Xây dựng tiêu chuẩn mới theo hướng dễ làm, dễ áp dụng
Ngày 9/6, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Viện Nghiên cứu Rau quả tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) “Quy trình sản xuất, sơ chế rau bảo đảm an toàn thực phẩm”.
Ông Nguyễn Quý Dương - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - cho biết, rau là nhóm thực phẩm thiết yếu, tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, sau hơn 15 năm triển khai, diện tích sản xuất rau theo VietGAP vẫn rất khiêm tốn. Năm 2025, cả nước có khoảng 1,15 triệu ha trồng rau nhưng diện tích được chứng nhận VietGAP mới đạt hơn 8.000 ha, tương đương khoảng 0,5-0,6% tổng diện tích sản xuất.
Theo ông Dương, hiện người sản xuất đang phải tiếp cận nhiều bộ tiêu chuẩn khác nhau như VietGAP, GlobalG.A.P, các tiêu chuẩn hữu cơ và các bộ tiêu chuẩn riêng của từng thị trường. Trong khi đó, theo quy định của Luật An toàn thực phẩm, các hộ sản xuất nhỏ lẻ hoặc sơ chế ban đầu chủ yếu chỉ cần thực hiện cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm.
“Thực tế cho thấy dù đã có VietGAP từ lâu nhưng từ năm 2011 đến nay diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn này hầu như không tăng lên”, ông Dương nói.
Ông Nguyễn Quý Dương - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ NN&MT.
Lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho rằng một trong những nguyên nhân chính là VietGAP vẫn còn nhiều yêu cầu về hồ sơ, ghi chép, quản lý môi trường và duy trì chứng nhận, gây khó khăn cho nông hộ và hợp tác xã trong quá trình áp dụng. Vì vậy, bộ tiêu chuẩn mới được xây dựng theo hướng tập trung vào mục tiêu cốt lõi là bảo đảm an toàn thực phẩm nhưng phải đơn giản, dễ thực hiện và phù hợp hơn với điều kiện sản xuất thực tế.
“Chúng tôi tư duy rằng sản phẩm đưa ra phải an toàn nhưng quy trình phải đơn giản”, ông Dương nhấn mạnh.
PGS, TS. Đặng Văn Đông - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả - cho biết, mục tiêu của dự thảo không phải tạo thêm một “giấy phép” hay một bộ tiêu chuẩn phức tạp mới, mà hướng tới xây dựng một quy trình sản xuất, sơ chế rau bảo đảm an toàn thực phẩm có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện sản xuất của đa số nông hộ, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Ba mục tiêu quan trọng
Theo ban soạn thảo, dự thảo tiêu chuẩn được xây dựng với ba mục tiêu trọng tâm gồm: Tạo căn cứ kỹ thuật thống nhất cho cơ quan quản lý trong công tác hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và truy xuất nguồn gốc; giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất; cung cấp các quy trình, biểu mẫu dễ hiểu, dễ áp dụng đối với nông hộ.
Sau 15 năm triển khai rau VietGAP hiện chiếm chưa tới 1% diện tích.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là định hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc. Thay vì ghi chép thủ công với nhiều loại sổ sách như trước đây, người sản xuất có thể sử dụng điện thoại thông minh để cập nhật nhật ký sản xuất, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và các công đoạn canh tác theo quy trình.
Đại diện cơ quan soạn thảo cho biết bộ tiêu chuẩn mới không thay thế VietGAP, GlobalG.A.P hay các tiêu chuẩn hiện hành khác. Việc áp dụng tiêu chuẩn nào vẫn phụ thuộc vào yêu cầu của hệ thống phân phối, siêu thị hoặc thị trường xuất khẩu. Tiêu chuẩn mới được xây dựng như một lựa chọn bổ sung nhằm giúp nhiều nông hộ và hợp tác xã tiếp cận sản xuất an toàn dễ dàng hơn.
Theo kế hoạch, sau khi tiếp thu các ý kiến góp ý, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia “Quy trình sản xuất, sơ chế rau bảo đảm an toàn thực phẩm” để trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định và công bố trong năm 2026.
Dương Hưng