Phục hồi chức năng bị 'bỏ quên': Nhiều bệnh nhân ung thư sống trong đau đớn

một giờ trướcBài gốc

Ung thư không chỉ là cuộc chiến giành giật sự sống mà còn là hành trình kéo dài với những cơn đau thể xác, suy kiệt tinh thần và áp lực kinh tế đè nặng lên người bệnh. Trong khi y học hiện đại ngày càng phát triển, với hàng loạt phương pháp điều trị tiên tiến như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hay liệu pháp miễn dịch, một “mảnh ghép” quan trọng giúp bệnh nhân phục hồi chất lượng sống vẫn đang bị bỏ quên: phục hồi chức năng.

Phục hồi chức năng giúp giảm biến chứng, cải thiện thể chất

Theo thống kê GLOBOCAN năm 2022, thế giới ghi nhận khoảng 20 triệu ca ung thư mới và gần 9,7 triệu ca tử vong vì căn bệnh này. Tại Việt Nam, mỗi năm có hơn 180.000 ca mắc mới và trên 120.000 người tử vong. Đáng lo ngại, khoảng 70–80% bệnh nhân được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, khiến quá trình điều trị trở nên khó khăn và kéo theo nhiều biến chứng nặng nề.

Khảo sát cũng cho thấy chỉ 31,4% bệnh nhân đang sử dụng các dịch vụ phục hồi chức năng, trong khi gần 64% chưa từng tiếp cận bất kỳ hình thức can thiệp nào. Ảnh: minh họa

Không ít bệnh nhân sau hóa trị hoặc xạ trị phải đối mặt với tình trạng đau nhức kéo dài, co cứng cơ, phù bạch huyết, suy giảm vận động, mất ngủ và kiệt sức. Tuy nhiên, thay vì được hỗ trợ phục hồi sớm, nhiều người vẫn âm thầm chịu đựng vì thiếu thông tin hoặc cho rằng đây không phải là một phần cần thiết trong điều trị ung thư.

Theo ThS-BS Hồ Bảo Ngọc, Khoa Phục hồi chức năng – Y học cổ truyền, Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM, phục hồi chức năng không đơn thuần là tập vật lý trị liệu mà là một quá trình can thiệp toàn diện nhằm giúp bệnh nhân duy trì khả năng vận động, giảm đau và cải thiện chất lượng sống trong suốt quá trình điều trị.

“Phục hồi chức năng ở bệnh nhân ung thư cần được triển khai càng sớm càng tốt, thậm chí ngay từ khi bắt đầu điều trị. Nếu can thiệp đúng thời điểm, người bệnh có thể giảm đáng kể biến chứng do hóa trị, xạ trị, đồng thời cải thiện sức bền thể chất và tinh thần”, ThS-BS Hồ Bảo Ngọc nhận định.

Hơn 60% bệnh nhân ung thư chưa từng tiếp cận phục hồi chức năng

Khảo sát trên 395 bệnh nhân đang điều trị ung thư tại Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM cho thấy nhiều khoảng trống đáng lo ngại về nhận thức. Có tới 41,8% người bệnh không biết mình đang ở giai đoạn nào của ung thư. Trong số những người nắm được tình trạng bệnh, giai đoạn IV chiếm tỷ lệ cao nhất với 18,5%, phản ánh thực trạng phát hiện muộn vẫn còn phổ biến.

Đáng chú ý, 38,5% bệnh nhân cho biết họ chưa từng nghe hoặc hoàn toàn không biết về phục hồi chức năng trong điều trị ung thư. Chỉ khoảng 3% khẳng định mình hiểu rõ vai trò của phương pháp này.

Khoảng trống thông tin khiến nhiều người bệnh không nhận thức được lợi ích của việc kết hợp phục hồi chức năng với điều trị ung thư. Hơn một nửa số bệnh nhân tham gia khảo sát cho biết họ không chắc phục hồi chức năng có thực sự giúp cải thiện tình trạng sức khỏe hay không.

Theo ThS-BS Hồ Bảo Ngọc, đây là thực trạng đáng lo ngại bởi nhiều biến chứng ở bệnh nhân ung thư hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu can thiệp sớm.

“Rất nhiều bệnh nhân chỉ tìm đến phục hồi chức năng khi đã đau kéo dài, teo cơ hoặc suy giảm vận động nghiêm trọng. Trong khi đó, nếu được hướng dẫn tập luyện, điều trị bằng tay, vận động trị liệu hoặc kiểm soát đau ngay từ đầu, người bệnh sẽ duy trì được khả năng sinh hoạt và giảm phụ thuộc vào người thân”, bác sĩ cho biết.

Khảo sát cũng cho thấy chỉ 31,4% bệnh nhân đang sử dụng các dịch vụ phục hồi chức năng, trong khi gần 64% chưa từng tiếp cận bất kỳ hình thức can thiệp nào. Đáng chú ý, trong nhóm từng trải nghiệm, hơn 57% đánh giá phương pháp này mang lại hiệu quả rõ rệt và 26,4% cho rằng hiệu quả rất cao. Không có bệnh nhân nào nhận định phục hồi chức năng là “không hiệu quả”.

Điều trị bằng tay, xoa bóp và hỗ trợ giảm đau là những phương pháp được bệnh nhân quan tâm nhiều nhất. Nhu cầu lớn nhất của họ là giảm tác dụng phụ do điều trị ung thư, cải thiện thể trạng và kiểm soát đau kéo dài.

Rào cản tài chính đối với bệnh nhân ung thư

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất lại nằm ở vấn đề tài chính. Nghiên cứu cho thấy chỉ khoảng 42% bệnh nhân có thu nhập trên mức trung bình cơ bản. Gần 20% không có nguồn thu nhập ổn định, trong khi chi phí điều trị ung thư đã tiêu tốn phần lớn tài chính gia đình.

Đa số người bệnh chỉ có khả năng chi trả từ 300.000–600.000 đồng mỗi tháng cho các dịch vụ phục hồi chức năng. Với nhiều gia đình, đây vẫn là khoản chi vượt quá khả năng sau khi đã gồng gánh tiền thuốc, viện phí và sinh hoạt.

Theo ThS-BS Hồ Bảo Ngọc, phục hồi chức năng không nên được xem là dịch vụ “bổ sung” mà cần trở thành một phần trong phác đồ điều trị ung thư toàn diện.

“Khi chất lượng sống được cải thiện, bệnh nhân sẽ có tâm lý tích cực hơn, khả năng đáp ứng điều trị cũng tốt hơn. Đây không chỉ là vấn đề vận động hay giảm đau mà còn liên quan trực tiếp đến hiệu quả điều trị lâu dài”, bác sĩ nhấn mạnh.

Các chuyên gia cho rằng cần đẩy mạnh truyền thông để bệnh nhân hiểu đúng về phục hồi chức năng ngay từ thời điểm chẩn đoán bệnh. Đồng thời, việc mở rộng hỗ trợ bảo hiểm hoặc xây dựng các chương trình trợ giá cũng là yếu tố quan trọng giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ này dễ dàng hơn.

Trong cuộc chiến chống ung thư, kéo dài sự sống là mục tiêu quan trọng, nhưng giúp bệnh nhân sống ít đau đớn hơn, vận động tốt hơn và giữ được phẩm giá trong hành trình điều trị cũng là điều không thể bị bỏ quên.

Hồ Quang

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/phuc-hoi-chuc-nang-bi-bo-quen-nhieu-benh-nhan-ung-thu-song-trong-dau-don-252126.html