Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn phát biểu tại Diễn đàn (Ảnh: Quang Hòa)
Ngày 9/6, Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 (AFF 2026) chính thức khai mạc với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng, lấy Người dân làm trung tâm”. Tới dự và phát biểu tại Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cho rằng chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm” đặc biệt phù hợp trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc.
Ông Kao Kim Hourn nhấn mạnh, cạnh tranh địa chính trị ngày càng gia tăng, xung đột vũ trang tiếp diễn tại nhiều khu vực, xu hướng phân mảnh kinh tế ngày càng rõ nét, trong khi những đột phá công nghệ đang làm thay đổi đời sống xã hội với tốc độ nhanh hơn khả năng thích ứng của nhiều quốc gia.
“Thế giới hiện nay đang đối mặt đồng thời với khủng hoảng về cạnh tranh địa chính trị, khủng hoảng phân mảnh kinh tế và khủng hoảng niềm tin”, Tổng Thư ký Kao Kim Hourn nhận định, đồng thời nhấn mạnh không một quốc gia hay khu vực nào có thể tự mình giải quyết hiệu quả những thách thức mang tính toàn cầu đó.
Theo Tổng Thư ký ASEAN, việc triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 diễn ra trong một môi trường quốc tế ngày càng phức tạp, đòi hỏi ASEAN phải xây dựng được năng lực tập thể và quyết tâm chính trị đủ mạnh để hiện thực hóa các mục tiêu dài hạn. Trong bối cảnh đó, Diễn đàn Tương lai ASEAN được đánh giá là một không gian đối thoại quan trọng, kết nối các nhà lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp, học giả, đại diện xã hội dân sự và thế hệ trẻ nhằm cùng thảo luận những vấn đề chiến lược của khu vực.
Ông Kao Kim Hourn cũng nhìn nhận, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc xác định các thách thức, mà còn ở khả năng tìm kiếm cơ hội, củng cố năng lực chống chịu và trả lời những câu hỏi lớn về vị thế, vai trò cũng như khả năng tự chủ của ASEAN trong môi trường cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt.
Đề cập tới những tác động từ các cuộc khủng hoảng toàn cầu, Tổng Thư ký ASEAN nhấn mạnh rằng, những diễn biến quốc tế dù xảy ra cách Đông Nam Á hàng nghìn kilomet vẫn có thể ảnh hưởng trực tiếp tới thị trường, chuỗi cung ứng, dòng đầu tư và sinh kế của người dân trong khu vực.
Vị Tổng Thư ký ASEAN mô tả các điểm dễ tổn thương hiện nay thông qua khái niệm “bốn chữ F” gồm: Lương thực (food); nhiên liệu (fuel); phân bón (fertilizer); và tài chính (finance) - những lĩnh vực mà các cú sốc bên ngoài có thể nhanh chóng lan truyền tới nền kinh tế và xã hội ASEAN.
Bởi thế, theo ông Kao Kim Hourn, khả năng chống chịu cần được tiếp cận theo nghĩa rộng hơn, bao gồm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, ổn định tài chính, chuỗi cung ứng, di chuyển lao động và phúc lợi xã hội. Tăng cường các nền tảng này là điều thiết yếu để bảo vệ hòa bình, thịnh vượng và đời sống của người dân ASEAN.
Đánh giá phản ứng của ASEAN trước các thách thức hiện nay, ông Kao Kim Hourn cho rằng, khu vực đã hành động với tinh thần khẩn trương và có định hướng rõ ràng. Thách thức lớn nhất hiện nay không phải là thiếu các cơ chế hợp tác mà là làm thế nào để các khuôn khổ đã được xây dựng thực sự phát huy hiệu quả.
Lấy ví dụ về Hiệp định An ninh dầu khí ASEAN, Lưới điện ASEAN, Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA), các FTA ASEAN+1, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) và Khuôn khổ Hiệp định khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA) đang được thúc đẩy, theo Tổng Thư ký Kao Kim Hourn, nhiệm vụ đặt ra là đẩy nhanh triển khai các cơ chế này nhằm tăng cường kết nối năng lượng, củng cố chuỗi cung ứng và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế khu vực.
Bên cạnh đó, Tổng Thư ký ASEAN khẳng định, đối thoại và chủ nghĩa đa phương tiếp tục là những giá trị cốt lõi của ASEAN trong bối cảnh nhiều nơi trên thế giới đang chứng kiến xu hướng suy giảm hợp tác đa phương. Tổng Thư ký cho rằng. các cơ chế do ASEAN dẫn dắt như Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS), Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), ASEAN+3 hay ADMM+ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong xây dựng lòng tin và thúc đẩy hợp tác thực chất.
Nhìn lại gần sáu thập kỷ phát triển của ASEAN, theo ông Kao Kim Hourn có hai bài học lớn nhất là hành động tập thể luôn hiệu quả hơn các nỗ lực đơn lẻ; và mọi thách thức đều có thể trở thành cơ hội chuyển đổi. “ASEAN hiếm khi có được sự chắc chắn tuyệt đối, nhưng ASEAN luôn có tinh thần cùng nhau hành động bất chấp khác biệt và khả năng biến nghịch cảnh thành lợi thế”, Tổng Thư ký Kao Kim Hourn bày tỏ và tin tưởng rằng nếu tiếp tục phát huy tinh thần đó, ASEAN sẽ duy trì được vai trò trung tâm, khả năng thích ứng và vị thế là một lực lượng tích cực, có trách nhiệm trong cấu trúc khu vực và toàn cầu đang định hình.
Việt Thắng