Một khu nhà ở xã hội ở Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)
Trong bối cảnh giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập, việc phát triển nhà ở cho thuê đang được nhìn nhận không chỉ là giải pháp tạm thời về chỗ ở mà còn là một cấu phần quan trọng của hạ tầng đô thị hiện đại.
Đây là nhận định chung của nhiều chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp tại Hội thảo định hướng và giải pháp phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh do Sở xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Hội Khoa học kỹ thuật xây dựng thành phố tổ chức chiều 9/6.
Khi nhà ở cho thuê trở thành trụ cột chiến lược
Theo ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, với quy mô dân số khoảng 14 triệu người, nhu cầu nhà ở cho chuyên gia, công nhân, sinh viên và người lao động trên địa bàn đang gia tăng mạnh mẽ. Tuy nhiên, không phải ai cũng đủ khả năng mua nhà trong bối cảnh giá bất động sản liên tục tăng cao.
Kết luận mới đây của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt ra yêu cầu mang tính bước ngoặt trong phát triển nhà ở, đó là chuyển mạnh từ tư duy chỉ tập trung phát triển nhà ở để bán sang phát triển đồng thời nhà ở sở hữu và nhà ở cho thuê; trong đó, nhà ở cho thuê phải được xác định là một trụ cột chiến lược của quốc gia.
Theo ông Vinh, những định hướng mới từ Trung ương cùng quyết tâm của Thành phố Hồ Chí Minh đang mở ra cơ hội hình thành một thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp, góp phần giải quyết bài toán an cư, giữ chân nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững.
Cụ thể, kế hoạch của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu phát triển thêm hơn 181.000 căn nhà ở xã hội, trong đó khoảng 50.000 căn dành cho thuê.
Thành phố cũng nghiên cứu chuyển đổi một phần quỹ nhà tái định cư và tài sản công dôi dư sang mục đích nhà ở cho thuê nhằm tận dụng hiệu quả nguồn lực sẵn có.
Từ thực tiễn, ông Phan Trần Huy Hùng, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh cũng nhìn nhận, hệ thống nhà trọ, nhà ở cho thuê hiện nay đang đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì nguồn nhân lực cho đô thị, phục vụ công nhân, chuyên gia, lao động trẻ và những nhóm dân cư có nhu cầu dịch chuyển cao.
Khảo sát của Hội cho thấy, thành phố hiện có khoảng 60.000 cơ sở nhà trọ với khoảng 600.000 phòng cho thuê, đáp ứng nhu cầu cư trú của gần 1,8 triệu người.
Để phát triển nhà ở xã hội, ông Hùng cũng đề xuất 6 nhóm giải pháp gồm: phát triển nhà ở cho thuê gắn với các khu việc làm và TOD (quy hoạch đô thị ưu tiên xây dựng các khu chung cư, nhà ở giá rẻ để thuê gần các khu công nghiệp, trung tâm văn phòng và dọc các trục giao thông công cộng); phát triển dịch vụ cư trú; đa dạng hóa mô hình nhà ở cho thuê; nâng cấp hệ thống nhà trọ hiện hữu; hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế ưu đãi; tăng cường phối hợp giữa nhà nước, doanh nghiệp, hiệp hội nghề nghiệp và cơ sở nghiên cứu.
Từ góc độ quản lý nhà nước, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh khẳng định phát triển nhà ở cho thuê đang được Chính phủ xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở của người dân, công nhân và người lao động tại các đô thị lớn, khu công nghiệp và các vùng động lực tăng trưởng.
Theo Thứ trưởng, Nhà nước sẽ đóng vai trò dẫn dắt, tạo lập thị trường và huy động các nguồn lực xã hội cùng tham gia phát triển phân khúc nhà ở này. Đồng thời, Bộ Xây dựng đang tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện thể chế, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các mô hình nhà ở cho thuê phát triển.
“Nhà nước sẽ tiên phong, dẫn dắt thị trường; các địa phương cần chủ động vào cuộc, sớm triển khai các dự án nhà ở cho thuê, góp phần đáp ứng nhu cầu chỗ ở ngày càng lớn của người dân và người lao động”, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, Thứ trưởng đề nghị thành phố mạnh dạn đề xuất các cơ chế đặc thù, tận dụng hiệu quả quỹ nhà tái định cư, tài sản công và quỹ nhà ở địa phương để phát triển nguồn cung nhà ở cho thuê.
Gỡ nút thắt để hình thành thị trường nhà ở cho thuê
Mặc dù nhu cầu rất lớn, song các chuyên gia cho rằng thị trường nhà ở cho thuê tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản về đất đai, tín dụng và cơ chế đầu tư.
Ở phân khúc này vẫn thiếu các cơ chế tín dụng dài hạn, chính sách ưu đãi chưa đủ sức hấp dẫn để thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển với quy mô lớn.
Thành phố Hồ Chí Minh đang xây dựng nhiều chính sách hỗ trợ mạnh hơn nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào phân khúc này. Theo đó, ngoài gói hỗ trợ lãi suất hiện hành thông qua Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước (HFIC), Thành phố dự kiến nâng hạn mức vốn vay được hỗ trợ lãi suất từ 200 tỷ đồng lên 300 tỷ đồng mỗi dự án; đồng thời bổ sung loại hình nhà ở cho thuê vào danh mục được hưởng chính sách hỗ trợ. Bên cạnh đó, các dự án còn được hỗ trợ đầu tư hạ tầng kỹ thuật và nghiên cứu cơ chế giảm giá thuê cho các đối tượng chính sách đủ điều kiện thuê nhà ở xã hội.
Ở góc độ đại diện người lao động, ông Võ Khắc Thái, Phó Chủ tịch thường trực Liên đoàn Lao động thành phố cho biết, kết quả khảo sát nhu cầu nhà ở của công nhân, người lao động hiện rất lớn với hơn 33.500 trường hợp. Đáng chú ý, số người có nhu cầu thuê mua chiếm trên 90%, phản ánh mong muốn ổn định cuộc sống và gắn bó lâu dài với thành phố.
Lý giải về vấn đề này, ông Thái cho rằng, điều kiện sống của nhiều công nhân hiện vẫn còn nhiều hạn chế. Phần lớn công nhân, người lao động đang sinh sống trong các khu nhà trọ có diện tích nhỏ, điều kiện sinh hoạt hạn chế; nhiều nơi chưa bảo đảm yêu cầu về vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy, an ninh trật tự.
Để giải quyết bài toán này, ông Thái đề xuất phát triển đồng bộ khu công nghiệp gắn với khu dân cư và nhà ở công nhân; tăng cường đầu tư hạ tầng xã hội, trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế và các thiết chế văn hóa phục vụ người lao động.
Cùng quan điểm, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh (HoREA) cho rằng, cần hình thành cơ chế riêng cho loại hình nhà ở cho thuê giá phù hợp.
Trong đó, chi phí thuê nhà chỉ nên chiếm khoảng 20% thu nhập của người lao động vì nếu vượt quá 25%, áp lực tài chính sẽ trở nên rất lớn đối với người lao động.
Từ góc nhìn tổng thể, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho rằng thị trường bất động sản đang tồn tại nghịch lý khi phần lớn nguồn cung tập trung ở phân khúc cao cấp, trong khi nhu cầu thực của người dân lại nằm ở nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.
Từ đó khẳng định, chủ trương của Trung ương về phát triển mạnh nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê là hướng đi đúng đắn, nhân văn, phù hợp với nhu cầu thực tiễn của xã hội.
“Để hoàn thành mục tiêu đề ra, Thành phố sẽ tạo “luồng xanh” về thủ tục cho các dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê; đồng thời linh hoạt điều chỉnh quy hoạch, chuyển đổi mục đích sử dụng các khu đất phù hợp nhằm gia tăng nguồn cung nhà ở cho thuê...” ông Được cam kết.
Theo ông Được, Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu nâng cao chất lượng sống và năng lực cạnh tranh đô thị, việc xây dựng một thị trường nhà ở cho thuê không chỉ giúp hàng triệu người lao động có cơ hội an cư mà còn góp phần giữ chân nguồn nhân lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hướng tới mục tiêu phát triển đô thị bền vững.
Khi nhà ở cho thuê được xem là một trụ cột của chính sách nhà ở quốc gia, bài toán an cư cho người dân sẽ không còn chỉ là câu chuyện sở hữu, mà là bảo đảm quyền được tiếp cận nơi ở phù hợp, an toàn và có chất lượng cho mọi người dân.
Cũng tại hội thảo, các doanh nghiệp đã ký kết đăng ký tham gia chương trình phát triển hơn 100.000 nhà ở cho thuê. Trong đó, 4 cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp nhà nước ký cam kết phát triển hơn 46.700 nhà ở cho thuê; 9 doanh nghiệp tư nhân ký cam kết phát triển lên đến gần 54.500 nhà ở cho thuê./.
(TTXVN/Vietnam+)