Hợp tác đô thị ven sông Mekong hướng tới phát triển xanh, bền vững

một giờ trướcBài gốc

Cuối tuần này, tại TP. Cần Thơ diễn ra Đối thoại Sáng kiến Hành lang Đô thị Mekong (UMCI) lần thứ 4, với chủ đề “Kết nối các đô thị đang phát triển nhanh vì tăng trưởng xanh và bao trùm”. Sự kiện không chỉ mở rộng không gian hợp tác giữa các đô thị ven sông Mekong, mà còn tạo diễn đàn trao đổi các giải pháp phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh đến khu vực hạ lưu.

Ông Trương Cảnh Tuyên phát biểu tại diễn đàn UMCI. Ảnh: Trung Phạm

Chương trình do Liên minh các thành phố và chính quyền địa phương châu Á - Thái Bình Dương (UCLG ASPAC) và Liên minh các thành phố (Cities Alliance) tổ chức, phối hợp cùng Viện Mekong thuộc Đại học Cần Thơ, với sự hỗ trợ của Cơ quan Hợp tác và Phát triển Thụy Sĩ cùng Cơ quan Hợp tác Phát triển Quốc tế Thụy Điển. Đối thoại thu hút nhiều đại biểu, chuyên gia và nhà quản lý đến từ Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan và Indonesia.

Thách thức chung của các đô thị hạ lưu Mekong

Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên cho rằng: Khu vực hạ lưu sông Mekong đang trải qua quá trình đô thị hóa nhanh, với nhiều cơ hội phát triển, nhưng đồng thời cũng đối mặt hàng loạt thách thức lớn như: Biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn, sạt lở, ngập lụt đô thị, ô nhiễm môi trường và áp lực gia tăng dân số.

Quang cảnh đối thoại Mekong . Ảnh: Trung Phạm

Theo lãnh đạo TP. Cần Thơ, đối với Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói chung và Cần Thơ nói riêng; tác động của biến đổi khí hậu không còn là nguy cơ trong tương lai mà đã hiện hữu trực tiếp trong đời sống người dân cũng như quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Điều này đòi hỏi các đô thị phải thay đổi cách tiếp cận phát triển, hướng tới mô hình xanh hơn, bền vững hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn.

“Thông qua tăng cường kết nối, chia sẻ tri thức, thúc đẩy hợp tác khu vực và hành động chung, các đô thị khu vực sông Mekong sẽ nâng cao năng lực chống chịu, hướng đến phát triển xanh, toàn diện và bền vững”, ông Trương Cảnh Tuyên nhấn mạnh.

Những thách thức từ những đô thị ven dòng Mekong. Ảnh: T.L

Trong những năm gần đây, TP. Cần Thơ đã triển khai nhiều giải pháp nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu và xây dựng đô thị xanh như phát triển hạ tầng xanh đa mục tiêu, cải thiện hệ thống thoát nước, tăng cường quản lý chất thải rắn và rác thải nhựa, thúc đẩy các giải pháp dựa vào thiên nhiên, đồng thời nâng cao vai trò cộng đồng trong quản lý rủi ro thiên tai và bảo vệ môi trường.

Theo lãnh đạo thành phố, việc tham gia sâu hơn vào các mạng lưới hợp tác quốc tế sẽ giúp Cần Thơ tiếp cận thêm kinh nghiệm, công nghệ và nguồn lực để xây dựng các mô hình đô thị thích ứng hiệu quả hơn trong tương lai.

Mở rộng không gian hợp tác đô thị Mekong

Đối thoại lần thứ 4 được đánh giá có ý nghĩa đặc biệt khi lần đầu tiên tổ chức tại TP. Cần Thơ - trung tâm động lực của vùng ĐBSCL. Sự kiện không chỉ là diễn đàn học thuật mà còn là nơi kết nối chính sách, chia sẻ kinh nghiệm quản lý và thúc đẩy các sáng kiến hợp tác xuyên biên giới giữa các đô thị ven sông Mekong.

Các đại biểu phát biểu tại đối thoại. Ảnh: Trung Phạm

PGS.TS. Văn Phạm Đăng Trí, Viện trưởng Viện Mekong (Đại học Cần Thơ), cho biết chuỗi Đối thoại Hành lang Đô thị Mekong qua các năm đã từng bước hình thành nền tảng hợp tác khu vực quan trọng hướng tới phát triển đô thị xanh, bao trùm và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trước đó, ba cuộc đối thoại đã lần lượt được tổ chức tại Vientiane (Lào) vào tháng 2/2024, Phnom Penh (Campuchia) vào tháng 12/2024 và tiếp tục tại Vientiane vào cuối năm 2025. Việc Cần Thơ đăng cai lần này giúp đưa các vấn đề đặc thù của ĐBSCL như sụt lún, ngập lụt, xâm nhập mặn và chuyển đổi xanh trở thành nội dung trao đổi chung của toàn khu vực.

Theo PGS.TS. Văn Phạm Đăng Trí, các thách thức của lưu vực Mekong ngày càng cho thấy không một quốc gia hay địa phương nào có thể tự giải quyết riêng lẻ. Thay vào đó, khu vực cần cách tiếp cận liên ngành, liên vùng và đặc biệt là tinh thần hợp tác xuyên biên giới dựa trên chia sẻ dữ liệu, tri thức và trách nhiệm chung.

“Các đô thị ven sông Mekong đang có nhiều điểm tương đồng về thách thức phát triển. Vì vậy, việc thiết lập mạng lưới hợp tác sẽ giúp các địa phương học hỏi lẫn nhau, tăng khả năng thích ứng và nâng cao hiệu quả quản trị đô thị trong bối cảnh biến đổi khí hậu”, ông Trí nhận định.

Ông cũng cho rằng sự chủ động của TP. Cần Thơ trong thúc đẩy các sáng kiến hợp tác khu vực không chỉ góp phần mở rộng không gian đối thoại mà còn khẳng định vai trò của thành phố như một trung tâm hợp tác và phát triển bền vững quan trọng của ĐBSCL và lưu vực Mekong.

Hướng tới mô hình đô thị xanh và bao trùm

Một trong những nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm tại đối thoại lần này là xây dựng mô hình đô thị xanh và bao trùm cho các thành phố đang phát triển nhanh trong khu vực Mekong.

Các chuyên gia cho rằng quá trình đô thị hóa nếu thiếu quy hoạch đồng bộ sẽ làm gia tăng áp lực lên tài nguyên nước, môi trường và hạ tầng đô thị. Trong khi đó, biến đổi khí hậu đang khiến các hiện tượng cực đoan như mưa lớn, triều cường, xâm nhập mặn và sụt lún diễn ra ngày càng nghiêm trọng hơn.

Do đó, các đô thị ven sông Mekong cần ưu tiên phát triển hạ tầng xanh, quy hoạch dựa trên hệ sinh thái tự nhiên, tăng cường không gian xanh công cộng và thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn. Bên cạnh đó là nâng cao năng lực dự báo, quản lý rủi ro thiên tai và tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong quá trình phát triển đô thị.

Nhiều ý kiến tại diễn đàn cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế trong huy động nguồn lực tài chính xanh, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ quá trình chuyển đổi đô thị bền vững.

Biến đổi khí hậu ảnh hưởng lớn đến các thành phố ven dòng Mekong. Ảnh: Văn Kim Khanh

Đối với ĐBSCL, việc tăng cường liên kết giữa các đô thị trong vùng và kết nối với các thành phố trong lưu vực Mekong được xem là hướng đi quan trọng nhằm chia sẻ kinh nghiệm thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời mở rộng cơ hội phát triển kinh tế xanh.

Trong bối cảnh nhiều đô thị ven sông Mekong đang tăng trưởng nhanh, các chuyên gia cho rằng nếu không có chiến lược phát triển dài hạn, khu vực sẽ phải đối mặt với nguy cơ gia tăng bất bình đẳng, quá tải hạ tầng và suy giảm chất lượng môi trường sống.

Vì vậy, thông điệp được nhấn mạnh tại Đối thoại UMCI lần thứ 4 là phát triển đô thị không chỉ hướng tới tốc độ tăng trưởng mà còn phải bảo đảm tính bao trùm, khả năng chống chịu và hài hòa với hệ sinh thái tự nhiên của lưu vực Mekong.

Với vai trò trung tâm vùng ĐBSCL, TP. Cần Thơ đang từng bước khẳng định vị thế là điểm kết nối hợp tác khu vực, đồng thời thúc đẩy các sáng kiến phát triển xanh nhằm hướng tới tương lai bền vững cho toàn lưu vực sông Mekong.

Văn Kim Khanh

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/hop-tac-do-thi-ven-song-mekong-huong-toi-phat-trien-xanh-ben-vung-252108.html