Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), từ đầu năm 2026 đến nay, thời tiết khô nóng diễn biến bất thường với số ngày nắng nóng gia tăng và được dự báo còn tiếp tục gay gắt hơn mức trung bình nhiều năm.
Dẫn số liệu từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, Bộ Y tế cho biết lượng mưa trên cả nước từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến từ 10-40%. Nhiều lưu vực sông ghi nhận mực nước và dòng chảy xuống mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc cùng kỳ, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước sinh hoạt và ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe cộng đồng.
Thời tiết khô nóng diễn biến bất thường với số ngày nắng nóng gia tăng và được dự báo còn tiếp tục gay gắt hơn mức trung bình nhiều năm. Ảnh minh họa
Để chủ động phòng chống dịch bệnh trong mùa nắng nóng, Cục Phòng bệnh đã ban hành hai tài liệu hướng dẫn gồm: “Chăm sóc sức khỏe mùa nắng nóng cho cộng đồng và người lao động” và “Xử lý nước hộ gia đình bằng các biện pháp đơn giản”.
Theo đó, các địa phương được yêu cầu đẩy mạnh phổ biến kiến thức cho cán bộ y tế cơ sở, người dân và người lao động nhằm giảm nguy cơ say nắng, say nóng, đột quỵ nhiệt cũng như phòng tránh các bệnh lây truyền qua nguồn nước ô nhiễm.
Người già, trẻ nhỏ dễ gặp biến chứng do nắng nóng
Bộ Y tế cảnh báo trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, người dân có nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe như say nắng, say nóng hoặc đột quỵ do nhiệt. Nguyên nhân chủ yếu là tiếp xúc quá lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Những nhóm có nguy cơ cao gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lao động làm việc ngoài trời hoặc trong môi trường nóng bức như công nhân lò gạch, luyện kim, lao động nông nghiệp. Người mắc bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, hen phế quản hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cũng dễ bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn.
Những nhóm có nguy cơ cao gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người lao động làm việc ngoài trời. Ảnh minh họa
Các biểu hiện nhẹ thường là mệt mỏi, khát nước, hoa mắt, chóng mặt, tim đập nhanh và chuột rút. Trường hợp nặng có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, khó thở, buồn nôn, co giật, ngất xỉu, hôn mê, tụt huyết áp, thậm chí nguy cơ tử vong.
Khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng, cần nhanh chóng đưa nạn nhân vào nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo, lau mát cơ thể và cho uống nước từng ngụm nhỏ. Có thể chườm mát tại vùng cổ, nách và bẹn để hạ nhiệt nhanh.
Nếu người bệnh có biểu hiện nặng như co giật, hôn mê hoặc khó thở tăng dần, cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất, đồng thời tiếp tục chườm mát trong quá trình di chuyển.
Khuyến cáo hạn chế ra ngoài từ 10h đến 16h
Bộ Y tế khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài trời trong khung giờ nắng nóng cao điểm từ 10h đến 16h. Người ở trong phòng điều hòa cũng không nên ra ngoài trời nắng đột ngột mà cần có thời gian thích nghi với nhiệt độ môi trường.
Người dân nên mặc quần áo sáng màu, thoáng mát, uống đủ từ 1,5-2 lít nước mỗi ngày, tăng cường rau xanh, hoa quả và duy trì luyện tập để nâng cao sức đề kháng.
Đối với người lao động làm việc ngoài trời, Bộ Y tế đề nghị bố trí thời gian làm việc vào sáng sớm hoặc chiều muộn, nghỉ giải lao định kỳ sau mỗi 45 phút đến một giờ làm việc trong môi trường nóng bức.
Người lao động cũng được khuyến cáo sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ như mũ, nón, kính, quần áo chống nắng; hạn chế uống rượu bia và cần bổ sung nước, điện giải thường xuyên khi ra nhiều mồ hôi.
Ngoài ra, các cơ sở sản xuất cần tăng cường giải pháp giảm nhiệt như lắp mái che, quạt thông gió, phun sương hoặc điều hòa nhằm hạn chế tác động của nhiệt độ cao tới sức khỏe người lao động.
Người dân nên mặc quần áo sáng màu, thoáng mát, uống đủ từ 1,5-2 lít nước mỗi ngày, tăng cường rau xanh, hoa quả và duy trì luyện tập để nâng cao sức đề kháng. Ảnh minh họa
Hướng dẫn xử lý nước sinh hoạt mùa hạn hán
Bên cạnh nguy cơ nắng nóng, Bộ Y tế cảnh báo tình trạng thiếu nước sạch trong mùa khô hạn có thể làm gia tăng các bệnh lây truyền qua đường nước như tiêu chảy, tả, lỵ và thương hàn.
Đối với các hộ chưa có nước sạch tập trung hoặc trong tình huống khẩn cấp như hạn hán, lũ lụt, Bộ Y tế khuyến cáo ưu tiên sử dụng nước giếng đào, giếng khoan để xử lý. Nếu buộc phải lấy nước từ ao hồ, sông suối, cần chọn khu vực ít ô nhiễm và lấy nước xa bờ.
Quy trình xử lý nước gồm hai bước chính là làm trong và khử trùng.
Ở bước làm trong, người dân có thể sử dụng phèn chua với tỷ lệ khoảng 1g phèn cho 20 lít nước hoặc lọc qua vải sạch nhiều lần để loại bỏ cặn bẩn.
Sau khi nước đã được làm trong, cần khử trùng bằng hóa chất như Cloramin B hoặc Aquatabs theo đúng hướng dẫn liều lượng. Bộ Y tế lưu ý nước sau khử trùng vẫn cần đun sôi trước khi uống trực tiếp.
Trong trường hợp không có hóa chất khử trùng, người dân chỉ nên sử dụng nước đã đun sôi kỹ và tránh ăn rau sống rửa bằng nước chưa qua xử lý.
Ngoài các biện pháp thủ công, hộ gia đình có thể sử dụng thêm thiết bị lọc nước. Tuy nhiên, Bộ Y tế khuyến cáo nên lựa chọn sản phẩm đã được cơ quan chức năng kiểm định và sử dụng nguồn nước đầu vào đã được làm trong để tránh làm hỏng hệ thống lọc.
Minh Khuê (t/h)