Với hàng loạt cơ chế hỗ trợ mạnh về hạ tầng, vốn và tích tụ đất đai, chính sách mới được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho nông nghiệp Thủ đô chuyển từ tư duy sản xuất truyền thống sang kinh tế nông nghiệp đa giá trị, gắn với sinh thái, du lịch và trải nghiệm đô thị.
Biến đất nông nghiệp manh mún thành không gian sinh thái
Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, quỹ đất sản xuất nông nghiệp tại Hà Nội đang dần bị thu hẹp và chia cắt, những thửa ruộng manh mún, xen kẹt không còn mang lại hiệu quả kinh tế như trước; nhu cầu về không gian sinh thái, trải nghiệm nông nghiệp và sản phẩm nông nghiệp sạch của người dân đô thị ngày càng gia tăng... đây được xem là lý do quan trọng để Hà Nội thúc đẩy các mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp đô thị và nông nghiệp công nghệ cao.
Trong định hướng phát triển mới, nông nghiệp Hà Nội không chỉ là ngành sản xuất đơn thuần mà còn đóng vai trò là không gian sinh thái, cảnh quan và dịch vụ của đô thị hiện đại. Ảnh: PV
Theo dự thảo Tờ trình của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, toàn thành phố hiện có 196.626ha đất nông nghiệp, chiếm khoảng 58,5% diện tích tự nhiên. Tuy nhiên, quá trình phát triển đô thị đang tạo áp lực lớn lên sản xuất nông nghiệp truyền thống. Việc chuyển đổi sang các mô hình sản xuất hiện đại vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn lực đầu tư, hạn chế về công nghệ, khó tích tụ đất đai và áp lực bảo vệ môi trường.
Trong định hướng phát triển mới, nông nghiệp Hà Nội không chỉ là ngành sản xuất đơn thuần mà còn đóng vai trò là không gian sinh thái, cảnh quan và dịch vụ của đô thị hiện đại. Vì vậy, phát triển các mô hình nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch trải nghiệm được xem là hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế của Thủ đô.
Nhiều mô hình nho Hạ Đen cho hiệu quả kinh tế cao. Ảnh: PV
Thực tế cho thấy nhiều mô hình đã bước đầu mang lại hiệu quả rõ nét. Tại xã Đan Phượng, mô hình trồng nho Hạ Đen của ông Nguyễn Hữu Hợi đang trở thành điểm đến thu hút khách tham quan. Từ những diện tích đất bỏ hoang, chủ vườn đã đầu tư chuyển đổi sang trồng gần 1.500 gốc nho trên diện tích khoảng 5.000m2. Ngoài nguồn thu từ bán nho tươi với giá khoảng 150.000 – 160.000 đồng/kg, mô hình còn khai thác dịch vụ trải nghiệm hái nho, tham quan vườn, tạo thêm nguồn thu ổn định từ du lịch.
Tương tự, Hợp tác xã Nông nghiệp xứ Đoài (xã Hưng Đạo) đã phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái kết hợp du lịch trải nghiệm với quy mô bài bản hơn. Theo Giám đốc Hợp tác xã Vương Đắc Lộc, mỗi năm, mô hình thu hút khoảng 6.000 lượt khách tham quan, trải nghiệm, doanh thu bán vé đạt khoảng 150 triệu đồng. Ngoài ra, Hợp tác xã còn cung cấp ra thị trường hơn 7 tấn nho tươi, mang lại doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm.
Từ thành công ban đầu, Hợp tác xã tiếp tục mở rộng vùng trồng sen quy mô 10ha, hướng tới 20ha nhằm đa dạng hóa sản phẩm du lịch nông nghiệp. Không dừng ở sản xuất nông sản thô, hợp tác xã còn đầu tư chế biến sâu các sản phẩm từ nho và sen như nước ép nho, rượu nho, trà sen, tinh dầu sen, tinh bột sen, miến sen… góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và tạo thêm việc làm cho người dân địa phương.
Đến nay, toàn thành phố có 11 trang trại và 4 hợp tác xã kết hợp phát triển nông nghiệp sinh thái với du lịch nhằm thu hút du khách tham quan, trải nghiệm. Loại hình này không chỉ giúp gia tăng giá trị kinh tế trên cùng diện tích đất canh tác mà còn tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho lao động nông thôn, góp phần hình thành các không gian xanh cho đô thị.
Siết trách nhiệm quản lý, hướng tới nhân rộng mô hình
Để tạo động lực cho các mô hình mới phát triển, dự thảo Nghị quyết đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ đáng chú ý. Theo đó, ngân sách thành phố sẽ đầu tư 100% kinh phí xây dựng hạ tầng phục vụ mô hình thí điểm, bao gồm giao thông nội đồng, thủy lợi nội đồng và hạ tầng số. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn về hạ tầng điểm nghẽn lớn trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao hiện nay. Dự thảo cũng đề xuất cơ chế hỗ trợ tích tụ đất đai nhằm khuyến khích sản xuất quy mô lớn. Các cá nhân cho thuê đất từ 5ha trở lên để thực hiện mô hình sản xuất tập trung sẽ được hỗ trợ 30 triệu đồng/ha/năm trong thời gian 2 năm để chuyển đổi nghề nghiệp.
Để tạo động lực cho các mô hình mới phát triển, dự thảo Nghị quyết đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ đáng chú ý. Ảnh: PV
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương, việc triển khai thí điểm các mô hình nông nghiệp mới sẽ tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp truyền thống sang kinh tế nông nghiệp đô thị hiện đại. Các mô hình này không chỉ giúp nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích đất canh tác mà còn góp phần bảo vệ môi trường, cải thiện cảnh quan, đáp ứng nhu cầu trải nghiệm của người dân Thủ đô.
Cùng với các chính sách hỗ trợ, dự thảo cũng quy định rõ trách nhiệm giám sát và quản lý quá trình thực hiện mô hình thí điểm nhằm bảo đảm hiệu quả và tránh phát sinh vi phạm. Theo đó, các hợp tác xã được giao làm đầu mối triển khai mô hình phải báo cáo định kỳ hằng tuần về tình hình thực hiện và khó khăn phát sinh cho UBND cấp xã cùng cơ quan hỗ trợ.
UBND cấp xã sẽ kiểm tra định kỳ mỗi tháng một lần và tổ chức kiểm tra đột xuất khi cần thiết. Trong khi đó, cơ quan được giao thực hiện hỗ trợ sẽ đánh giá kết quả và tiến độ thực hiện định kỳ mỗi quý. Trường hợp phát hiện hành vi vi phạm quy định thí điểm, cơ quan có thẩm quyền sẽ lập biên bản, tạm dừng triển khai mô hình và đề xuất xử lý theo quy định pháp luật.
Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế cao hơn, các mô hình nông nghiệp sinh thái góp phần hình thành những không gian xanh, điểm đến trải nghiệm cho cư dân đô thị. Ảnh: PV
Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp, việc phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp đô thị là hướng đi tất yếu của Hà Nội. Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế cao hơn, các mô hình này còn góp phần hình thành những không gian xanh, điểm đến trải nghiệm cho cư dân đô thị, phù hợp với xu hướng phát triển bền vững của các đô thị lớn trên thế giới. Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là tiền đề để Hà Nội xây dựng các mô hình nông nghiệp đô thị tiêu biểu, từng bước nhân rộng trên toàn thành phố, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nền nông nghiệp xanh, hiện đại và đa giá trị trong giai đoạn mới.
Quỳnh Dung