Các đại biểu hưởng ứng và cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong mục tiêu chấm dứt đại dịch HIV/AIDS vào năm 2030. (Ảnh: Trung Tuyến/TTXVN)
Ngày 29/11, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Y tế tổ chức Míttinh cấp quốc gia hưởng ứng 35 năm ứng phó với HIV/AIDS và Ngày Thế giới phòng chống AIDS (1/12) năm 2025.
Với chủ đề “Đoàn kết là sức mạnh - Chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS” đã phản ánh nỗ lực của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế và tạo điều kiện để mọi người có thể tiếp cận dịch vụ HIV/AIDS một cách bình đẳng và không bị phân biệt đối xử.
Phát biểu tại Lễ míttinh, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết với khát vọng đẩy lùi dịch bệnh HIV/AIDS, Việt Nam đã triển khai mạnh mẽ, đồng bộ và mở rộng các hoạt động theo hướng tiếp cận toàn diện, cung cấp đầy đủ các dịch vụ từ dự phòng, xét nghiệm và điều trị HIV/AIDS, từ đó đạt được nhiều kết quả tích cực và trở thành điểm sáng trên bản đồ phòng, chống HIV/AIDS của khu vực và trên toàn cầu.
Chương trình tư vấn và xét nghiệm HIV được triển khai từ cơ sở y tế đến cộng đồng với nhiều mô hình đa dạng, hàng năm cung cấp dịch vụ tư vấn và xét nghiệm HIV cho khoảng hơn 3,4-3,5 triệu lượt người, phát hiện khoảng 13.000 trường hợp nhiễm HIV.
Chương trình dự phòng, can thiệp giảm tác hại đã triển khai rộng khắp cả nước như phân phát bơm kim tiêm sạch, bao cao su, điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế.
Chương trình điều trị dự phòng trước phơi nhiễm với HIV (PrEP) được triển khai mạnh mẽ với hơn 129.000 người được dự phòng và tránh được nguy cơ lây nhiễm HIV.
Việt Nam cũng là một trong những nước đứng đầu thế giới về chất lượng điều trị HIV với trên 96% người nhiễm HIV được điều trị bằng thuốc kháng HIV có tải lượng virus dưới ngưỡng ức chế.
Nhiều mô hình, sáng kiến về cung cấp dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS được nghiên cứu, áp dụng và triển khai phù hợp với bối cảnh dịch HIV có nhiều thay đổi, qua đó đã luôn duy trì kiểm soát dịch HIV trong cộng đồng dân cư.
Thời gian qua, Việt Nam cũng đã nỗ lực huy động nguồn lực tài chính trong nước cho công tác phòng, chống HIV/AIDS, nhất là việc chi trả các dịch vụ điều trị HIV/AIDS thông qua Quỹ Bảo hiểm y tế, cùng nguồn ngân sách của các địa phương.
Bên cạnh đó, Việt Nam đã bổ sung các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS vào Chương trình mục tiêu Quốc gia về sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 để duy trì bền vững các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS trong bối cảnh các nguồn viện trợ hạn hẹp.
Giáo sư, Tiến sỹ Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế vẫy cờ xuất phát diễu hành tuyên truyền phòng, chống HIV/AIDS. (Ảnh: Trung Tuyến/TTXVN)
Đánh giá cao những thành quả mà Việt Nam đã đạt được, ông Raman Hailevich, Giám đốc Quốc gia chương trình phối hợp của Liên hợp quốc về phòng, chống AIDS tại Việt Nam nêu lên những con số nổi bật: kể từ năm 2010, số nhiễm HIV mới ở Việt Nam đã giảm gần 60%, số người tử vong do AIDS giảm 57%. Ước tính các nỗ lực phòng chống HIV ở Việt Nam trong giai đoạn 2004-2024 đã giúp cho hơn 1,2 triệu người dân không bị lây nhiễm HIV và gần 320.000 người không bị tử vong do AIDS.
Đáng chú ý, nguồn lực tài chính trong nước của Việt Nam hiện đã đóng góp khoảng 50% tổng chi tiêu cho phòng, chống AIDS - đây là bước tiến lớn so với 10 năm trước đây.
Song ông Raman Hailevich cảnh báo, nếu khoảng trống do cắt giảm tài trợ quốc tế không được kịp thời bù đắp bằng nguồn lực trong nước, Việt Nam có thể phải đối diện với nguy cơ số nhiễm HIV mới sẽ tăng trở lại ở mức cao như cách đây hơn 10 năm.
Điểm ấn tượng là hiện đã có khoảng 90% người tham gia điều trị kháng HIV được hỗ trợ chi trả cho việc điều trị thông qua nguồn Quỹ Bảo hiểm y tế, 96% người sống với HIV đã tham gia Bảo hiểm y tế. Đây là một minh chứng rõ ràng về cam kết của Chính phủ Việt Nam, được cộng đồng quốc tế ghi nhận và chia sẻ rộng rãi như một thành công điển hình.
Chia sẻ về hành trình 35 năm kể từ khi ghi nhận trường hợp nhiễm HIV đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 12/1990, ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho biết Thành phố đã chủ động triển khai nhiều mô hình tiên phong như điều trị ARV sớm, PrEP, Methadone, xét nghiệm cộng đồng, mở rộng điều trị toàn diện. Thành phố đã từng bước khống chế được tốc độ lây nhiễm, giảm mạnh số ca tử vong và mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ cho mọi người dân.
Hiện Thành phố Hồ Chí Minh quản lý khoảng 66.000 người nhiễm HIV còn sống, mỗi năm phát hiện gần 5.000 ca nhiễm mới, trong đó nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) chiếm hơn 50%.
Để đạt được mục tiêu chấm dứt đại dịch AIDS vào năm 2030, Thành phố xác định tiếp tục tập trung nguồn lực triển khai mạnh mẽ và đồng bộ các nhóm giải pháp như:
Tăng cường truyền thông, giáo dục sức khỏe, đặc biệt cho thanh thiếu niên - đối tượng chịu nhiều tác động của lối sống hiện đại.
Kiên quyết xóa bỏ kỳ thị và phân biệt đối xử, để người nhiễm HIV được sống, được học tập và làm việc bình đẳng.
Mở rộng phát hiện sớm ca nhiễm thông qua tự xét nghiệm, xét nghiệm cộng đồng, tiếp cận nhóm nguy cơ cao và tăng cường can thiệp sớm, nhằm ngăn chặn hiệu quả chuỗi lây truyền.
Thành phố sẽ kết hợp ngân sách địa phương, Quỹ Bảo hiểm y tế và nguồn xã hội hóa, đồng thời tiếp tục hợp tác với các tổ chức quốc tế để duy trì các can thiệp hiệu quả, nhất là tại những khu vực khó khăn và nhóm dân cư dễ bị tổn thương.
“Sau 35 năm đấu tranh với đại dịch HIV/AIDS, chúng ta đã chứng minh được rằng HIV không còn là “bản án tử,” mà là bệnh mãn tính có thể kiểm soát được. Hãy cùng nhau lan tỏa thông điệp “Đoàn kết là sức mạnh - Chung tay chấm dứt dịch bệnh AIDS,” Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Nguyễn Công Vinh kêu gọi./.
(TTXVN/Vietnam+)