VCCI đề xuất tăng tiếng nói doanh nghiệp và người nộp thuế trong Sách Trắng Thuế 2026

3 giờ trướcBài gốc

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản góp ý Dự thảo Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026 do Cục Thuế (Bộ Tài chính) xây dựng, trong đó đánh giá cao nỗ lực minh bạch hóa của ngành Thuế, đồng thời đề nghị tài liệu cần phản ánh đầy đủ hơn các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp và người nộp thuế.

Tiếng nói của doanh nghiệp và người nộp thuế còn mờ nhạt

Theo VCCI, việc lần đầu tiên ngành Thuế công bố một "Sách Trắng" mang tính hệ thống là bước tiến lớn về minh bạch tài khóa, tạo nguồn dữ liệu tham chiếu chung cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và đối tác quốc tế. Tổ chức này cũng ghi nhận kết quả chuyển đổi số ngành Thuế giai đoạn 2021-2025 với việc triển khai hóa đơn điện tử trên toàn quốc, eTax Mobile, cổng thông tin cho nhà cung cấp nước ngoài và kết nối với 60 ngân hàng thương mại.

Bên cạnh đó, VCCI đánh giá cao việc tinh gọn bộ máy ngành Thuế khi giảm 82% đầu mối, từ hơn 4.000 xuống còn 746 đơn vị, cùng các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế quy mô gần 900.000 tỷ đồng giai đoạn 2020-2025 để hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn.

Tuy nhiên, VCCI cho rằng Dự thảo hiện tập trung nhiều vào thành tựu, trong khi phần phản ánh thách thức và tồn tại còn khá khái quát. Theo tổ chức này, thông lệ quốc tế đối với các "Sách Trắng" hay báo cáo thường niên của cơ quan thuế là dành dung lượng đáng kể cho các vấn đề như khoảng cách thuế, tranh chấp, khiếu nại, đánh giá độc lập hay so sánh quốc tế.

VCCI đề xuất tăng tiếng nói doanh nghiệp và người nộp thuế trong Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026.

VCCI đề nghị bổ sung một chương hoặc mục riêng về "Thách thức, hạn chế và bài học kinh nghiệm", trong đó phản ánh các vấn đề như nợ thuế, khiếu nại và khởi kiện thuế, vướng mắc khi triển khai hóa đơn điện tử, quản lý hộ kinh doanh, cũng như hiệu quả áp dụng quản lý rủi ro trong thanh tra, kiểm tra thuế.

Một nội dung được VCCI nhấn mạnh là dự thảo được viết phần lớn từ góc nhìn của cơ quan quản lý. Tiếng nói của người nộp thuế – đối tượng phục vụ trung tâm theo đúng tinh thần "lấy người nộp thuế làm trung tâm" mà Sách Trắng đề cập chưa thực sự đậm nét.

Tổ chức này cho biết chỉ số hài lòng 92,3% được nêu trong tài liệu chưa đi kèm phân tích sâu về phương pháp khảo sát, cơ cấu mẫu hay nguyên nhân khiến mức độ hài lòng của doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Nhà nước thấp hơn các nhóm khác.

Do đó, VCCI đề nghị bổ sung các đánh giá định tính, tham chiếu kết quả khảo sát PCI, cùng ý kiến từ các hiệp hội và tổ chức nước ngoài như EuroCham, AmCham, KoCham hay JCCI để tăng tính khách quan của tài liệu.

Đối với chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp, VCCI phản ánh nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn với quy định về giao dịch liên kết trong nước, đặc biệt là việc khống chế một số khoản chi phí nội bộ như dịch vụ quản lý, phân bổ chi phí chung hay nghiên cứu – phát triển. Theo VCCI, điều này làm gia tăng rủi ro bị ấn định thuế và gây khó khăn cho doanh nghiệp trong hoạch định tài chính.

Cần bổ sung phần so sánh quốc tế về tỉ lệ thu thuế trên GDP

Về thuế giá trị gia tăng (GTGT), VCCI đồng tình với định hướng đơn giản hóa theo hướng tiến tới một mức thuế suất cơ bản, song đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ lộ trình và đánh giá tác động đối với các lĩnh vực hiện áp dụng thuế suất 5% như nông nghiệp, y tế và giáo dục. Tổ chức này cảnh báo việc nâng đồng loạt lên 10% có thể tạo thêm gánh nặng cho người thu nhập thấp.

Liên quan thuế tối thiểu toàn cầu, VCCI cho rằng Dự thảo mới phản ánh kết quả thu ngân sách từ cơ chế này mà chưa phân tích đầy đủ tác động tới môi trường đầu tư.

Theo đó, nhiều doanh nghiệp FDI đang hưởng ưu đãi thuế suất thấp hơn 15% có thể giảm động lực mở rộng đầu tư sau khi phải nộp thuế bổ sung. VCCI đề nghị bổ sung thông tin về Quỹ Hỗ trợ đầu tư và các giải pháp duy trì sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam.

Theo VCCI, số tiền hoàn thuế chậm trở thành “vốn lưu động đóng băng” gây khó khăn nghiêm trọng cho dòng tiền.

Ở phần quản lý thuế, VCCI đề nghị làm rõ các yếu tố tạo nên mức tăng thu ngân sách năm 2025, trong bối cảnh thu thuế tăng 32,2% còn GDP chỉ tăng 8,02%. Theo tổ chức này, cần phân tách rõ phần tăng thu từ tăng trưởng kinh tế, thu hồi nợ đọng, thanh tra kiểm tra hay phục hồi thị trường bất động sản để đánh giá tính bền vững của nguồn thu.

VCCI cũng nêu vấn đề hoàn thuế GTGT chậm kéo dài nhiều năm qua. Dù Dự thảo nêu thành tích "hoàn nhanh trong 6 ngày làm việc", nhiều doanh nghiệp xuất khẩu vẫn phản ánh thời gian hoàn thực tế kéo dài nhiều tháng, thậm chí 1-2 năm.

"Số tiền hoàn thuế chậm trở thành "vốn lưu động đóng băng" gây khó khăn nghiêm trọng cho dòng tiền. Sách Trắng cần phản ánh thẳng thắn thực trạng này, công bố số liệu thời gian hoàn thuế trung bình theo nhóm rủi ro, tỉ lệ hồ sơ "kiểm tra trước hoàn sau" kéo dài, và phương án xử lý", VCCI nêu.

Đối với chuyển đổi số, VCCI cho rằng việc bắt buộc hộ kinh doanh doanh thu trên 1 tỷ đồng sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có thể tạo thêm chi phí đầu tư thiết bị, phần mềm và đào tạo. Đồng thời, tổ chức này cũng đề nghị bổ sung đánh giá về hiệu quả hoạt động của hệ thống chatbot AI hỗ trợ người nộp thuế.

Về cải cách quản lý hộ kinh doanh, VCCI ủng hộ chủ trương chuyển từ thuế khoán sang kê khai theo Nghị quyết 68-NQ/TW, nhưng lưu ý phần lớn hộ kinh doanh hiện chưa có năng lực kế toán và khó đáp ứng yêu cầu kê khai trong thời gian ngắn. Tổ chức này cũng bày tỏ lo ngại nếu cơ chế quản lý và nghĩa vụ thuế quá giống doanh nghiệp, nhiều hộ có thể lựa chọn thu hẹp hoặc chấm dứt hoạt động thay vì chính thức hóa.

Đối với giai đoạn 2026-2030, VCCI cho rằng mục tiêu thu ngân sách 16,4 triệu tỷ đồng là rất tham vọng và cần được phân tích rõ nguồn lực tăng thu đến từ mở rộng cơ sở thu hay tăng tỉ lệ thu trên GDP.

Từ các phân tích trên, VCCI đề nghị bổ sung phần so sánh quốc tế về tỉ lệ thu thuế trên GDP, chi phí tuân thủ và mức độ số hóa; đồng thời xây dựng các cam kết cụ thể về thời gian hoàn thuế, trả lời công văn và giải thích chính sách theo mô hình "service level agreement" mà nhiều cơ quan thuế quốc tế đang áp dụng.

Kết luận góp ý, VCCI cho rằng để Sách Trắng Thuế Việt Nam 2026 thực sự trở thành tài liệu phản ánh tinh thần minh bạch và đổi mới, cần có sự cân bằng hơn giữa thành tựu và thách thức, giữa góc nhìn của cơ quan quản lý và tiếng nói của người nộp thuế.

Nguyễn Thu Huyền

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/vcci-de-xuat-tang-tieng-noi-doanh-nghiep-va-nguoi-nop-thue-trong-sach-trang-thue-2026-204260524113850587.htm