Các trường hợp vi phạm
Ngày 22/5, Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 (Cục CSGT) phát hiện tài xế điều khiển ô tô biển kiểm soát 60K-028.XX chạy quá tốc độ từ 10 - 20 km/h trên cao tốc. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng xác định người điều khiển không có giấy phép lái xe.
Với các lỗi vi phạm, tài xế bị lập biên bản xử phạt 24 triệu đồng. Chủ phương tiện là P.T.H.X cũng bị xử phạt 29 triệu đồng do giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển tham gia giao thông.
Chỉ một ngày sau, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện tài xế N.T.L. điều khiển xe khách biển số 50F-018.XX lưu thông trên cao tốc dù không có giấy phép lái xe. Thời điểm kiểm tra, trên xe đang chở 42 hành khách. Tổng mức xử phạt đối với tài xế và chủ phương tiện lên tới 77 triệu đồng.
Các vụ việc liên tiếp bị phát hiện cho thấy cơ quan chức năng đang tăng cường xử lý không chỉ với người điều khiển mà cả chủ phương tiện có hành vi giao xe trái quy định.
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển có mức xử phạt cao. Cụ thể, khoản 14 Điều 32 quy định phạt tiền từ 28 - 30 triệu đồng đối với cá nhân là chủ xe ô tô; từ 56 - 60 triệu đồng đối với tổ chức nếu giao xe cho người không đủ điều kiện theo quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.
Quy định cũng áp dụng với trường hợp người điều khiển có giấy phép lái xe đã hết hạn sử dụng hoặc đang trong thời gian bị tước quyền sử dụng.
Việc tăng mạnh chế tài cho thấy quan điểm xử lý của cơ quan quản lý đã thay đổi rõ rệt, không còn xem đây chỉ là lỗi cá nhân của tài xế mà là trách nhiệm liên đới của người giao phương tiện.
Việc giao xe cho người không đủ điều kiện không đơn thuần là vi phạm hành chính mà có thể kéo theo hậu quả nghiêm trọng đối với an toàn giao thông.
Khi chủ phương tiện buông lỏng trách nhiệm
Trong thực tế xuất hiện một số trường hợp chủ xe hoặc doanh nghiệp vận tải biết rõ tài xế không đủ điều kiện nhưng vẫn giao phương tiện vì áp lực tiến độ, doanh thu hoặc tâm lý chủ quan.
Ở lĩnh vực vận tải hành khách, việc một tài xế không giấy phép vẫn có thể điều khiển xe chở hàng chục người trên cao tốc cho thấy dấu hiệu buông lỏng quản lý đáng báo động. Với các doanh nghiệp vận tải chuyên nghiệp, việc kiểm tra hồ sơ tài xế, giấy phép lái xe hay điều kiện hành nghề lẽ ra phải là quy trình bắt buộc trước khi giao xe.
Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều đơn vị vẫn tồn tại tình trạng “khoán trắng” cho tài xế. Chủ phương tiện chỉ quan tâm xe có chạy đủ chuyến, đủ doanh thu hay không, trong khi việc kiểm tra điều kiện pháp lý của người cầm lái lại bị xem nhẹ.
Không chỉ ở vận tải hành khách, tình trạng tương tự cũng diễn ra ở nhóm xe tải, xe chở vật liệu phục vụ các công trình xây dựng. Hiện nay, một số địa phương đang bước vào giai đoạn cao điểm thi công hàng loạt công trình hạ tầng, giao thông trọng điểm. Lưu lượng xe tải chở đất đá, vật liệu tăng mạnh trên các tuyến vành đai, cửa ngõ, kéo theo tình trạng xe quá tải, cơi nới thành thùng, làm rơi vãi vật liệu tái diễn.
Trong nhiều trường hợp, để giảm chi phí hoặc đẩy nhanh tiến độ vận chuyển, chủ xe vẫn để phương tiện vi phạm hoạt động dù biết rõ nguy cơ mất an toàn. Điều này khiến áp lực lên hạ tầng giao thông và nguy cơ tai nạn gia tăng.
Hệ lụy không chỉ dừng ở một lỗi vi phạm
Việc giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông không đơn thuần là vi phạm hành chính mà có thể kéo theo hậu quả nghiêm trọng đối với an toàn giao thông.
Trên các tuyến cao tốc - nơi phương tiện di chuyển với tốc độ lớn - chỉ một sai sót nhỏ của tài xế thiếu kỹ năng hoặc không đủ điều kiện pháp lý cũng có thể dẫn đến tai nạn đặc biệt nghiêm trọng.
Nguy cơ càng lớn hơn khi phương tiện vi phạm là xe khách chở đông người hoặc xe tải trọng lớn. Một vụ tai nạn xảy ra không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người trên xe mà còn đe dọa nhiều phương tiện khác cùng lưu thông.
Ngoài nguy cơ tai nạn, tình trạng chủ xe buông lỏng quản lý còn góp phần làm gia tăng các hành vi vi phạm khác như chở quá tải, cơi nới thành thùng, chạy quá tốc độ, né kiểm tra hoặc vi phạm thời gian lái xe liên tục. Trong bối cảnh lực lượng chức năng đang tăng cường kiểm tra, xử lý trên các tuyến cao tốc, quốc lộ và cửa ngõ đô thị, việc xử phạt mạnh tay đối với chủ phương tiện được xem là giải pháp nhằm ngăn vi phạm từ gốc.
Tuy nhiên, chế tài chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng ý thức tuân thủ của người sở hữu phương tiện và doanh nghiệp vận tải. Bởi trên thực tế, lực lượng chức năng không thể có mặt ở mọi tuyến đường hay mọi thời điểm để kiểm tra.
An toàn giao thông, vì thế, không thể chỉ phụ thuộc vào người cầm lái, mà trách nhiệm phải bắt đầu ngay từ người giao xe, người quản lý phương tiện và doanh nghiệp vận tải. Mỗi chuyến xe lưu thông cần được bảo đảm đầy đủ các điều kiện pháp lý đối với người điều khiển phương tiện.
Việc chủ phương tiện hoặc doanh nghiệp vận tải buông lỏng khâu kiểm tra, quản lý tài xế không chỉ vi phạm quy định, mà còn làm gia tăng nguy cơ mất an toàn giao thông trên đường.
Hoài Anh