Sự dịch chuyển thói quen sang trí tuệ nhân tạo đang lan rộng sang cả lĩnh vực tài chính và quản lý tài sản cá nhân. Đứng trước sự thông minh và tiện lợi của trí tuệ nhân tạo, một câu hỏi lớn được đặt ra là liệu AI có thể hoàn toàn thay thế vai trò của những nhân viên ngân hàng truyền thống?
Giới trẻ ngày càng coi trí tuệ nhân tạo như cố vấn tài chính đáng tin cậy
Sự phân hóa góc nhìn giữa các thế hệ về trí tuệ nhân tạo
Sự xuất hiện của các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT đã mở ra một hướng đi mới cho việc lập kế hoạch tài chính cá nhân. Sau thương vụ mua lại công ty khởi nghiệp công nghệ tài chính Hiro vào tháng 4 vừa qua, OpenAI đã cho phép người dùng tại Mỹ liên kết tài khoản ngân hàng của họ với chatbot trong một giai đoạn thử nghiệm ban đầu. Người dùng giờ đây có thể trực tiếp đặt câu hỏi cho hệ thống về các cơ hội đầu tư, phân bổ nguồn vốn và các chiến lược tiết kiệm.
Theo một cuộc khảo sát gần đây do hiệp hội kỹ thuật số Bitkom thực hiện với 1.004 người từ 16 tuổi trở lên tại Đức, phần lớn người dùng đều nhìn nhận những tính năng mới này như một cơ hội tiềm năng. Đặc biệt, nhóm người trẻ tuổi thể hiện sự cởi mở rõ rệt trong việc tích hợp các công cụ tự động vào các quyết định chi tiêu và đầu tư của bản thân.
Kỳ vọng dành cho công nghệ mới là rất lớn, nhưng sự hoài nghi đi kèm cũng không hề nhỏ. Tính trung bình, 27% người dân tại Đức có thể tưởng tượng đến viễn cảnh giao phó phần lớn các vấn đề tiền bạc của mình cho AI xử lý. Dù vậy, các luồng ý kiến vẫn bị chia rẽ sâu sắc.
Khoảng 49% số người được hỏi kiên quyết từ chối việc sử dụng hệ thống tự động trong các vấn đề liên quan đến tiền bạc. Sự hoài nghi này thể hiện rõ nhất ở nhóm người lớn tuổi. Cụ thể, 59% những người trên 65 tuổi cho rằng sự can thiệp của AI vào các chủ đề như đầu tư hay tư vấn tài chính mang lại nhiều rủi ro hơn là cơ hội.
Ngược lại, độ tuổi của người tham gia khảo sát càng trẻ thì thái độ của họ đối với công nghệ này càng tích cực. Số liệu cho thấy 61% những người từ 50 đến 64 tuổi và 65% những người trong độ tuổi từ 30 đến 49 coi các công cụ phân tích tự động trong lĩnh vực ngân hàng là một điểm sáng.
Tỷ lệ ủng hộ đạt mức tối đa ở nhóm thế hệ Z. Có tới 68% những người từ 16 đến 29 tuổi đánh giá công nghệ này là một sự thay thế mang tính tích cực cho việc quản lý tài sản cá nhân của họ. Sự khác biệt giữa các thế hệ phản ánh mức độ quen thuộc với nền tảng kỹ thuật số và sự sẵn sàng thích nghi với những thay đổi do nền công nghệ mới mang lại.
Tương lai của ngành tư vấn và bài toán niềm tin
Nhiều người trưởng thành đang đặt niềm tin rằng trí tuệ nhân tạo sẽ cung cấp những lời khuyên chất lượng hơn. Khảo sát chỉ ra 30% người dùng tin chắc AI có thể giải thích các khái niệm kinh tế tốt hơn một chuyên gia con người và 24% thậm chí còn tin tưởng công nghệ mới này hơn những lời tư vấn truyền thống. Khoảng một phần tư số người tham gia khảo sát thừa nhận họ đã từng tham khảo ý kiến của các ứng dụng như ChatGPT để xin lời khuyên về các quyết định chi tiêu.
Ông Ralf Wintergerst, Chủ tịch Bitkom, nhận định rằng trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi ngành tài chính và về lâu dài, không một ngân hàng nào có thể bỏ qua sự hiện diện của công nghệ này. Dù vậy, ông cũng nhấn mạnh rằng nhiều người tiêu dùng vẫn cần được thuyết phục thêm về những lợi ích thực sự mà hệ thống tự động có thể mang lại.
Các ứng dụng ngân hàng trên điện thoại di động được xem là con đường ngắn nhất để cung cấp những tính năng phân tích mới này đến tay người dùng. Đối với hầu hết khách hàng, ngân hàng trực tuyến đã trở thành phương thức giao dịch quan trọng nhất. Khảo sát của Bitkom cho thấy 39% khách hàng khẳng định họ chỉ sử dụng các dịch vụ ngân hàng trực tuyến.
Cùng lúc đó, nhiều người vẫn nhìn thấy dư địa để các ngân hàng tiếp tục cải thiện các dịch vụ kỹ thuật số của mình. Những dịch vụ này là một tiêu chí lựa chọn mang tính quyết định, và đối với một số người, chúng có sức nặng hơn cả mạng lưới chi nhánh rộng lớn hay sự tư vấn trực tiếp tại quầy. Trong khi mức phí giao dịch vẫn là ưu tiên hàng đầu của 94% người dùng, một ứng dụng ngân hàng thân thiện, dễ sử dụng cũng đóng vai trò quan trọng tương đương đối với 87% lượng khách hàng.
Mối quan hệ giữa khách hàng và các dịch vụ tài chính luôn được xây dựng dựa trên niềm tin. Chủ tịch Wintergerst giải thích rằng AI đang dần trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp với các hình thức tư vấn truyền thống. Sự xuất hiện của công nghệ song hành với những nỗi lo mới. Có tới 62% người dân Đức bày tỏ sự lo ngại về các hành vi gian lận thông qua các hệ thống tự động.
Những lo ngại này cần phải được giải quyết bằng các công cụ xác thực đáng tin cậy, để các chức năng tư vấn tự động thực sự mang lại giá trị gia tăng rõ rệt thay vì tiếp tục làm gia tăng cảm giác bất an cho người sử dụng. Trong lĩnh vực nhạy cảm như quản lý tài sản, mọi ứng dụng công nghệ đều phải đảm bảo tính minh bạch, an toàn và có khả năng đưa ra những kết quả dễ hiểu, dễ kiểm chứng nhất đối với người dùng.
Bùi Tú