Một số dưỡng chất đặc biệt có trong các loại thực phẩm này có lợi cho chức năng nhận thức
Mùa thi thường đi kèm với những đêm thức khuya, áp lực điểm số và lịch học dày đặc. Trong bối cảnh đó, nhiều học sinh có xu hướng tìm đến cà phê, nước tăng lực hoặc đồ ăn nhanh để duy trì sự tỉnh táo. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng não bộ cần nhiều hơn những “liều kích thích” tạm thời. Điều quan trọng là cung cấp cho cơ thể nguồn dưỡng chất giúp não hoạt động hiệu quả và bền vững.
Não bộ cần gì để hoạt động tối ưu?
Mặc dù chỉ chiếm khoảng 2% trọng lượng cơ thể, não bộ lại tiêu thụ tới khoảng 20% năng lượng mà con người nạp vào mỗi ngày. Đây là cơ quan đòi hỏi nguồn cung cấp dưỡng chất liên tục để duy trì hoạt động của hàng tỷ tế bào thần kinh.
Các nhà khoa học cho biết một số dưỡng chất đặc biệt có lợi cho chức năng nhận thức. Trong đó, chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào não khỏi tổn thương do các gốc tự do gây ra; axit béo omega-3 tham gia vào quá trình xây dựng và sửa chữa tế bào thần kinh; vitamin nhóm B hỗ trợ sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến trí nhớ, tâm trạng và khả năng tập trung.
Việc thiếu hụt các dưỡng chất này có thể khiến người học rơi vào trạng thái mệt mỏi, giảm tập trung, ghi nhớ kém hoặc xuất hiện hiện tượng “sương mù não” - cảm giác đầu óc thiếu minh mẫn, khó tiếp thu thông tin.
Việc thiếu hụt các dưỡng chất có lợi cho nhận thức có thể khiến người học rơi vào trạng thái mệt mỏi
Những thực phẩm nên có trong thực đơn mùa thi
Đứng đầu danh sách là các loại quả mọng như việt quất, dâu tây hay mâm xôi. Đây là nguồn cung cấp flavonoid và chất chống oxy hóa dồi dào, có khả năng giảm viêm, bảo vệ tế bào thần kinh và hỗ trợ trí nhớ.
Các loại trái cây họ cam quýt như cam, quýt, bưởi lại giàu vitamin C, giúp cơ thể sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh và tăng cường khả năng tập trung. Một ly nước cam hoặc vài múi bưởi trong bữa phụ có thể là lựa chọn đơn giản nhưng hữu ích cho những ngày ôn tập.
Sôcôla đen với hàm lượng cacao từ 70% trở lên cũng được đánh giá là “trợ thủ” của não bộ. Flavonoid và một lượng nhỏ caffeine trong sô cô la giúp tăng lưu lượng máu đến não, cải thiện sự tỉnh táo và khả năng chú ý.
Các loại hạt như óc chó, hạnh nhân hay hạt điều cung cấp chất béo lành mạnh, vitamin E và nhiều khoáng chất cần thiết. Không chỉ giúp duy trì năng lượng ổn định trong thời gian dài, chúng còn hỗ trợ bảo vệ tế bào não trước tác động của quá trình lão hóa và stress oxy hóa.
Những thực phẩm nên có trong thực đơn mùa thi
Trong khi đó, trứng là nguồn cung cấp choline - dưỡng chất cần thiết để cơ thể sản sinh acetylcholine, một chất dẫn truyền thần kinh có vai trò quan trọng đối với trí nhớ và khả năng học tập. Trứng cũng chứa nhiều vitamin B6, B12 và folate, giúp duy trì hoạt động bình thường của hệ thần kinh.
Quả bơ, với hàm lượng chất béo không bão hòa đơn cao, góp phần cải thiện tuần hoàn máu lên não. Loại quả này còn chứa vitamin K và folate, được cho là có tác dụng hỗ trợ trí nhớ và khả năng tập trung.
Đặc biệt, cá hồi được xem là một trong những thực phẩm tốt nhất cho não bộ nhờ hàm lượng omega-3 dồi dào. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng omega-3 giúp tăng cường kết nối giữa các tế bào thần kinh, từ đó cải thiện khả năng ghi nhớ và học tập.
Bên cạnh đó, dầu ô liu nguyên chất với các hợp chất polyphenol có tác dụng chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ não khỏi tổn thương và hỗ trợ duy trì chức năng nhận thức.
Những thực phẩm tốt nhất cho não bộ khi học tập. Nguồn: National University
Những “siêu thực phẩm” ít được chú ý
Ngoài các thực phẩm quen thuộc, một số loại thực phẩm khác cũng được các chuyên gia đánh giá cao nhưng thường xuất hiện ít hơn trong thực đơn hàng ngày.
Củ dền chứa nhiều nitrat tự nhiên, giúp cải thiện lưu lượng máu lên não và tăng hiệu suất nhận thức. Hương thảo (rosemary) lại nổi tiếng với các hợp chất có khả năng bảo vệ tế bào thần kinh và chống lại các quá trình thoái hóa.
Nghệ, với hoạt chất curcumin, được nhiều nghiên cứu ghi nhận có tác dụng chống viêm, chống oxy hóa và kích thích sản sinh yếu tố dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não - một yếu tố quan trọng đối với quá trình hình thành và phát triển tế bào thần kinh mới.
Trong khi đó, nước hầm xương cung cấp collagen, glycine và nhiều khoáng chất có lợi, không chỉ hỗ trợ sức khỏe đường ruột mà còn góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ - yếu tố thiết yếu đối với việc ghi nhớ và học tập.
Những thực phẩm tốt cho não thường bị bỏ qua. Nguồn: National University
Uống đủ nước quan trọng không kém ăn đúng
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, dù chế độ ăn có lành mạnh đến đâu, việc thiếu nước vẫn có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của não bộ.
Nước đóng vai trò vận chuyển dưỡng chất đến tế bào thần kinh và hỗ trợ loại bỏ các chất thải chuyển hóa. Chỉ cần mất nước nhẹ cũng có thể gây đau đầu, mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và làm chậm quá trình xử lý thông tin.
Do đó, học sinh nên duy trì thói quen uống nước đều đặn trong ngày thay vì phụ thuộc quá nhiều vào cà phê hay nước tăng lực. Trà thảo mộc hoặc nước ngâm trái cây cũng là những lựa chọn phù hợp để bổ sung nước và tạo cảm giác dễ chịu trong quá trình học tập.
Không chỉ là chuyện ăn uống
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng, nhưng không phải là yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả học tập. Các nghiên cứu cho thấy giấc ngủ đầy đủ, vận động thể chất thường xuyên và khả năng kiểm soát căng thẳng cũng có tác động trực tiếp đến trí nhớ và năng lực nhận thức.
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng, nhưng không phải là yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả học tập
Ngược lại, việc thức khuya kéo dài, lạm dụng đồ uống chứa caffeine hoặc tiêu thụ quá nhiều đồ ngọt, thức ăn nhanh có thể khiến cơ thể mệt mỏi, đường huyết biến động và làm giảm khả năng tập trung.
Trong giai đoạn ôn thi, thay vì tìm kiếm những “bí quyết thần kỳ” để học thuộc nhanh hơn, các chuyên gia khuyến nghị học sinh xây dựng chế độ sinh hoạt cân bằng, kết hợp dinh dưỡng hợp lý với nghỉ ngơi và vận động khoa học. Một não bộ khỏe mạnh chính là nền tảng quan trọng để tiếp thu kiến thức hiệu quả và vượt qua kỳ thi với kết quả tốt nhất.
Hồng Nhung