Lối đi mới cho ngành hải sản Nhật Bản trong thời đại biến đổi khí hậu

4 giờ trướcBài gốc

Những cánh chim hải âu bay rợp bầu trời cảng Hakodate.

Thành phố Hakodate, nằm ở phía nam Hokkaido, vùng sản xuất tảo bẹ kombu lớn nhất Nhật Bản, cũng không nằm ngoài xu hướng này. Tuy nhiên, thay vì chỉ đối phó thụ động với sự sụt giảm sản lượng đánh bắt, Hakodate đang chủ động xây dựng một mô hình phát triển mới cho ngành thủy sản: kết hợp công nghệ nuôi trồng tiên tiến với mục tiêu trung hòa carbon, hướng tới một nền kinh tế biển bền vững dựa trên “carbon xanh”.

Hakodate từ lâu nổi tiếng với các loại hải sản tươi sống, đặc biệt là kombu và mực, những sản phẩm góp phần tạo nên bản sắc ẩm thực cũng như sức hút du lịch của thành phố. Tuy nhiên, những năm gần đây, sự thay đổi nhiệt độ nước biển, dòng chảy và hệ sinh thái đã khiến sản lượng kombu tự nhiên và mực giảm mạnh. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến ngành đánh bắt truyền thống mà còn gây lo ngại về tương lai của các ngành kinh tế chủ lực của địa phương.

Trong bối cảnh đó, việc chỉ dựa vào nguồn tài nguyên tự nhiên ngày càng trở nên rủi ro. Hakodate buộc phải tìm kiếm các giải pháp mới nhằm duy trì nguồn cung thủy sản ổn định, đồng thời giảm áp lực lên môi trường biển. Đây chính là nền tảng ra đời của Dự án Nuôi trồng Thủy sản Hakodate, một sáng kiến kết hợp giữa khoa học, công nghệ và chiến lược phát triển bền vững.

Cá hồi vua non tại một bể nuôi trồng của Trung tâm Nghiên cứu Thủy sản và Đại dương Hakodate.

Một trong những trọng tâm của dự án là phát triển kỹ thuật nuôi trồng hoàn chỉnh đối với cá hồi vua (king salmon) và rong biển makombu. Cá hồi vua được xem là loại cá chất lượng cao nhưng nguồn cung tại Nhật Bản vốn không ổn định. Năm 2025, dự án đã đạt được bước tiến quan trọng khi lần đầu tiên tại Nhật Bản nuôi thành công khoảng 100 con cá hồi vua bằng cá giống nhân tạo. Quy trình nuôi trồng khép kín từ ấp trứng, nuôi cá giống, nuôi trưởng thành cho đến thu hoạch trứng từ thế hệ tiếp theo, đã chứng minh khả năng thương mại hóa trong tương lai.

Song song với đó, Hakodate cũng đẩy mạnh nghiên cứu nuôi trồng kombu hoàn chỉnh. Trước đây, việc nuôi kombu phụ thuộc nhiều vào nguồn giống lấy từ kombu tự nhiên. Tuy nhiên, do sự suy giảm của nguồn tài nguyên này, việc đảm bảo giống ngày càng khó khăn. Thành phố đang hướng tới việc tạo ra hệ thống nuôi trồng khép kín, trong đó kombu nuôi trồng có thể trở thành nguồn cung giống ổn định. Đồng thời, công nghệ quản lý giống đang được phát triển nhằm tạo ra nguồn giống nhân tạo phục vụ phục hồi tài nguyên kombu tự nhiên mà không gây thêm áp lực lên hệ sinh thái.

Những nỗ lực này không chỉ nhằm đảm bảo sản lượng mà còn thể hiện cách tiếp cận mới là chuyển từ khai thác sang tái tạo tài nguyên biển.

Các bể nuôi cá giống tại Trung tâm Nghiên cứu Thủy sản và Đại dương Hakodate.

Điểm đặc biệt trong chiến lược của Hakodate là việc kết hợp nuôi trồng thủy sản với mục tiêu trung hòa carbon. Ngành thủy sản vốn được xem là ngành có lượng phát thải CO2 đáng kể, từ sản xuất thức ăn chăn nuôi, vận chuyển cho đến vận hành hệ thống nuôi trồng. Thay vì xem đây là trở ngại, Hakodate nhìn thấy cơ hội trong chính đặc tính sinh học của kombu.

Rong biển kombu có khả năng hấp thụ CO2 rất lớn thông qua quá trình quang hợp, được gọi là “blue carbon”, một nguồn hấp thụ carbon tự nhiên trong hệ sinh thái biển. Thành phố đang nghiên cứu mô hình nuôi trồng trung hòa carbon khu vực (Regional Carbon Neutral - RCN), trong đó lượng CO2 phát sinh từ nuôi cá, đặc biệt là quá trình sản xuất bột cá làm thức ăn cho cá hồi vua, sẽ được bù trừ thông qua việc trồng kombu.

Không chỉ tăng cường hấp thụ carbon, dự án còn chú trọng giảm phát thải ngay từ quá trình sản xuất. Ví dụ, các phương pháp sấy khô kombu ít phát thải CO2 hơn đang được thử nghiệm nhằm giảm dấu chân carbon của toàn bộ chuỗi giá trị. Cách tiếp cận này cho thấy mục tiêu của Hakodate không chỉ là phát triển nuôi trồng mà còn xây dựng một hệ sinh thái sản xuất thủy sản thân thiện với môi trường.

Dự án Nuôi trồng Thủy sản Hakodate không chỉ dừng lại ở việc sản xuất cá và rong biển. Thành phố còn hướng tới việc tạo ra một hệ thống địa phương toàn diện, bao gồm chế biến, phát triển sản phẩm và đào tạo nguồn nhân lực. Trong bối cảnh lực lượng lao động ngành thủy sản ngày càng già hóa, việc thu hút người trẻ và mở rộng hợp tác giữa các ngành được xem là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển lâu dài.

Ông Takahiro Sato, Trung tâm Nghiên cứu Thủy sản và Đại dương Hakodate, trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN.

Sự kết hợp giữa các cơ sở nghiên cứu như Trường Khoa học Thủy sản Đại học Hokkaido với chính quyền địa phương và doanh nghiệp đã tạo nên một nền tảng đổi mới mạnh mẽ. Hakodate đang tận dụng vị thế của mình như một trung tâm nghiên cứu biển lạnh để phát triển công nghệ nuôi trồng tiên tiến, từ đó tạo ra giá trị gia tăng mới cho nền kinh tế địa phương.

Những nỗ lực của Hakodate mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi địa phương. Trong bối cảnh nhiều khu vực ven biển trên thế giới đang đối mặt với sự suy giảm tài nguyên do biến đổi khí hậu, mô hình kết hợp giữa nuôi trồng thủy sản và hấp thụ carbon của Hakodate có thể trở thành hình mẫu cho các thành phố biển khác.

Việc phát triển cá hồi vua và kombu không chỉ nhằm đảm bảo nguồn cung thực phẩm mà còn góp phần xây dựng hình ảnh mới cho Hakodate như một “thành phố thủy sản carbon xanh”. Đây là mô hình này có thể chứng minh rằng ngành đánh bắt và chế biến thủy hải sản, vốn thường bị xem là ngành phát thải cao, hoàn toàn có thể chuyển mình thành một ngành kinh tế bền vững, đóng góp tích cực vào mục tiêu trung hòa carbon.

Một góc cầu cảng của thành phố Hakodate.

Trước áp lực từ biến đổi khí hậu và sự suy giảm tài nguyên biển, Hakodate đã lựa chọn con đường đổi mới thay vì phụ thuộc vào mô hình khai thác truyền thống. Những bước đi này không chỉ giúp đảm bảo sản lượng hải sản ổn định mà còn mở ra một hướng phát triển mới cho ngành thủy sản, nơi tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường có thể song hành.

Trong tương lai, nếu các nghiên cứu hiện tại đạt được mục tiêu đề ra, Hakodate có thể trở thành một trong những ví dụ tiêu biểu về cách một thành phố biển thích ứng với biến đổi khí hậu và tiến tới nền kinh tế trung hòa carbon bền vững.

Bài và ảnh: Nguyễn Tuyến (PV TTXVN tại Nhật Bản)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/loi-di-moi-cho-nganh-hai-san-nhat-ban-trong-thoi-dai-bien-doi-khi-hau-20260524194747437.htm