Ông Đỗ Văn Thái thực hiện kỹ thuật ghép mắt na Thái, na Đài Loan trên gốc na dai bản địa, giúp nâng cao năng suất và chất lượng quả.
Kề bên chân núi đá xã Dân Tiến, khu vườn của gia đình ông Đỗ Văn Thái phủ một màu xanh mướt. Những hàng na, hồng vuông, hồng nhân hậu, bưởi Diễn, cam Vinh vào mùa đậu quả sai trĩu cành, xen giữa là những luống ngót rừng xanh tốt.
Gia đình ông Thái có truyền thống trồng cây ăn quả hàng chục năm. Trước đây, việc canh tác chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, phụ thuộc nhiều vào thời tiết nên hiệu quả kinh tế thấp. Dù sở hữu nhiều đất đai, cuộc sống vẫn thiếu trước hụt sau.
Để trang trải cuộc sống, ngoài làm ruộng, trồng ngô, ông còn nhận sửa chữa điện tử, đi phụ hồ kiếm thêm thu nhập. Công việc vất vả, bấp bênh nhưng ông chưa bao giờ nghĩ đến việc bỏ đất vườn bãi. Năm 2003, sau khi sang một làng nghề ở tỉnh Hưng Yên để học kỹ thuật ghép cây, ông trở về quê tập trung phát triển kinh tế vườn.
Vốn ít, ông kiên trì thực hiện theo cách “kiến tha lâu cũng đầy tổ”, vừa làm vừa tích lũy. Nhờ đó, diện tích cây ăn quả ngày càng được mở rộng, số lượng cây và sản lượng quả tăng dần qua từng năm. Đến năm 2016, gia đình ông có hơn 2.200 gốc na, 50 gốc hồng vuông và hồng nhân hậu, cùng hàng chục gốc cam Vinh, bưởi Diễn.
Dù vườn cây phát triển tốt, cho năng suất khá nhưng thu nhập chưa cao do cách làm còn dựa nhiều vào kinh nghiệm. Muốn thay đổi, ông đến nhiều vùng trồng cây ăn quả trong và ngoài tỉnh để học hỏi kỹ thuật chăm sóc, tạo tán, thụ phấn, phòng trừ sâu bệnh.
Từ những chuyến đi ấy, ông nhận ra muốn nâng cao hiệu quả sản xuất phải áp dụng kỹ thuật tiên tiến và tư duy canh tác hiện đại. Từ đó, vườn cây được đầu tư bài bản hơn, thực hiện nghiêm quy trình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP.
Hợp với thổ nhưỡng vùng núi đá, cây ăn quả trên nương năm nào cũng sai quả. Phần lớn cây trong vườn được ông ghép cải tạo, tạo tán thấp để thuận tiện chăm sóc, thu hoạch.
Riêng với cây na, ông ghép mắt na Thái, na Đài Loan lên gốc na bản địa và chủ động giữ lượng quả phù hợp để cây tập trung dinh dưỡng. Nhờ vậy, quả na to, mẫu mã đẹp, có quả nặng khoảng 2kg, vỏ mỏng, ít hạt, vị thơm ngọt nên được thị trường ưa chuộng.
Ông Thái cho biết: Khoảng 7 năm trở lại đây, sản lượng na của gia đình luôn ổn định ở mức hơn 16 tấn/năm. Riêng năm 2025, sau khi trừ chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công, gia đình tôi thu lãi hơn 300 triệu đồng từ cây na. Ngoài ra còn có nguồn thu từ bưởi, hồng, cam Vinh và rau ngót rừng.
Dẫn chúng tôi đi thăm khu vườn xanh tốt dưới chân núi đá, ông Thái vui vẻ nói: Nhờ cây na và các loại cây ăn quả, gia đình tôi đã xây dựng được nhà cửa khang trang, cuộc sống ổn định hơn trước.
Theo bà Long Thị Thanh Huệ, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Dân Tiến, không chỉ làm giàu cho gia đình, ông Thái còn tích cực hướng dẫn nhiều hộ dân trong vùng cách quy hoạch vườn đồi, ghép cành, chăm sóc, thụ phấn cho cây ăn quả.
Từ sự hỗ trợ của ông, nhiều hộ đã mạnh dạn cải tạo nương đồi, thay thế cây tạp bằng cây ăn quả để nâng cao thu nhập, từng bước phát triển kinh tế bền vững trên vùng đất núi đá.
Phạm Ngọc Chuẩn