Vẽ lại vàng son phủ đệ xứ kinh kỳ

2 giờ trướcBài gốc

Một sự hứng thú đặc biệt khi theo chân tác giả là được chứng kiến sự “hiện ra” của những ngôi biệt phủ mà có ngôi đã hư hại, hoang phế, có ngôi thì trải qua nhiều thế hệ chuyển đổi rồi mất dấu. Song những phủ đệ vàng son ấy vẫn luôn vẫy gọi chúng ta đến để cảm nhận dấu vết thời gian; vẫy gọi du khách nhớ về một thủa, như nhớ về những vị hoàng thân, hoàng tử, công chúa, những công tử và công nữ cùng lối sống của họ.

Lần theo dấu phủ xưa

Tác giả đã lật giở những trang tư liệu kết hợp khảo sát thực địa để xác định vị trí của những ngôi phủ xưa từng vang bóng mà cho đến nay dấu ấn của chúng vẫn in đậm trong ký ức nhiều người dân. Phủ An Khánh Quận Vương cùng nhiều cổ vật mang giá trị đặc sắc được nhắc đến như những chứng tích tiêu biểu.

Việc tìm lại dấu tích phủ Hoài Ân Vương, một thời vàng son lộng lẫy, là hành trình khám phá không gian xưa của đất kinh kỳ, gắn với chân dung chủ nhân các ngôi phủ đệ - những người luôn được vua tin cẩn, trọng dụng. Ở đây, ngoài nhiều công việc lớn được vua giao phó, chủ nhân phủ Hoài Ân Vương còn được vua Duy Tân giao thay mặt làm lễ tế đàn Nam Giao năm 1909.

Việc tìm lại đúng nơi phủ đệ tọa lạc là công việc nhọc nhằn song đầy hứng thú, như hành trình tác giả lần theo dấu lầu Công quán, nơi ở của Hoàng hậu Nam Phương trước khi nhập cung và từng lưu trú trong thời gian chờ ngày tổ chức lễ đại hôn.

Dòng chảy văn hóa Cố đô tiếp tục được làm sáng rõ ở một không gian khác: Biệt phủ Tuyên Hóa Vương. Đây là tổng thể kiến trúc mang phong cách Pháp cổ, hài hòa với văn hóa trong hệ thống di sản kiến trúc truyền thống; song do bị quá khứ lãng quên, phủ xuống cấp nghiêm trọng và bị thu hẹp, ít người biết đến cho đến khi tác giả “dựng lại” hình hài ngôi biệt phủ này.

Hay đó là Phủ Tuy Biên Quận Công, tọa lạc tại làng Nam Phổ, mang giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật độc đáo; nơi góp phần làm sáng tỏ truyền thống huấn đạo trong các gia đình hoàng tộc xứ Huế được tiếp nối đến con cháu trong phủ hiện nay, vun bồi nền nếp gia phong.

Nơi tài hoa còn vọng dấu

Phủ đệ xứ Huế - vàng son một thủa, bên cạnh việc nghiên cứu văn hóa truyền thống, lịch sử, hiện trạng và định hướng bảo tồn, tác giả còn phác họa sơ đồ các chủ nhân hoàng tộc, làm rõ mối liên hệ giữa họ với triều đình. Chính phẩm chất và tài năng của họ đã làm cho những phủ đệ trở nên quý giá hơn cho đến hôm nay. Những trang nghiên cứu mang hơi thở mới, có sức hút bởi mở rộng biên độ tiếp cận các ngôi phủ đệ, gợi ra không gian đa sắc, giàu tính nghệ thuật, khơi nguồn cảm hứng sáng tạo từ văn hóa lịch sử.

Qua cách tiếp cận của tác giả, cuốn sách giúp người đọc biết đến một ngôi phủ hiếm hoi trải qua hơn 100 năm vẫn còn nguyên vẹn, với lối kiến trúc hình mẫu cung đình, giá trị nghệ thuật cao của hoa văn và tính thẩm mỹ tinh xảo của bàn tay nghệ nhân để lại những tác phẩm khó có thể mô phỏng trọn vẹn trong thời nay. Những tinh túy của các nhân vật sống trong không gian phủ đệ được tác giả Trần Văn Dũng đúc rút, cô đọng, thể hiện sự tinh tế trong cách nhìn và phát hiện của một người làm công tác nghiên cứu.

Hoàng gia nhà Nguyễn thường gắn với nghệ thuật, đơn cử ông hoàng thi sĩ Cẩm Xuyên Quận Vương Miên Ký, người từng tham gia tao đàn thơ văn Mặc Vân thi xã nổi tiếng tại Kinh đô lúc bấy giờ. Phủ Cẩm Xuyên Quận Vương nằm trong tổng thể vườn truyền thống, là không gian hun đúc, gìn giữ nền nếp gia phong mẫu mực, nơi nuôi dưỡng hồn thơ của ông.

Nhân đức, tận tụy với triều chính và tài hoa là những đặc trưng nổi bật của các ông hoàng triều Nguyễn. Họ xứng đáng cùng Tùng Thiện Vương, Tuy Lý Vương, Tương An Quận Vương ngâm ca xướng họa, đối ngẫu, luận bàn thế sự. Tài danh của họ đã làm dày thêm bề sâu văn hóa và văn chương.

Trong ngôi phủ Hàm Thuận Công, người đọc biết đến vở tuồng Bình Hoài. Hàm Thuận Công Miên Thủ được xem là nhà soạn tuồng nổi tiếng của nước ta vào giữa thế kỷ 19, góp phần đưa nghệ thuật tuồng đạt đến đỉnh cao rực rỡ dưới triều vua Tự Đức. Trong công trình nghiên cứu của mình, tác giả Trần Văn Dũng bày tỏ kỳ vọng vở tuồng đồ Bình Hoài của Miên Thủ sớm được dàn dựng công phu để mang lại cho khán giả những cảm xúc về loại hình nghệ thuật truyền thống từng được xem là quốc kịch Việt Nam.

Phủ đệ xứ Huế - vàng son một thủa là kết quả của quá trình nghiên cứu công phu về tư liệu, giàu tính thực địa, bao quát lịch sử, hiện trạng và đặc biệt là định hướng bảo tồn, sử dụng, nhằm làm sáng lên các giá trị cổ trong dòng chảy tương lai. Tất cả nỗ lực và tâm huyết dành cho cuốn sách cho thấy nhà nghiên cứu trẻ Trần Văn Dũng ý thức sâu sắc trách nhiệm của mình đối với di sản mà tiền nhân để lại.

NHỤY NGUYÊN

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/ve-lai-vang-son-phu-de-xu-kinh-ky-3337837.html