Dù chưa bước vào cao điểm mùa mưa bão, nhiều khu vực dân cư tại Quảng Ninh xảy ra ngập úng cục bộ. (Ảnh: TV)
Nỗi lo ngập úng sau những trận mưa lớn
Những ngày cuối tháng 5 vừa qua, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh liên tiếp ghi nhận các đợt mưa lớn diện rộng với cường độ cao. Dù chưa bước vào cao điểm mùa mưa bão, nhiều khu vực dân cư và tuyến giao thông đã xảy ra ngập úng cục bộ, cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống tiêu thoát nước đô thị.
Theo thống kê của ngành khí tượng thủy văn, trong tháng 5, Quảng Ninh xuất hiện 4 đợt mưa lớn diện rộng, tập trung vào giai đoạn từ ngày 16 đến 22/5 và những ngày cuối tháng. Lượng mưa tại nhiều khu vực cao hơn trung bình nhiều năm từ 15% đến 50%.
Đáng chú ý, khu vực Bãi Cháy ghi nhận lượng mưa cao hơn trung bình nhiều năm tới 190%, trong đó có ngày lượng mưa đạt khoảng 240mm. Tại các khu vực Việt Hưng, Cao Xanh và Khe Táu (Đông Ngũ), lượng mưa cũng phổ biến từ trên 100mm đến hơn 240mm. Mưa lớn kéo dài đã gây dâng tràn cục bộ, sạt lở taluy và làm quá tải hệ thống tiêu thoát nước tại nhiều khu vực.
Tại một số khu dân cư thuộc phường Hạ Long, cứ sau mỗi trận mưa lớn kéo dài, nhiều tuyến đường và khu dân cư lại rơi vào tình trạng ngập sâu. Đặc biệt, khu vực ngõ 31 đường Nguyễn Văn Cừ và tuyến suối khu phố 3 thường xuyên chịu ảnh hưởng do nước từ khu vực đồi núi phía trên đổ xuống, mang theo đất đá và bùn đất làm bồi lấp hệ thống thoát nước.
Không chỉ các khu dân cư vùng thấp, nhiều tuyến giao thông trung tâm cũng thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải khi mưa lớn xảy ra. Tại tuyến đường Lê Thánh Tông và khu vực hồ Yết Kiêu, phường Hồng Gai, nước rút chậm sau mưa đã ảnh hưởng đến việc đi lại cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân.
Trong khi đó, tại phường Hà Lầm, nhiều hộ dân cho biết những trận mưa đầu mùa đã khiến nước tràn vào nhà. Người dân khu Cao Thắng 9 chia sẻ, trong đợt mưa vừa qua, nước ngập gần nửa tầng 1 của gia đình khiến nhiều đồ đạc bị ảnh hưởng, “Cứ thấy mưa lớn là cả nhà lại thấp thỏm lo nước ngập. Chúng tôi mong các cơ quan chức năng sớm có giải pháp khơi thông, nâng cấp hệ thống thoát nước để nước rút nhanh hơn, giảm bớt thiệt hại cho người dân”.
Nước tràn vào nhà người dân phường Hồng Gai sau mỗi trận mưa. (Ảnh: TV)
Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, bên cạnh yếu tố thời tiết ngày càng cực đoan, quá trình đô thị hóa nhanh, địa hình dốc từ đồi núi xuống biển cùng với một số hệ thống tiêu thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ là những nguyên nhân khiến tình trạng ngập úng vẫn tái diễn tại nhiều khu vực.
Ngoài ra, hiện tượng đất đá từ thượng nguồn đổ xuống sau mưa lớn làm bồi lấp suối, cống thoát nước, cùng với tình trạng rác thải làm tắc nghẽn cửa thu nước cũng khiến khả năng tiêu thoát giảm đáng kể.
Xử lý từ gốc các “điểm nghẽn” thoát nước
Trước thực trạng trên, lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh đã trực tiếp kiểm tra nhiều khu vực thường xuyên xảy ra ngập úng nhằm đánh giá nguyên nhân và tìm giải pháp xử lý lâu dài.
Mới đây, ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh cùng lãnh đạo các sở, ngành và địa phương liên quan đã kiểm tra thực tế công tác phòng, chống ngập lụt tại các phường Hạ Long, Hồng Gai, Cao Xanh và Hà Lầm.
Qua khảo sát thực địa, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các đơn vị liên quan thay đổi tư duy từ xử lý tình huống sang giải quyết tận gốc các nguyên nhân gây ngập. Quan điểm của tỉnh là không chỉ khắc phục hậu quả trước mắt mà phải từng bước nâng cao năng lực tiêu thoát nước đô thị trong điều kiện thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.
Đối với khu vực ngõ 31 đường Nguyễn Văn Cừ và tuyến suối khu phố 3, phường Hạ Long, địa phương được yêu cầu khẩn trương tổ chức nạo vét toàn bộ hệ thống suối, cống thoát nước; đồng thời nghiên cứu đầu tư kè chống sạt lở khu vực thượng nguồn kết hợp các bậc lắng nhằm hạn chế đất đá bồi lấp hệ thống tiêu thoát phía hạ lưu.
Tại các điểm ngập trên tuyến đường Lê Thánh Tông và khu vực hồ Yết Kiêu, Sở Xây dựng được giao rà soát toàn diện hệ thống thoát nước từ khu vực này ra hồ Cô Tiên cũng như đánh giá hiệu quả hoạt động của hệ thống trạm bơm cưỡng bức để đề xuất giải pháp xử lý phù hợp.
Đối với khu vực 2B, phường Cao Xanh và các khu phố Cao Thắng 9, Hà Lầm 5, phường Hà Lầm, các đơn vị chức năng được yêu cầu tính toán lại lưu lượng tiêu thoát nước thực tế, nghiên cứu bổ sung trạm bơm công suất lớn, sửa chữa hệ thống cánh phai và lắp đặt thêm các tuyến cống thoát nước một chiều ra biển.
Nhiều tuyến phố lực lượng chức năng phải rào chắn vì ngập sâu để các phương tiện không di chuyển qua. (Ảnh: TV)
Cùng với các giải pháp về hạ tầng kỹ thuật, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Công yêu cầu các địa phương rà soát toàn bộ các điểm ngập trên địa bàn, xác định rõ nguyên nhân và trách nhiệm của từng đơn vị liên quan để xây dựng phương án xử lý lâu dài, không để tái diễn tình trạng ngập úng kéo dài sau mỗi trận mưa lớn.
Các chuyên gia cũng cho rằng để các giải pháp công trình phát huy hiệu quả, cần có sự chung tay của cộng đồng trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường, không xả rác xuống hệ thống thoát nước và các dòng chảy tự nhiên. Bên cạnh đó, các dự án cải tạo hạ tầng đô thị, nâng cấp hệ thống thoát nước, lòng đường, vỉa hè cần được đẩy nhanh tiến độ nhằm tạo sự đồng bộ trong toàn hệ thống.
Khi mùa mưa bão năm 2026 được dự báo tiếp tục có nhiều diễn biến khó lường, việc chủ động nhận diện các điểm nghẽn, đầu tư hạ tầng theo hướng lâu dài và triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật đang được kỳ vọng sẽ giúp Quảng Ninh từng bước giải quyết bài toán ngập lụt đô thị, giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm an toàn cho người dân.
Trang Vân