Pha chè mời khách đến từ gian hàng tỉnh Lào Cai tại Hội chợ mùa Thu lần thứ nhất 2025. Ảnh minh họa: Trần Việt/TTXVN
Những năm trước, việc áp dụng các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) thường được xem là không gian ưu thế của các tập đoàn đa quốc gia hoặc những doanh nghiệp có quy mô vốn lớn. Tuy nhiên, cục diện thương mại quốc tế đã thay đổi căn bản. Các rào cản kỹ thuật mới như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu, hay các quy định nghiêm ngặt về thẩm định chuỗi cung ứng xanh đang đặt ra yêu cầu mọi mắt xích trong hệ thống sản xuất phải tuân thủ các quy tắc bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội.
Nhìn nhận về sự chuyển dịch mang tính tất yếu này, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, cho biết, phát triển bền vững hiện nay không chỉ dừng lại ở câu chuyện trách nhiệm xã hội, mà đã thực sự trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh cốt lõi của mỗi tổ chức. Trong bối cảnh các thị trường lớn liên tục cập nhật và áp dụng các hàng rào kỹ thuật xanh khắt khe, việc doanh nghiệp chủ động tích hợp các bộ tiêu chuẩn như CSI vào chiến lược quản trị là giải pháp thiết thực nhất để tự bảo vệ mình và duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, Chương trình đánh giá, công bố doanh nghiệp bền vững tại Việt Nam năm 2026 (CSI 100) do VCCI, Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) chủ trì tổ chức mới đây, mang ý nghĩa định hướng quan trọng. Chương trình không chỉ nhằm mục đích ghi nhận những đơn vị tuân thủ tốt, mà quan trọng hơn là tiếp tục lan tỏa Bộ chỉ số Doanh nghiệp bền vững (CSI) như một công cụ quản trị sắc bén, hỗ trợ doanh nghiệp tự rà soát và chuẩn hóa hệ thống vận hành nội bộ.
Về mặt kỹ thuật, Bộ chỉ số CSI năm 2026 đã được các chuyên gia tinh chỉnh để phù hợp với thực tiễn. Ông Nguyễn Tiến Huy, Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững (VBCSD) thuộc VCCI, chia sẻ, bộ chỉ số CSI năm nay được rà soát và cập nhật nhằm bám sát các quy định pháp luật mới nhất, đặc biệt là các cam kết về môi trường và lao động.
VBCSD chú trọng nâng cao tính định lượng của các tiêu chí, qua đó giúp các doanh nghiệp, kể cả nhóm có quy mô nhỏ và vừa, có thể tự đối chiếu, đánh giá chính xác mức độ tuân thủ của mình. Từ kết quả này, doanh nghiệp sẽ có cơ sở dữ liệu thực tế để xây dựng lộ trình cải thiện hệ thống vận hành một cách bài bản và hiệu quả.
Bộ chỉ số tập trung vào ba trụ cột cốt lõi: hiệu quả kinh tế, trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường. Việc lồng ghép các yếu tố như kiểm soát phát thải khí nhà kính, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và tính đa dạng trong lao động giúp CSI trở thành một khung tham chiếu chuẩn mực, phản ánh tương đối chính xác sức khỏe tổng thể của một tổ chức.
Quá trình chuyển đổi sang mô hình kinh doanh bền vững luôn đi kèm với những áp lực nhất định về mặt tài chính và nhân lực, đặc biệt là đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc cấu trúc lại dây chuyền sản xuất, đầu tư công nghệ sạch, hay hệ thống hóa sổ sách báo cáo phát thải đòi hỏi một nguồn lực đầu tư ban đầu không nhỏ.
Tuy nhiên, dưới góc độ thực tiễn, chi phí dành cho phát triển bền vững đang dần được cộng đồng kinh doanh nhìn nhận như một khoản đầu tư chiến lược. Sự minh bạch trong quản trị và trách nhiệm với môi trường đang trở thành điều kiện ưu tiên giúp doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi, đồng thời củng cố uy tín khi đàm phán hợp đồng với các đối tác quốc tế.
Đại diện cho khối doanh nghiệp trực tiếp tham gia quá trình chuyển đổi, Đại diện Công ty TNHH MTV Xuất Nhập khẩu nông sản thực phẩm Hà Nội chia sẻ góc nhìn từ cơ sở, giai đoạn đầu tiếp cận các tiêu chuẩn ESG, doanh nghiệp gặp không ít lúng túng trước khối lượng công việc liên quan đến nâng cấp công nghệ và chuẩn hóa báo cáo.
Tuy nhiên, khi áp dụng Bộ chỉ số CSI vào thực tế vận hành, công ty đã từng bước chuẩn hóa được quy trình kiểm soát hao phí năng lượng và tối ưu hóa nguồn nguyên liệu đầu vào. Thực tiễn cho thấy, việc này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí sản xuất trong dài hạn, mà còn là 'điểm cộng' quyết định giúp công ty vượt qua các vòng kiểm định khắt khe để giữ vững các đơn hàng xuất khẩu sang thị trường châu Âu.
Những minh chứng từ thực tiễn cho thấy, việc thực hành kinh doanh bền vững đang tạo ra một sức đề kháng vững chắc cho doanh nghiệp trước những biến động khó lường của thị trường. Bên cạnh đó, đây cũng là cơ sở để cộng đồng doanh nghiệp đồng hành cùng Chính phủ trong việc hiện thực hóa các cam kết quốc tế, điển hình là mục tiêu đạt mức phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050.
Thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam thời gian qua đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Số lượng doanh nghiệp nộp hồ sơ tham gia Chương trình CSI có xu hướng tăng, với chất lượng báo cáo ngày càng thể hiện sự nghiêm túc và bài bản. Không ít đơn vị đã lồng ghép thành công các mục tiêu phát triển bền vững vào chiến lược kinh doanh cốt lõi, biến các yêu cầu tuân thủ thành cơ hội để tái cấu trúc và tối ưu hóa hệ thống vận hành.
Mặc dù vậy, để thực hành kinh doanh bền vững thực sự trở thành một chuẩn mực phổ quát, công tác tuyên truyền, hướng dẫn cần tiếp tục được đẩy mạnh. Sự thay đổi sâu sắc nhất phải bắt nguồn từ nhận thức của đội ngũ lãnh đạo. Quản trị bền vững không đơn thuần là việc lập ra những bản báo cáo tuân thủ, mà phải là sự thẩm thấu tư duy phát triển xanh đến từng phân xưởng và từng người lao động.
Ngọc Quỳnh (TTXVN)