Khép lại Cuộc thi Tài năng diễn viên cải lương toàn quốc 2026: Còn nhiều điều trăn trở

một giờ trướcBài gốc

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM Nguyễn Phước Lộc và Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông trao giải Nhất cho các nghệ sĩ: Trương Trọng Nhân, Bích Trâm, Lê Hoàng Nghi và Ngân Hà. Ảnh: QUỐC THANH

Kết quả chung cuộc, bốn giải Nhất được trao cho các nghệ sĩ Trương Trọng Nhân (Đoàn Cải lương tuồng cổ Huỳnh Long), Bích Trâm (Công ty TNHH Vũ Luân Entertainment), Lê Hoàng Nghi (Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ) và Ngân Hà (Nhà hát Sân khấu truyền thống Quốc gia Việt Nam).

Ngoài ra, BTC còn trao 9 giải Nhì; Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam trao thêm 10 giải thưởng cho các thí sinh có phần thể hiện nổi bật.

Cuộc thi diễn ra từ 17-23.5 tại TP.HCM, quy tụ 36 thí sinh thuộc 12 đơn vị nghệ thuật cải lương chuyên nghiệp.

Diễn ra định kỳ 3 năm/lần, cuộc thi năm nay do Bộ VHTTDL phối hợp cùng UBND TP.HCM tổ chức, giao Cục Nghệ thuật biểu diễn chủ trì, với sự phối hợp của Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam và Sở VHTT TP.HCM.

Điều dễ nhận thấy ở cuộc thi năm nay là lực lượng diễn viên trẻ có nghề hơn, chịu đầu tư hơn và cũng mạnh dạn thể hiện cá tính sân khấu.

Nhiều trích đoạn được chuẩn bị công phu về phục trang, đạo cụ, dàn dựng; một số tiết mục tạo được hiệu quả sân khấu nhờ biết kết hợp ca diễn với hình thể, tiết tấu hiện đại.

Không khí nghề nghiệp tại Nhà hát Trần Hữu Trang trong suốt tuần lễ diễn ra cuộc thi cũng cho thấy sự nghiêm túc của các đơn vị nghệ thuật.

Nhiều lãnh đạo đoàn, nhà hát trực tiếp theo sát thí sinh từ khâu tập luyện đến biểu diễn. Hậu trường các đêm thi luôn đông nghệ sĩ, diễn viên trẻ trao đổi nghề nghiệp, hỗ trợ nhau chuẩn bị tiết mục.

Tuy nhiên, phía sau không khí sôi nổi ấy, cuộc thi cũng cho thấy nhiều vấn đề cũ của sân khấu cải lương vẫn chưa có lời giải.

Trương Trọng Nhân vai người nghệ sĩ trong trích đoạn "Diễn kịch một mình"

Nhận xét về chất lượng cuộc thi năm nay, NSND Trần Ngọc Giàu - Chủ tịch Hội Sân khấu TP.HCM, Chủ tịch Hội đồng giám khảo cho rằng nhiều thí sinh đã cho thấy tiềm năng nghề nghiệp, có sự đầu tư nghiêm túc cho vai diễn và thể hiện khát vọng khẳng định mình trên sân khấu cải lương chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, theo ông, giải thưởng chỉ là sự ghi nhận cho khoảnh khắc tỏa sáng của nghệ sĩ trong một trích đoạn dài khoảng 25 phút, trong khi con đường nghề phía trước còn đòi hỏi nhiều trải nghiệm và độ chín nghề nghiệp hơn nữa.

NSND Trần Ngọc Giàu cho rằng nhiều diễn viên trẻ hiện nay còn sa đà vào kỹ thuật biểu diễn, vũ đạo hay “trò diễn” mà thiếu sự tiết chế để đào sâu nội tâm nhân vật.

Theo ông, cải lương cần những khoảng lặng, cần chiều sâu tâm lý để nhân vật trở nên đầy đặn hơn, qua đó giúp phần ca diễn có nội lực và sức nặng cảm xúc.

Ngân Hà vai Macbeth trong trích đoạn "Tùy hứng phu nhân Macbeth"

Từ thực tế các phần thi, Hội đồng giám khảo ghi nhận nhiều nỗ lực tìm tòi của thí sinh nhưng cũng chỉ ra không ít hạn chế trong xử lý sân khấu, đặc biệt là với 4 giải Nhất.

Với trích đoạn Diễn kịch một mình của Trọng Nhân, NSND Trần Ngọc Giàu cho rằng bản thân tên gọi đã đặt ra yêu cầu diễn viên phải tự tái tạo toàn bộ không gian sân khấu và các nhân vật bằng nội lực diễn xuất, nên việc sử dụng thêm diễn viên phụ đôi khi làm giảm hiệu quả.

Dù vậy, sức trẻ và sự nhập vai hết mình của diễn viên vẫn tạo được hiệu ứng tốt với khán giả.

Bích Trâm vai Thị Bình trong trích đoạn "Lôi vũ"

“Một phu nhân Macbeth (vai của Ngân Hà) chìm trong tội ác muốn tẩy rửa mình nếu tiết chế và chọn thời điểm cao trào sẽ thuyết phục hơn và tiếng cười ở cuối trích đoạn giá như được khai thác âm sắc lạnh, sẽ ấn tượng hơn.

Thị Bình (vai của Bích Trâm) không mang theo sự chuyển mình của thời tiết vào nhà lại lặng lẽ trong góc khuất chờ bạn diễn đã tạo một khoảng lặng làm chậm tiến trình kịch... May là tính kịch đầy ắp của kịch bản đã tạo đất diễn cho diễn viên đầy sức thuyết phục.

Vai của Lê Hoàng Nghi chưa đạt đến toàn bích của nhân vật nếu so với kịch nói nhưng cũng rất bản lĩnh, giọng ca hay đã khỏa đầy cho nhân vật”, NSND Trần Ngọc Giàu thẳng thắn góp ý.

Bên cạnh câu chuyện diễn xuất, Chủ tịch Hội đồng giám khảo cho rằng cuộc thi năm nay tiếp tục bộc lộ tình trạng trùng lặp trích đoạn. Nhiều thí sinh cùng chọn các trích đoạn quen thuộc như Diễn kịch một mình, Lý Chiêu Hoàng, Người cai ngục… Không chỉ trùng kịch bản, nhiều tiết mục còn khá giống nhau trong cách xử lý nhân vật và ngôn ngữ sân khấu.

Lê Hoàng Nghi vai Herostratus trong trích đoạn "Kẻ đốt đền"

Theo ông, nguyên nhân xuất phát từ việc nguồn kịch bản chưa được quan tâm đúng mức, nhiều đơn vị thiếu sự hỗ trợ chuyên môn cho diễn viên trong việc chọn trích đoạn phù hợp.

Ông cũng lưu ý tình trạng lạm dụng đạo cụ, hình nhân hoặc nhóm quần chúng khiến sân khấu trở nên nặng nề, làm cản trở chuyển động và cảm xúc của diễn viên. Một số tiết mục còn để diễn viên phụ lấn át vai chính, khiến trọng tâm trích đoạn bị lệch.

Theo NSND Trần Ngọc Giàu, một thực tế đáng suy nghĩ hiện nay là nhiều đạo diễn quá chú trọng thể hiện mảng miếng, dấu ấn cá nhân mà chưa tập trung đúng mức vào việc giúp diễn viên thăng hoa.

“Đạo diễn cần biết nép mình lại để khai thác khả năng ca diễn của diễn viên. Mỗi xử lý sân khấu phải tạo thêm tình huống để diễn viên phát huy thế mạnh và hạn chế điểm yếu”, ông nói.

Một vấn đề khác được ông nhắc đến là việc có đơn vị không chọn trích đoạn từ vở diễn mà viết hẳn tiểu phẩm mới cho thí sinh dự thi.

Theo ông, trích đoạn phải là một phần của vở diễn, nơi nhân vật bước ra sân khấu đã mang theo cả quá trình tâm lý và hoàn cảnh trước đó. Nếu biến thành tiểu phẩm mang tính kể lể, tự sự quá dài sẽ làm giảm tính kịch và chất cải lương.

Các nghệ sĩ Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang biểu diễn tại Lễ bế mạc. Ảnh: QUỐC THANH

Từ cuộc thi năm nay, NSND Trần Ngọc Giàu cũng ghi nhận vai trò đồng hành của các đơn vị nghệ thuật. Ông xúc động nhắc đến hình ảnh NSND Quang Thập trực tiếp đưa hai thí sinh từ Ninh Bình vào TP.HCM dự thi như một người cha chăm lo cho con; hay NSND Lê Tuấn Cường cùng nhiều giám đốc đơn vị nghệ thuật theo sát nghệ sĩ trẻ trong suốt cuộc thi.

Đoàn Nghệ thuật Cải lương Vàm Cỏ của tỉnh Tây Ninh được đánh giá là một trong những đơn vị có sự chuẩn bị kỹ lưỡng nhất, từ phục trang, đạo cụ đến lực lượng hỗ trợ phía sau sân khấu.

Các đơn vị như Cần Thơ, Cà Mau, Thanh Hóa cũng được ghi nhận bởi sự chăm chút cho từng tiết mục. Trong khi đó, các sân khấu xã hội hóa của TP.HCM tuy tham gia không nhiều nhưng vẫn đầu tư nghiêm túc cho diễn viên và chất lượng trích đoạn.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn cho rằng vẫn còn đơn vị chưa thật sự quan tâm đúng mức, khiến diễn viên chưa phát huy hết khả năng của mình tại cuộc thi.

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông - Trưởng Ban Chỉ đạo Cuộc thi đánh giá trong suốt thời gian diễn ra cuộc thi, khán giả đã được chứng kiến một không khí nghề nghiệp nghiêm túc, tâm huyết và giàu cảm hứng sáng tạo.

“Nhiều nghệ sĩ trẻ đã cho thấy sự đầu tư bài bản, tinh thần tìm tòi trong xây dựng nhân vật và khả năng làm chủ sân khấu. Qua từng trích đoạn, các diễn viên thể hiện được tình yêu nghề và khát vọng cống hiến cho nghệ thuật cải lương”, Thứ trưởng bày tỏ.

Thứ trưởng Tạ Quang Đông cho biết thời gian tới, Bộ VHTTDL sẽ tiếp tục tham mưu xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ hoạt động sáng tạo nghệ thuật; khuyến khích ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức tiếp cận công chúng và quảng bá cải lương trên các nền tảng truyền thông hiện đại.

Lãnh đạo Bộ VHTTDL, lãnh đạo TP.HCM, các đại biểu và nghệ sĩ chụp ảnh lưu niệm tại Lễ bế mạc. Ảnh: QUỐC THANH

Câu chuyện làm sao để cải lương đến gần hơn với khán giả trẻ tiếp tục là bài toán lớn của sân khấu hiện nay.

Qua cuộc thi lần này có thể thấy lớp diễn viên trẻ vẫn còn đam mê, còn muốn gắn bó với nghề. Nhưng để họ đi đường dài, cải lương vẫn cần thêm kịch bản mới, cách đào tạo mới và môi trường biểu diễn ổn định hơn.

THÙY TRANG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/nghe-thuat/khep-lai-cuoc-thi-tai-nang-dien-vien-cai-luong-toan-quoc-2026-con-nhieu-dieu-tran-tro-231204.html