và giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước trong tương lai", bà Hương nhấn mạnh.

Một trong những vấn đề được quan tâm nhất hiện nay là xác định mức đóng BHXH đối với tài xế công nghệ và người bán hàng online.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, điểm thuận lợi là các nền tảng số hiện nay đều có dữ liệu khá đầy đủ về doanh thu và thu nhập của người lao động.

"Các nền tảng công nghệ nắm được tương đối chính xác thu nhập của tài xế hay người bán hàng. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng phương án đóng BHXH phù hợp với thu nhập thực tế", bà cho biết.

Theo bà, chính sách có thể được thiết kế theo hướng linh hoạt, dựa trên mức thu nhập khai báo hoặc thu nhập được xác thực thông qua nền tảng công nghệ. Điều này vừa bảo đảm quyền lợi cho người lao động, vừa tránh tạo gánh nặng quá lớn đối với những người có thu nhập thấp hoặc không ổn định.

Sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số đang tạo ra những mô hình việc làm mới mà hệ thống pháp luật truyền thống chưa theo kịp. Đề xuất đưa tài xế công nghệ và người bán hàng online vào diện tham gia BHXH bắt buộc vì thế không chỉ là câu chuyện về bảo hiểm. Đó còn là bước đi nhằm xác lập lại các chuẩn mực bảo vệ người lao động trong thời đại số.

Trường Lê

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/dong-bhxh-bat-buoc-voi-tai-xe-cong-nghe-nguoi-ban-hang-online-cho-dua-tuong-lai-co-vuot-qua-ganh-nang-truoc-mat-238260609172031631.htm