Hậu hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung - Phần 2: Tín hiệu về giai đoạn 'đình chiến dài hạn'?

2 giờ trướcBài gốc

Cạnh tranh công nghệ và “thanh gươm Damocles” đất hiếm

Dù hai bên nói nhiều tới “ổn định” và “hợp tác”, các vấn đề cốt lõi của cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung vẫn chưa được giải quyết, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và chuỗi cung ứng.

Một trong những chủ đề phủ bóng lên toàn bộ hội nghị là đất hiếm. Heidi Crebo-Rediker, chuyên gia của CFR, cho rằng đây là “vấn đề không xuất hiện công khai nhưng hiện diện phía sau mọi cuộc thảo luận”.

Năm ngoái, Trung Quốc đã siết xuất khẩu các nguyên tố đất hiếm và nam châm công nghiệp - nguyên liệu thiết yếu cho ô tô điện, bán dẫn, quốc phòng và hạ tầng năng lượng. Theo bà Crebo-Rediker, động thái này cho thấy Bắc Kinh đang nắm “thanh gươm Damocles” đối với các nền kinh tế công nghiệp phát triển. Bà cảnh báo việc Mỹ phải bổ sung kho vũ khí sau xung đột Trung Đông càng khiến Washington dễ tổn thương hơn trước sự phụ thuộc vào nguồn cung khoáng sản chiến lược từ Trung Quốc.

Trong lĩnh vực AI và bán dẫn, sự xuất hiện nổi bật của CEO Nvidia Jensen Huang và CEO Tesla Elon Musk tại Bắc Kinh làm dấy lên suy đoán rằng công nghệ là một nội dung trọng tâm của hội nghị.

Ông Chris McGuire, chuyên gia công nghệ Trung Quốc tại CFR, cho biết việc Mỹ cấp phép bán 750.000 chip AI H200 cho Trung Quốc có khả năng tăng gấp 3 năng lực điện toán AI của nước này so với công suất nội địa họ có thể mang lại trong năm nay. Tuy nhiên, thương vụ này đang bị đình trệ do Chính phủ Trung Quốc trì hoãn và chưa phê duyệt giấy phép nhập khẩu.

Chủ tịch Tập Cận Bình được cho là đã nói trực tiếp với Tổng thống Donald Trump rằng Trung Quốc muốn tự phát triển và sản xuất chip riêng. Theo giới quan sát, tuyên bố này phản ánh rõ quyết tâm thúc đẩy tự chủ công nghệ của Bắc Kinh. CNN đánh giá Trung Quốc hiện phụ thuộc vào Mỹ ít hơn trước.

Tesla đang mất dần thị phần tại Trung Quốc vào tay BYD, trong khi Apple chịu sức ép lớn từ các hãng nội địa như Huawei và Xiaomi. Nvidia cũng đối mặt khó khăn khi Bắc Kinh khuyến khích các doanh nghiệp chuyển sang sử dụng sản phẩm của các hãng chip nội địa.

Thị trường thận trọng trước các cam kết chính trị

Bất chấp những tuyên bố tích cực từ lãnh đạo hai nước, phản ứng của thị trường tài chính quốc tế cho thấy giới đầu tư vẫn khá thận trọng. Cả ba chỉ số chính của chứng khoán Mỹ đều giảm hơn 1% trong phiên ngày 15-5 do hội nghị thiếu các thỏa thuận kinh tế mang tính đột phá và ràng buộc.

Nhiều chuyên gia cho rằng hội nghị Bắc Kinh chủ yếu giúp giảm nguy cơ leo thang căng thẳng trong ngắn hạn, thay vì tạo ra bước ngoặt thực chất. Chuyên gia Zoe Liu từ CFR nhận định: “Hội nghị giúp giảm rủi ro leo thang ngắn hạn, nhưng không loại bỏ các rủi ro cấu trúc quan trọng nhất đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư”. Theo bà, các vấn đề cốt lõi như thuế quan, kiểm soát xuất khẩu, hạn chế công nghệ và an ninh chuỗi cung ứng vẫn chưa được giải quyết. “Quan hệ Mỹ - Trung hiện đang được ổn định tạm thời, chứ chưa được sửa chữa”, bà nói.

Về phía Trung Quốc, khái niệm được Bắc Kinh nhấn mạnh nhiều nhất sau hội nghị là “ổn định chiến lược mang tính xây dựng”. Theo giới phân tích, đây là nỗ lực của Trung Quốc nhằm thiết lập một trạng thái cạnh tranh ổn định, trong đó Washington tránh các hành động mà Bắc Kinh coi là vượt ngoài tầm kiểm soát.

The Economist cho rằng dù cùng nói về “ổn định”, Washington và Bắc Kinh thực tế “đang theo đuổi hai kịch bản khác nhau”. Mỹ muốn duy trì cạnh tranh chiến lược trong khuôn khổ có kiểm soát, trong khi Trung Quốc xem giai đoạn đình chiến thương mại hiện nay là cơ hội để củng cố năng lực công nghệ và vị thế kinh tế toàn cầu.

Nhìn chung, cuộc gặp thượng đỉnh lần này đã phát đi tín hiệu về một giai đoạn “đình chiến dài hạn”, khi cả Washington và Bắc Kinh đều chủ động thiết lập mô hình “cạnh tranh có kiểm soát” nhằm tránh một cuộc đối đầu toàn diện gây đổ vỡ kinh tế trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, sự ổn định tạm thời này khó có thể xóa bỏ bản chất xung đột cấu trúc. Các tranh chấp chiến lược về công nghệ, an ninh chuỗi cung ứng và trợ cấp công nghiệp được dự báo sẽ còn kéo dài và chi phối sâu sắc dòng chảy thương mại toàn cầu trong nhiều năm tới.

Nguồn: The New York Times, CNBC, Politico Europe, Reuters, BBC News, CNN, CBS News, The Economist, The Conversation, Council on Foreign Relations, WSJ, Nikkei Asia

Lạc Diệp

Nguồn Saigon Times : https://thesaigontimes.vn/hau-hoi-nghi-thuong-dinh-my-trung-phan-2-tin-hieu-ve-giai-doan-dinh-chien-dai-han/