Một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp: Tạo nền tảng cho quản trị và phát triển Thủ đô

4 giờ trướcBài gốc

Gương mẫu, đi đầu trong tổ chức thực hiện

Ngày 1-7-2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tổ chức bộ máy của Thủ đô khi Hà Nội chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, kết thúc hoạt động của 30 quận, huyện, thị xã và sắp xếp từ 526 xã, phường, thị trấn xuống còn 126 xã, phường. Đây không chỉ là cuộc sắp xếp lớn nhất từ trước đến nay về đơn vị hành chính, mà còn là bước cải cách sâu rộng về phương thức quản trị đô thị.

Sau sắp xếp, Đảng bộ thành phố có 132 đảng bộ trực thuộc Thành ủy, 4.650 tổ chức cơ sở Đảng, hơn 14.100 chi bộ trực thuộc với hơn 508.000 đảng viên, chiếm khoảng 9% tổng số đảng viên cả nước. Toàn thành phố có 128.795 cán bộ, công chức, viên chức; trong đó, cấp xã có 109.800 người, chiếm khoảng 85% tổng số cán bộ, công chức, viên chức toàn thành phố.

Điểm đặc thù của Hà Nội là việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp diễn ra đồng thời với quá trình thực hiện nhiều nhiệm vụ chiến lược có ý nghĩa quyết định đối với tương lai phát triển của Thủ đô. Thành phố vừa tổ chức thực hiện Luật Thủ đô năm 2026, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và định hướng phát triển dài hạn; vừa đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời triển khai hàng loạt công trình, dự án trọng điểm quốc gia và của thành phố với khối lượng giải phóng mặt bằng lớn.

Quang cảnh hội nghị sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn Hà Nội. Ảnh: Quang Thái

Trên cơ sở đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã không thực hiện theo tư duy cơ học, đơn thuần giảm đầu mối, mà gắn với tổ chức lại không gian phát triển và tái cấu trúc mô hình quản trị của Thủ đô.

Thành phố xác định thay đổi về tổ chức bộ máy và nhân sự nhưng không thay đổi định hướng phát triển; không để gián đoạn công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, phục vụ nhân dân; không ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các nhiệm vụ chính trị, các chương trình, dự án trọng điểm và mục tiêu phát triển dài hạn của Thủ đô.

Để bảo đảm bộ máy mới vận hành hiệu quả ngay từ ngày đầu, thành phố đã rà soát toàn diện hệ thống văn bản, quy định, quy chế và quy trình công tác; ban hành 29 quy chế làm việc và 42 quy trình nội bộ theo nguyên tắc “6 rõ”. Cơ cấu tổ chức bộ máy cấp thành phố và cấp xã sau sắp xếp thực hiện theo 4 trục của hệ thống chính trị: Đảng - HĐND - UBND - MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, hiệu lực quản lý nhà nước của chính quyền, phát huy dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân.

Một trong những dấu ấn nổi bật của mô hình chính quyền địa phương mới là sự chuyển đổi từ tư duy “quản lý theo cấp hành chính” sang “quản trị địa bàn, phục vụ người dân và doanh nghiệp”; từ quản lý thông qua cấp trung gian sang quản trị trực tiếp trong điều kiện không còn tổ chức chính quyền cấp huyện đã góp phần giảm tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của cấp xã, phường.

Thành phố triển khai Không gian làm việc số HanoiWork tại 153 cơ quan, đơn vị với khoảng 37.300 tài khoản; đồng thời là địa phương đầu tiên áp dụng quản trị công việc theo OKR/KPI, cụ thể hóa 20 nhóm nhiệm vụ trọng tâm thành 138 nhiệm vụ, 148 nhiệm vụ chuyển đổi số và 110 chỉ tiêu đánh giá. Thành phố từng bước chuyển từ phương thức giao việc hành chính sang quản trị theo mục tiêu, kết quả, tăng cường kiểm đếm tiến độ và trách nhiệm giải trình trong toàn hệ thống chính trị.

Phân cấp, phân quyền, tạo động lực phát triển mới cho Thủ đô

Ngay sau khi vận hành mô hình mới, thành phố tập trung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho cơ sở gắn với cải cách hành chính và chuyển đổi số.

Hà Nội đã công khai 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của các cấp chính quyền. Hiện, toàn thành phố triển khai 2.077 thủ tục hành chính, trong đó có 1.118 thủ tục đủ điều kiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, 925 thủ tục cung cấp trực tuyến một phần và 34 dịch vụ thông tin trực tuyến.

Diện mạo Thủ đô. Ảnh: PV

Thành phố đồng thời hoàn thành tái cấu trúc 1.172 thủ tục hành chính, chuẩn hóa hơn 2.000 quy trình nội bộ và quy trình điện tử, bảo đảm toàn bộ thủ tục hành chính được xử lý trên môi trường số.

Kết quả cải cách được thể hiện rõ qua hiệu quả giải quyết hồ sơ, thủ tục hành chính. Năm 2025, toàn thành phố tiếp nhận hơn 3,57 triệu hồ sơ; từ đầu năm 2026 đến ngày 15-5, tiếp nhận hơn 1,15 triệu hồ sơ. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 91,42%; tỷ lệ thanh toán trực tuyến đạt 95,9%; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 98,22%; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn và trước hạn đạt 99,49%.

Đặc biệt, thành phố đã giải quyết 619.214 hồ sơ không phụ thuộc địa giới hành chính, góp phần giảm thời gian đi lại, giảm chi phí thực hiện thủ tục và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công ở mọi địa điểm trên địa bàn.

Cùng với đó, việc đưa vào vận hành Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố cùng hệ thống chi nhánh, điểm phục vụ hành chính công tại 126 xã, phường đã từng bước hình thành phương thức phục vụ tập trung, chuyên nghiệp, hiện đại; chuyển mạnh từ nền hành chính quản lý sang nền hành chính phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo chất lượng hoạt động của cơ quan nhà nước.

Những kết quả đạt được trong năm đầu vận hành chính quyền địa phương hai cấp đã góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội và tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025, GRDP của thành phố tăng 8,16%; tổng thu ngân sách nhà nước đạt trên 711 nghìn tỷ đồng, tăng 38,4%; vốn FDI đăng ký đạt 4,4 tỷ USD, tăng 169%; có 32,4 nghìn doanh nghiệp thành lập mới.

Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong những tháng đầu năm 2026. GRDP tiếp tục tăng 7,87%; tổng thu ngân sách đạt 255 nghìn tỷ đồng; tổng vốn đầu tư phát triển đạt 102,3 nghìn tỷ đồng, tăng 10,1% so với cùng kỳ. Thành phố cũng tổ chức thành công đại hội đảng bộ các cấp và cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, khẳng định sự ổn định, thông suốt của mô hình tổ chức mới.

Ứng dụng công nghệ AI để phục vụ người dân tại các Trung tâm phục vụ hành chính công. Ảnh: PV

Bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra một số yêu cầu thành phố tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện. Các vấn đề cần tập trung giải quyết gồm: Tổ chức bộ máy, cơ chế chính sách, thể chế quản trị, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực thực thi của cấp xã và khả năng thích ứng với không gian phát triển mới của Thủ đô sau sắp xếp.

Cấp xã phải thực sự trở thành trung tâm quản trị địa bàn

Thực tiễn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã thể hiện đây là chủ trương đúng đắn, phù hợp với yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại, tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Kết quả khảo sát xã hội học cho thấy 84,22% cán bộ, đảng viên và nhân dân đánh giá bộ máy vận hành ổn định, thông suốt và phát huy hiệu quả.

Thứ nhất, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, xuyên suốt của cấp ủy Đảng và sự phối hợp chặt chẽ giữa 4 trục Đảng - HĐND - UBND - MTTQ cùng các tổ chức chính trị - xã hội. Thực tiễn cho thấy, nơi nào cấp ủy quyết liệt, người đứng đầu sâu sát cơ sở, duy trì tốt công tác kiểm tra, giám sát và điều hành theo kết quả thì nơi đó bộ máy vận hành ổn định, thông suốt và xử lý hiệu quả các vấn đề phát sinh. Đồng thời, công tác tuyên truyền phải đi trước một bước, tạo sự đồng thuận trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Thứ hai, giá trị cốt lõi của mô hình chính quyền địa phương hai cấp không nằm ở việc giảm một cấp hành chính, mà quan trọng hơn là hình thành phương thức quản trị mới theo hướng gần dân, sát dân, phân định rõ trách nhiệm và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Thành công của mô hình phải được đo bằng năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn, chất lượng quản trị địa phương, hiệu quả cung cấp dịch vụ công, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Thứ ba, trong điều kiện không còn cấp huyện, cấp xã phải thực sự trở thành trung tâm quản trị địa bàn. Chất lượng đội ngũ cán bộ, đặc biệt là người đứng đầu, có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả vận hành của mô hình. Năng lực tổ chức thực hiện, khả năng xử lý các vấn đề phát sinh từ cơ sở và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ là yếu tố tạo nên sự khác biệt giữa các địa phương.

Thứ tư, phân cấp, phân quyền chỉ phát huy hiệu quả khi được thực hiện đồng bộ theo nguyên tắc “phân quyền, phân việc, phân tiền, phân dữ liệu, phân trách nhiệm” gắn với phân định rõ thẩm quyền và bảo đảm đầy đủ điều kiện thực hiện. Việc giao quyền phải đi đôi với giao trách nhiệm, bảo đảm nguyên tắc một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm chính.

Hạ tầng Thủ đô ngày càng hiện đại. Ảnh: Quang Thái

Thứ năm, tinh gọn bộ máy phải gắn với tinh gọn quy trình và đổi mới phương thức tổ chức thực hiện. Mọi nhiệm vụ cần được triển khai theo nguyên tắc “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả gắn với “1 đầu mối xuyên suốt” chịu trách nhiệm chính; qua đó, hạn chế chồng chéo, nâng cao trách nhiệm giải trình và hiệu quả thực thi công vụ.

Thứ sáu, cải cách hành chính phải gắn chặt với phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số. Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, tái cấu trúc quy trình giải quyết công việc trên cơ sở dữ liệu số, giảm tối đa khâu trung gian, thực hiện nguyên tắc “người dân chỉ cung cấp thông tin một lần”, “cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu” là điều kiện quan trọng để phát huy hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Thứ bảy, hiệu quả của mô hình phải được kiểm chứng bằng khả năng tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển và giải quyết các vấn đề thực tiễn ngay từ cơ sở. Khi thẩm quyền được phân định rõ, trách nhiệm được giao cụ thể và cơ sở được trao quyền đầy đủ, nhiều khó khăn, vướng mắc trong quản lý đất đai, giải phóng mặt bằng, đầu tư công, trật tự xây dựng và các vấn đề dân sinh được xử lý nhanh hơn, hiệu quả hơn.

Thứ tám, chuyển đổi số phải trở thành phương thức quản trị mới của hệ thống chính trị. Dữ liệu cần được xác định là nguồn lực chiến lược; quản trị, điều hành và đánh giá đều phải dựa trên dữ liệu. Lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy dịch vụ công trực tuyến làm khâu đột phá là điều kiện để xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu quả.

Quán triệt các chủ trương của Trung ương và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo hướng gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân tốt hơn, trong thời gian tới, Hà Nội xác định tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong đổi mới quản trị và phát triển bền vững.

Thành phố tập trung thực hiện ba khâu đột phá gồm: Xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cán bộ cơ sở; phát triển đồng bộ hạ tầng số, dữ liệu số và chính quyền số; tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, phân cấp, quy hoạch, đầu tư, giải phóng mặt bằng và nguồn nhân lực.

Mục tiêu đến năm 2030, thành phố hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo hướng tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; hoàn thiện nền quản trị Thủ đô hiện đại, minh bạch, phục vụ nhân dân...; đồng thời, xây dựng Hà Nội trở thành cực tăng trưởng, trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ chất lượng cao và đổi mới sáng tạo của cả nước; phát huy vai trò đầu tàu của Vùng Thủ đô và Vùng Đồng bằng sông Hồng...

Phương Ngân

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/mot-nam-van-hanh-chinh-quyen-dia-phuong-hai-cap-tao-nen-tang-cho-quan-tri-va-phat-trien-thu-do-1159694.html