Mắt có nguy cơ lác ẩn do nhìn gần điện thoại và máy tính bảng

3 giờ trướcBài gốc

Nhiều phụ huynh cho rằng chỉ cần trẻ nhìn rõ chữ trên màn hình là mắt vẫn khỏe mạnh. Thực tế, một đứa trẻ có thể đạt thị lực 10/10 nhưng hệ thống phối hợp giữa hai mắt đang âm thầm gặp vấn đề.

Nội dung

"Lác cơ năng ẩn" là gì và vì sao ngày càng phổ biến?

Không chỉ là mỏi mắt, trẻ có thể mất dần khả năng nhìn chiều sâu

Dấu hiệu cảnh báo cha mẹ thường bỏ qua

Giải pháp thực tế cha mẹ có thể áp dụng ngay

Trong thời đại máy tính bảng, điện thoại thông minh và học trực tuyến, các bác sĩ nhãn khoa ngày càng ghi nhận nhiều trẻ xuất hiện rối loạn thị giác hai mắt, lác ẩn hoặc lác cơ năng liên quan đến việc nhìn gần kéo dài.

Nếu không được phát hiện, trẻ có thể gặp khó khăn trong học tập, thể thao và thậm chí mất dần khả năng cảm nhận độ sâu không gian.

"Lác cơ năng ẩn" là gì và vì sao ngày càng phổ biến?

Lác (strabismus) là tình trạng hai mắt không nhìn thẳng hàng với nhau. Tuy nhiên, ở nhiều trẻ, sự lệch trục này chỉ xuất hiện khi mắt mệt mỏi hoặc phải làm việc ở cự ly gần trong thời gian dài. Đây là nhóm rối loạn mà phụ huynh rất khó phát hiện bằng quan sát thông thường.

Đây là những bất thường chức năng về hội tụ và phối hợp hai mắt. Trong giai đoạn đầu, trẻ vẫn nhìn rõ, không có biểu hiện lác thường trực nên bệnh dễ bị bỏ sót. Tuy nhiên, hệ thống thị giác hai mắt đã bắt đầu hoạt động quá tải.

Điều đáng chú ý là việc sử dụng thiết bị số kéo dài đang làm gia tăng các rối loạn này ở trẻ em. Nhiều nghiên cứu ghi nhận thời gian nhìn màn hình dài có liên quan đến các bất thường về điều tiết và hội tụ mắt.

Sử dụng máy tính bảng trong thời gian dài ở khoảng cách quá gần có thể làm hệ thống điều tiết và hội tụ mắt của trẻ hoạt động quá tải

Không chỉ là mỏi mắt, trẻ có thể mất dần khả năng nhìn chiều sâu

Nhiều cha mẹ nghĩ rằng hậu quả lớn nhất của màn hình là cận thị.

Thực tế, một nguy cơ khác ít được chú ý hơn là suy giảm thị giác hai mắt (binocular vision).

Thị lực chiều sâu là gì?

Khi hai mắt cùng nhìn vào một vật thể, não bộ sẽ kết hợp hai hình ảnh thành một hình ảnh duy nhất có chiều sâu.

Nhờ đó trẻ có thể:

Ước lượng khoảng cách.
Bắt bóng chính xác.
Leo cầu thang an toàn.
Đi xe đạp dễ dàng.
Viết chữ đúng khoảng cách.

Nếu hai mắt phối hợp kém, não sẽ gặp khó khăn trong việc hợp nhất hình ảnh. Về lâu dài, khả năng cảm nhận không gian 3 chiều có thể suy giảm.

Vì sao màn hình làm tăng nguy cơ?

Hãy hình dung mắt giống như một cặp cơ liên tục phải "gồng" để nhìn vật ở gần.

Khi trẻ:

Cúi sát máy tính bảng.
Xem điện thoại hàng giờ.
Đọc chữ nhỏ liên tục.

Các cơ điều tiết và cơ hội tụ phải làm việc quá mức.

Nếu tình trạng này kéo dài:

Hệ thống điều tiết trở nên căng cứng.
Khả năng thư giãn khi nhìn xa giảm.
Hai mắt phối hợp kém hiệu quả hơn.
Xuất hiện các rối loạn hội tụ và lác cơ năng.

Các hoạt động ngoài trời giúp trẻ luyện khả năng phối hợp hai mắt, tăng cường thị giác chiều sâu và giảm áp lực nhìn gần liên tục

Dấu hiệu cảnh báo cha mẹ thường bỏ qua

Trẻ hay nheo mắt khi đọc sách.
Cúi sát màn hình.
Thường xuyên dụi mắt.
Kêu mỏi mắt hoặc đau đầu.
Đọc nhảy dòng.
Khó tập trung khi học.
Nghiêng đầu khi nhìn.
Chóng mặt khi đọc lâu.
Bắt bóng kém hơn bạn cùng tuổ.
Một mắt đôi khi lệch nhẹ khi mệt

Nếu xuất hiện từ 2-3 dấu hiệu trở lên kéo dài nhiều tuần, nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt.

Giải pháp thực tế cha mẹ có thể áp dụng ngay

1. Áp dụng quy tắc 20-20-20

Đây là nguyên tắc được nhiều chuyên gia nhãn khoa khuyến nghị.

Cách thực hiện

Sau mỗi 20 phút nhìn gần:

Nhìn xa khoảng 20 feet (6 mét).
Trong ít nhất 20 giây.

Việc này giúp cơ điều tiết được thư giãn.

2. Giảm thời gian nhìn màn hình liên tục

Bảng tham khảo

Không nên để trẻ sử dụng máy tính bảng liên tục nhiều giờ.

3. Tăng hoạt động ngoài trời

Nghiên cứu cho thấy hoạt động ngoài trời mang lại lợi ích cho sự phát triển thị giác.

Chơi thể thao ngoài trời.
Đạp xe.
Đá bóng.
Cầu lông.
Chạy bộ.
Các trò chơi cần ước lượng khoảng cách.

Những hoạt động này giúp mắt liên tục chuyển đổi giữa nhìn gần và nhìn xa.

4. Bố trí góc học tập đúng chuẩn

Khoảng cách tối thiểu:

Sách: 30-40 cm.
Máy tính: 50-70 cm.
Màn hình ngang tầm mắt hoặc thấp hơn nhẹ.

Ánh sáng cần đầy đủ và không gây chói.

5. Khám mắt định kỳ thay vì chỉ đo thị lực

Nhiều trẻ có thị lực tốt nhưng vẫn gặp vấn đề về phối hợp hai mắt.

Một buổi khám mắt đầy đủ nên đánh giá:

Thị lực.
Khúc xạ.
Khả năng hội tụ.
Thị giác hai mắt.
Thị lực lập thể (nhìn chiều sâu).

Lời khuyên:

Các bác sĩ nhãn khoa nhi nhấn mạnh rằng không phải mọi trẻ dùng máy tính bảng đều bị lác. Tuy nhiên, việc nhìn gần kéo dài có thể làm bộc lộ hoặc làm nặng thêm các rối loạn hội tụ và phối hợp hai mắt vốn đã tồn tại từ trước. Khi trẻ xuất hiện đau đầu, mỏi mắt, nhìn đôi, đọc nhảy dòng hoặc một mắt lệch nhẹ khi mệt, phụ huynh không nên chỉ nghĩ đến cận thị mà cần cho trẻ khám chuyên khoa mắt để đánh giá chức năng thị giác hai mắt. Điều trị sớm có thể giúp bảo tồn thị lực lập thể và hạn chế nguy cơ nhược thị.

Trong thời đại trẻ em tiếp xúc với màn hình từ rất sớm, nguy cơ rối loạn phối hợp hai mắt và lác cơ năng ẩn đang ngày càng được quan tâm. Điều đáng lo ngại là nhiều trẻ vẫn nhìn rõ nên cha mẹ dễ chủ quan.

Việc giảm thời gian nhìn gần liên tục, tăng hoạt động ngoài trời và khám mắt định kỳ không chỉ giúp phòng cận thị mà còn góp phần bảo vệ thị giác hai mắt và khả năng cảm nhận chiều sâu – yếu tố quan trọng cho học tập, vận động và sự phát triển toàn diện của trẻ.

Bs. Nguyễn Hải

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/mat-co-nguy-co-lac-an-do-nhin-gan-dien-thoai-va-may-tinh-bang-169260608102052585.htm