Máy bay sẽ được sửa chữa như thế nào?
Ngày 28/11 (theo giờ địa phương), Tập đoàn Airbus của châu Âu thông báo yêu cầu sửa chữa ngay đối với 6.000 máy bay thuộc dòng A320, đánh dấu đợt triệu hồi quy mô lớn ảnh hưởng hơn một nửa đội bay A320 trên toàn thế giới.
Trong thông báo gửi các hãng hàng không, Airbus cho biết lỗi xuất phát từ hệ thống ELAC (Elevator and Aileron Computer) được ví như "bộ não" chịu trách nhiệm truyền lệnh từ cần lái của phi công đến các cánh lái độ cao ở đuôi, kiểm soát góc ngóc và độ chúc của máy bay.
Thân máy bay Airbus A320 tại cơ sở của Airbus ở Montoir-de-Bretagne, gần Saint-Nazaire, Pháp, ngày 1/7/2020. Ảnh: REUTERS.
Airbus chỉ ra, một sự cố gần đây cho thấy bức xạ mặt trời (solar flares) có thể làm hỏng dữ liệu quan trọng trong hoạt động hệ thống điều khiển bay.
Còn theo các nguồn tin, lý do kích hoạt đợt triệu hồi có thể liên quan đến chuyến bay của JetBlue từ Cancun (Mexico) đến Newark (Mỹ) ngày 30/10, khi máy bay gặp trục trặc điều khiển bay, đột ngột mất độ cao và buộc phải hạ cánh khẩn cấp xuống Tampa (Florida).
Một số hành khách bị thương sau cú sụt độ cao mạnh và Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) vào cuộc điều tra. JetBlue và FAA chưa đưa ra bình luận về lệnh triệu hồi.
Tối 28/11 (theo giờ địa phương), Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) ban hành chỉ thị khẩn, yêu cầu thực hiện sửa lỗi bắt buộc.
Người phát ngôn Airbus ước tính tổng cộng 6.000 máy bay sẽ phải sửa chữa. Tuy nhiên, các nguồn tin trong ngành lưu ý, với hơn 1.000 máy bay, việc sửa chữa có thể kéo dài hơn vì phải thay cả phần cứng.
Giải pháp khắc phục chủ yếu là quay lại phiên bản phần mềm trước đó, thao tác tương đối đơn giản nhưng phải hoàn thành trước khi máy bay được phép quay lại hoạt động, ngoại trừ các chuyến bay điều chuyển về trung tâm sửa chữa, theo Reuters.
Đây được xem là một trong những đợt triệu hồi lớn nhất trong lịch sử 55 năm của Airbus, diễn ra chỉ vài tuần sau khi A320 vượt qua Boeing 737 để trở thành mẫu máy bay được giao nhiều nhất.
Hiện có khoảng 11.300 máy bay thuộc dòng A320 đang hoạt động, bao gồm 6.440 chiếc A320. Tại thời điểm Airbus gửi thông báo kỹ thuật đến hơn 350 hãng khai thác, có khoảng 3.000 máy bay A320 đang bay trên bầu trời.
Chạy đua với thời gian để khắc phục lỗi
Thông báo làm dấy lên nguy cơ hỗn loạn trong dịp cuối tuần đi lại bận rộn nhất tại Mỹ và gián đoạn trên phạm vi toàn cầu.
Các hãng hàng không từ Mỹ đến Nam Mỹ, châu Âu, Ấn Độ và New Zealand đều cảnh báo việc sửa chữa có thể dẫn đến chậm chuyến hoặc hủy chuyến.
Ngay sau khi có lệnh triệu hồi, ảnh hưởng đã lan ra trên toàn cầu. Một chuyến bay Finnair bị chậm gần một giờ khi phi công kiểm tra phiên bản phần mềm trên máy bay. Air New Zealand cảnh báo sẽ phải hủy nhiều chuyến.
Đáng chú ý, bốn trong số mười hãng khai thác dòng A320 lớn nhất thế giới là các hãng Mỹ, gồm American Airlines, Delta Air Lines, JetBlue và United Airlines. Các hãng Trung Quốc, châu Âu và Ấn Độ cũng nằm trong nhóm khách hàng lớn nhất.
Air France thông báo hủy 35 chuyến, tương đương 5% tổng số chuyến bay trong ngày. Hãng hàng không Mexico Volaris cho biết sẽ bị ảnh hưởng trong vòng 72 giờ, dẫn đến hoãn/hủy chuyến hàng loạt.
American Airlines, hãng vận hành đội bay A320 lớn nhất thế giới, dự kiến khoảng 340 trong số 480 máy bay của hãng cần sửa lỗi. Hãng ước tính hoàn thành phần lớn sửa lỗi trong ngày 29/11, với thời gian sửa khoảng hai giờ mỗi chiếc.
Các hãng khác như Lufthansa (Đức), IndiGo (Ấn Độ) và easyJet (Anh) cũng cho biết sẽ tạm ngừng khai thác một số máy bay để tiến hành sửa chữa.
Còn Avianca (Colombia) thông tin hơn 70% đội bay của hãng bị ảnh hưởng, buộc hãng tạm đóng bán vé cho các chuyến bay đến ngày 8/12.
Theo các nguồn tin, khoảng 2/3 số máy bay bị ảnh hưởng sẽ phải ngừng khai thác ngắn hạn để quay lại phiên bản phần mềm cũ.
Nghiêm trọng hơn, theo Reuters, điều này xảy ra đúng thời điểm các trung tâm sửa chữa đang bị quá tải bởi lượng lớn máy bay Airbus chờ sửa chữa động cơ hoặc kiểm tra kỹ thuật và ngành thiếu nhân lực.
Chuyên gia Mike Stengel (AeroDynamic Advisory) nhận định: "Thời điểm này thực sự không lý tưởng khi xảy ra với một trong những dòng máy bay phổ biến nhất ngay dịp nghỉ lễ ở Mỹ".
Tuy vậy, ông cho rằng nếu thời gian sửa nhanh có thể giúp các hãng hoàn tất trong khoảng thời gian giữa các chuyến bay hoặc trong đêm đơn cử hãng easyJet (Anh) cho biết hãng đã hoàn thành việc sửa lỗi.
Song, trong giai đoạn nhu cầu cao và nguồn lực bảo dưỡng hạn chế, việc sắp xếp trình tự sửa chữa sẽ là thách thức lớn. Chuyên gia phân tích hàng không Rob Morris cũng đặt câu hỏi liệu năng lực nhà chứa bảo dưỡng có sẵn để đáp ứng nhu cầu ngay lập tức hay không.
Ra mắt năm 1984, A320 là mẫu máy bay đầu tiên trong phân khúc thương mại phổ thông sử dụng hệ thống điều khiển máy tính "fly-by-wire".
Mẫu máy bay này cạnh tranh trực tiếp với Boeing 737 MAX, dòng từng bị cấm bay toàn cầu sau hai vụ tai nạn thảm khốc năm 2018 và 2019 liên quan đến lỗi phần mềm điều khiển bay.
Nhu cầu đối với hai mẫu máy bay thân hẹp chủ lực này tăng mạnh trong những năm gần đây khi tăng trưởng kinh tế, đặc biệt ở châu Á, đưa hàng chục triệu hành khách mới lên bầu trời.
Ban đầu được thiết kế phục vụ mô hình trung chuyển qua các sân bay lớn, A320 sau đó được các hãng giá rẻ sử dụng rộng rãi và trở thành xương sống của mạng lưới hàng không toàn cầu.
Trang Trần