Thiệt hại nặng vì mưa trái mùa
Từ cuối tháng 2 đến đầu tháng 3 năm nay, mưa trái mùa “kẻ thù” lớn nhất của cây điều liên tục xuất hiện, nhiều vườn điều xảy ra tình trạng hoa khô héo, trái non thối rụng. Bà con nông dân thêm một lần đứng trước mùa vụ thất thu, dù giá hạt điều đang có xu hướng ổn định hoặc tăng.
Người dân khu vực biên giới tỉnh Đồng Nai đứng trước vụ thu hoạch điều thất thu
Bà con khu vực biên giới giáp Vương quốc Campuchia đặt rất nhiều kỳ vọng vào vụ thu hoạch điều năm nay. Đang vào lúc điều thu hoạch rộ nhưng người dân rất thưa thớt trên các khu vườn. Bà Thị Lâu (người S'tiêng, thôn Bù Nga, xã Bù Gia Mập) cho biết, vườn điều lâu năm là trụ cột kinh tế của gia đình bị hư hại nặng. Mưa đầu mùa khiến bông khô, trái non rụng đầy gốc. Bà Thị Lâu buồn bã: “Ở vùng biên giới, người trồng điều trông chờ vụ thu hoạch này để có nguồn thu nhập, trả bớt nợ nần. Nhưng giờ điều mất mùa, thất thu nên nhà nào xót xa”.
Bông điều khô héo sau những trận mưa trái mùa
Xã Phú Nghĩa có đông người đồng bào dân tộc S’ tiêng sinh sống bằng nguồn thu nhập chính từ cây điều mang lại. Tuy nhiên, những cơn mưa trái mùa đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho sinh kế của bà con dân tộc. Gia đình chị Thị Bước (người S'tiêng, thôn Thác Dài) có gần 4 ha điều trồng hơn 20 năm. Gia đình đã dồn toàn bộ vốn liếng đầu tư, chăm sóc như xịt thuốc dưỡng bông, trái, cắt tỉa cành kỹ lưỡng. Sau khi điều trổ bông đợt 2, những cơn mưa trái mùa liên tục trút xuống khiến vườn điều tan tác. Chị ngậm ngùi: “Sự thay đổi đột ngột từ khô nóng sang lạnh khiến cây bị "sốc", khó ra bông. Hạt điều thu về của gia đình mới hơn 200kg từ đợt ra bông đầu tiên”.
Theo những người trồng điều lâu năm ở Đồng Nai, vụ điều năm nay, chi phí đầu tư, chăm sóc vườn cao hơn so với năm trước nhưng cây điều gặp mưa lớn trổ đọt, thay vì ra hoa nên hầu như không cho thu hoạch. Theo dự báo, năng suất điều của nhiều nhà vườn giảm từ 30-50% so với cùng kỳ năm ngoái, khiến người trồng điều thêm khó khăn.
Vớt vát mùa vụ hoạch
Theo ghi nhận của phóng viên Một Thế Giới, cây điều đang trong giai đoạn nhạy cảm nhất là ra hoa và đậu trái. Thời tiết diễn biến phức tạp, sáng sớm âm u se lạnh, trưa chiều nắng nóng gay gắt, xen kẽ là các đợt mưa trái mùa. Điều đó tạo điều kiện cho bọ xít muỗi, bọ trĩ, sâu đục quả và bệnh thán thư phát triển- những “sát thủ” âm thầm tiêu diệt năng suất cây điều.
Vườn điều của gia đình ông Điểu Tất ở thôn Thác Dài, xã Phú Nghĩa bị thiệt hại nặng nề
Tuy nhiên, một số diện tích điều ghép vẫn ra bông trễ với tỷ lệ hư hại chưa cao nên người dân hi vọng có thu nhập. Theo anh ông Điểu Tất (người dân thôn Thác Dài, xã Phú Nghĩa), địa phương có nhiều gia đình trồng điều ghép. Nhờ đặc tính ra trái sớm nên các vườn điều cho thu hoạch vài trăm ký hạt tươi, trước khi những cơn mưa trái mùa ập tới. Trong khi, nguồn cung giảm nên hiện giá hạt điều tươi nông dân bán ra tại vườn dao động từ 34.000-35.000 đồng/kg, cao hơn khoảng 5.000 đồng/kg so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là cơ hội để nông dân vớt vát lại mùa thu hoạch điều duy nhất trong năm.
Mặc dù mất mùa nhưng người dân kỳ vọng giá điều cao sẽ vớt vát được mùa vụ
Các chuyên gia khoa học cho rằng, khâu chăm sóc quyết định năng suất và sản lượng điều. Cây điều ra bông, đậu trái từ tháng 11 kéo dài tới tháng 3 năm sau, rộ nhất vào tháng 1 và 2. Bông điều thụ phấn chủ yếu nhờ côn trùng, nếu gặp mưa, sương mù, nhất là sương muối thì phấn không bung ra được, dẫn đến tỷ lệ đậu trái rất thấp.
Khi cây điều bước vào giai đoạn rụng lá, đâm chồi non thì việc bảo vệ đọt non, chồi bông có ý nghĩa quyết định đến năng suất vụ mùa. Do đó, bà con nông dân cần tỉa những cành bị sâu bệnh, cành khô tạo độ thông thoáng cho cây và tăng số chồi của cây nhằm đảm bảo năng suất, hạn chế tối đa nơi ẩn nấp cũng như sự phát sinh, phát triển của bệnh thán thư. Cây điều trong giai đoạn ra bông, chồi non cần bón phân để cây tập trung dinh dưỡng nuôi chồi non giai đoạn 2 và chuẩn bị cho đợt ra bông tới.
Bà con nông dân cần áp dụng các biện pháp sinh học nhằm mang lại hiệu quả cao hơn. Đơn cử như, người trồng điều cần trồng keo để dụ kiến vàng đến vườn điều. Kiến vàng là khắc tinh của sâu đục thân và bọ xít muỗi. Với biện pháp này, người trồng điều sẽ giảm chi phí sử dụng thuốc bảo vệ thực vật - đây còn là phương pháp canh tác sinh học, tránh dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong hạt điều.
Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, bà Lê Thị Ánh Tuyết, Phó giám đốc Sở NN- MT tỉnh Đồng Nai cho biết, hiện vụ thu hoạch điều đã qua 2/3 thời gian, nơi mưa thì năng suất bị ảnh hưởng, khu vực không có mưa năng suất ổn định hơn. Tuần sau, đơn vị sẽ đi thực tế, kiểm tra tình hình mùa vụ thu hoạch để có đánh giá chuẩn xác nhất về năng suất, sản lượng trong vụ điều năm nay. "Ngành nông nghiệp Đồng Nai cũng khuyến cáo bà con nông dân chú trọng cắt tỉa cành, nhánh cho vườn thông thoáng, bón phân định kỳ, thăm vườn thường xuyên để nhận diện sâu bệnh để có biện pháp phòng trừ hiệu quả. Khi điều ra hoa, đậu trái thì bổ sung dinh dưỡng cho ra hoa đậu trái tốt, xịt thuốc bảo vệ thực vật để phòng sâu bệnh, nhất là phòng bọ trĩ phá hoại hoa điều", bà Tuyết cho biết.
Hoàng Bắc