Cần giải pháp mạnh mẽ để tháo gỡ những "điểm nghẽn"
Ngày 29/11, tại Cung Hội nghị Quốc tế Ariyana ở Đà Nẵng, Diễn đàn Logistics Việt Nam 2025 diễn ra với chủ đề "Logistics Việt Nam – Vươn mình tiến vào kỷ nguyên mới".
Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh logistics là "mạch máu" của nền kinh tế, cầu nối giữa sản xuất, lưu thông, tiêu dùng và xuất nhập khẩu. Khi thương mại quốc tế, chuỗi cung ứng và dòng vốn FDI ngày càng mở rộng, vai trò của logistics được xem như một trụ cột quan trọng để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh.
Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh logistics là “mạch máu” kết nối sản xuất, lưu thông và xuất nhập khẩu.
Theo Bộ trưởng, Việt Nam đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi mà không phải quốc gia nào cũng có: nền kinh tế có độ mở tới 200%, quy mô đứng thứ ba ASEAN; nằm trong nhóm 20 quốc gia có thương mại quốc tế lớn và top 15 hấp dẫn FDI nhất thế giới. Bên cạnh thị trường nội địa hơn 100 triệu dân, Việt Nam còn tiếp cận gần 6 tỷ người tiêu dùng thông qua 17 Hiệp định Thương mại Tự do đã ký kết.
Không chỉ vậy, tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử và kim ngạch xuất nhập khẩu liên tục duy trì hai con số trong 5–6 năm qua. Sự bứt phá này khiến nhu cầu dịch vụ logistics tăng nhanh và tạo ra thị trường trị giá 45–50 tỷ USD, tương đương 10% GDP.
Hạ tầng đang là một điểm cộng lớn. Việt Nam sở hữu hệ thống cảng nước sâu, sân bay quốc tế, mạng lưới cao tốc và các tuyến đường sắt quan trọng kết nối khu vực. Một số dự án trọng điểm hoàn thành trong giai đoạn 2024–2025 như đường bộ cao tốc Bắc – Nam, các bến cảng mới ở miền Bắc và miền Trung, hay tiến độ sân bay Long Thành… đều góp phần mở rộng không gian phát triển logistics.
Tốc độ tăng trưởng của ngành cũng ấn tượng, bình quân 14–16%/năm, cao gấp đôi thế giới. Nhiều tổ chức quốc tế đánh giá Việt Nam thuộc top 10 thị trường logistics mới nổi, top 4 cơ hội logistics trong khu vực, và top 5 ASEAN về hiệu quả logistics.
Tuy vậy, Bộ trưởng thẳng thắn nhìn nhận ngành vẫn phát triển chưa tương xứng với tiềm năng. Chi phí logistics đang cao hơn nhiều nước trong khu vực; kết nối liên vùng còn hạn chế; nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu; chuyển đổi số – chuyển đổi xanh mới ở giai đoạn đầu. Đây đều là những "điểm nghẽn" cần giải pháp mạnh mẽ để tháo gỡ.
Ông cho rằng, Việt Nam đang bước vào thời kỳ mới, với tác động của công nghệ, đổi mới sáng tạo, tiêu chuẩn xanh và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng trên toàn cầu. Những biến động về kinh tế, chính trị, cạnh tranh giữa các quốc gia lớn tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức. Điều này đòi hỏi tư duy mở và quyết tâm cao trong phát triển logistics.
Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã trình Chính phủ ban hành Chiến lược phát triển logistics giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn 2050, đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về logistics, đóng góp tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa.
Miền Trung cần cú hích liên kết vùng để vào đường đua logistics
Trong khi đó, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang cho biết, việc tổ chức Diễn đàn Logistics Việt Nam tại Đà Nẵng là dịp để Đà Nẵng cụ thể hóa mục tiêu trở thành trung tâm logistics, công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và tài chính – thương mại quốc tế.
Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang cho biết, Khu Thương mại tự do là mô hình tạo sức hút mới cho Đà Nẵng.
Với diện tích gần 12.000 km² và hơn 3 triệu dân, Đà Nẵng sở hữu hạ tầng tương đối đồng bộ, từ cảng biển, sân bay quốc tế, đường sắt, cao tốc đến hệ thống khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao và Khu Thương mại tự do Đà Nẵng. Thành phố cũng là cửa ngõ ra Biển Đông của Hành lang kinh tế Đông Tây, kết nối Lào, Thái Lan và Myanmar, tạo lợi thế quan trọng cho vận tải và giao thương.
Theo Bí thư, đây là nền tảng để Đà Nẵng thúc đẩy sản xuất, thu hút đầu tư và mở rộng xuất khẩu. Nhiều dự án lớn đang triển khai, trong đó Cảng Liên Chiểu được kỳ vọng trở thành cảng cửa ngõ quốc tế đón tàu trọng tải lớn, góp phần hình thành cụm cảng Chu Lai – Liên Chiểu – Tiên Sa – Kỳ Hà – Dung Quất. Mạng cảng này sẽ tạo hành lang vận tải liên thông giữa đường biển, bộ, đường sắt và hàng không, nâng năng lực logistics toàn vùng.
Song song với đầu tư hạ tầng, Đà Nẵng chú trọng phát triển nguồn nhân lực, chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái logistics thông minh. Khu Thương mại tự do – mô hình đầu tiên tại Việt Nam – được kỳ vọng thu hút các tập đoàn logistics quốc tế, trở thành trung tâm phân phối hàng hóa và thương mại điện tử xuyên biên giới.
Phát triển logistics không chỉ là yêu cầu kinh tế mà còn là bước đi tất yếu để xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, Bí thư nhấn mạnh. Đà Nẵng cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy hợp tác công, tư và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp.
Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu của Bộ Công Thương, nhận định năm 2025 là dấu mốc quan trọng đối với logistics Việt Nam. Đây là thời điểm hoàn tất nhiều nhiệm vụ trong Kế hoạch hành động phát triển logistics ban hành từ năm 2017, đồng thời diễn ra trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu thay đổi nhanh chóng.
Ông Bình khẳng định cần cơ chế linh hoạt để thu hút đầu tư hạ tầng logistics.
Ông cho biết thị trường logistics Việt Nam hiện đạt 45–50 tỷ USD, tăng trưởng 14–16% mỗi năm, mức khá hiếm trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động. Trong chiến lược mới, logistics được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng. Mục tiêu đặt ra gồm nâng tỷ trọng logistics trong GDP lên 7%, duy trì tăng trưởng 12–15% và đưa Việt Nam vào top 30 thế giới về Chỉ số Hiệu quả Logistics (LPI) vào năm 2050.
Để đạt mục tiêu, Nhà nước đề ra 9 nhóm giải pháp gồm: hoàn thiện pháp luật; đầu tư mạnh hạ tầng; tăng liên kết vùng; phát triển thị trường logistics; nâng năng lực doanh nghiệp; thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; đào tạo nhân lực chất lượng cao; củng cố vai trò hiệp hội; và mở rộng kết nối quốc tế.
Ông Hải nhận định, miền Trung có nhiều lợi thế về vị trí nhưng còn thiếu hạ tầng quy mô lớn và nguồn hàng ổn định để hình thành trung tâm logistics tầm khu vực. Vì vậy, cần sớm xây dựng cơ chế điều phối vùng, chia sẻ dữ liệu và cải thiện thủ tục thương mại.
Ông cũng đề nghị đẩy nhanh kết nối trên tuyến Hành lang Đông Tây nhằm tạo động lực mới cho lưu thông hàng hóa và tăng trưởng kinh tế vùng.
Nguyễn Duy Cường