Những lời xin lỗi, sự day dứt và mong muốn được khoan hồng phần nào cho thấy cái giá đắt phải trả sau những sai phạm xảy ra tại cơ quan quản lý lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe người dân.
Hai bị cáo là cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm: Nguyễn Thanh Phong (bên trái) và Trần Việt Nga (bên phải) tại phiên tòa phúc thẩm.
Theo kế hoạch, sáng mai (25/5), Tòa phúc thẩm TANDTC tại Hà Nội sẽ tuyên án đối với bị cáo Nguyễn Thanh Phong, cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Bộ Y tế; bị cáo Trần Việt Nga, cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm cùng 32 bị cáo khác trong vụ án xảy ra tại cơ quan này và một số đơn vị liên quan.
Trước đó, sau hai ngày xét xử và kết thúc phần tranh luận, chiều 21/5, HĐXX bước vào phần nghị án sau khi nghe các bị cáo nói lời sau cùng.
Bài học đau xót và những lời xin lỗi muộn màng
Là người đầu tiên trình bày trước HĐXX, bị cáo Nguyễn Thanh Phong gửi lời xin lỗi tới lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các cơ quan tiến hành tố tụng, ngành y tế và nhân dân cả nước. Cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm cho rằng đây là “bài học đau xót” không chỉ với cá nhân bị cáo mà còn là lời cảnh tỉnh đối với những người làm công tác quản lý.
Giọng nghẹn lại trước bục khai báo, bị cáo Phong nhắc tới đội ngũ cán bộ từng công tác tại Cục với nhiều người có trình độ cao, cho rằng những sai phạm xảy ra đã để lại mất mát lớn cho ngành và cho chính những người được đào tạo bài bản.
“Có thành tích thì được ghi nhận, có sai phạm thì phải trả giá”, bị cáo Phong nói và tha thiết mong HĐXX xem xét giảm nhẹ hình phạt theo đề nghị của Viện kiểm sát để các bị cáo sớm có cơ hội cải tạo, trở lại cuộc sống bình thường.
Tương tự, bị cáo Trần Việt Nga cũng bày tỏ sự ân hận sâu sắc về hành vi phạm tội của mình, đồng thời gửi lời xin lỗi tới lãnh đạo Đảng, Nhà nước, ngành y tế, các doanh nghiệp liên quan và người dân cả nước.
Cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm cho rằng những sai phạm xảy ra là bài học cay đắng của cuộc đời và mong HĐXX xem xét toàn diện các tình tiết giảm nhẹ để bị cáo sớm được trở về với gia đình, xã hội.
Đáng chú ý, trong lời nói sau cùng, bị cáo Nga nghẹn ngào xin HĐXX cân nhắc hoàn cảnh gia đình, đặc biệt xem xét cho chồng là bị cáo Lê Hoàng được hưởng án treo để có điều kiện ở nhà chăm sóc con nhỏ, giúp bị cáo yên tâm cải tạo.
Các bị cáo tại phiên tòa phúc thẩm.
Các bị cáo còn lại cũng đồng loạt bày tỏ sự ăn năn hối hận về những sai phạm đã gây ra. Nhiều người gửi lời xin lỗi tới gia đình, đồng nghiệp và xã hội, đồng thời mong HĐXX xem xét các tình tiết giảm nhẹ mới để được hưởng sự khoan hồng của pháp luật.
Đề nghị giảm án cho nhiều bị cáo
Trong phần luận tội và đề nghị mức án trước đó, đại diện VKS đề nghị HĐXX phúc thẩm giảm án cho bị cáo Nguyễn Thanh Phong từ 4 - 5 năm tù (mức án sơ thẩm 20 năm tù), bị cáo Trần Việt Nga được đề nghị giảm từ 2 - 3 năm tù (mức án sơ thẩm 15 năm tù).
Chồng bị cáo Nga là bị cáo Lê Hoàng (cựu Cục phó Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế) được đề nghị giảm từ 1 - 2 năm tù (mức án sơ thẩm 5 năm tù).
Với các bị cáo còn lại, đại diện VKS đề nghị mức án thấp nhất là án phạt tù nhưng cho hưởng án treo đến cao nhất là giảm 3 - 4 năm tù.
Do hậu quả vụ án đã khắc phục toàn bộ, đại diện VKS còn đề nghị giảm 3 - 4 tháng tù cho 8 bị cáo không có đơn kháng cáo.
Theo đại diện VKS, hành vi của các bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, làm giảm lòng tin của quần chúng nhân dân vào các cơ quan tổ chức xã hội. Hành vi của các bị cáo diễn ra trong một thời gian dài với sự cấu kết tham gia của nhiều lãnh đạo quản lý trong lĩnh vực quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm.
"Một số cán bộ, chuyên viên và các cá nhân, doanh nghiệp vì tư lợi cá nhân đã thực hiện các sai phạm, gây ảnh hưởng xấu, tác động đến các sản phẩm thực phẩm không đảm bảo chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ lưu thông trên thị trường, đe dọa tính mạng và sức khỏe của người tiêu dùng.
Do vậy, cần phải có mức hình phạt nghiêm khắc đối với các bị cáo để răn đe và phòng ngừa chung", đại diện VKS đánh giá. Tuy nhiên, đại diện VKS cho rằng khi xét xử, HĐXX phúc thẩm cũng đã xem xét các tình tiết giảm nhẹ, đánh giá vai trò của từng bị cáo, xem xét tính chất hành vi phạm tội, số tiền hưởng lợi cũng như các tình tiết giảm nhẹ mới.
Trong đó, các bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ mới và hậu quả của vụ án đã được khắc phục. Họ cũng có nhân thân tốt, phạm tội lần đầu, thành khẩn khai báo, tích cực hợp tác điều tra.
Theo bản án sơ thẩm, trong giai đoạn từ năm 2018 - 2025, một số lãnh đạo, chuyên viên Cục An toàn thực phẩm Bộ Y tế đã lợi dụng quy định pháp luật còn chung chung để hình thành cơ chế "xin - cho", nhận hối lộ có hệ thống trong nhiều khâu quản lý.
Sai phạm chủ yếu xảy ra trong hoạt động thẩm định, cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm và cấp giấy chứng nhận GMP. Trong đó, việc cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm được "báo giá" từ 5 -10 triệu đồng mỗi hồ sơ, thông qua các cá nhân, doanh nghiệp làm dịch vụ trung gian.
Tổng cộng, bị cáo Phong, bị cáo Nga cùng hàng chục cấp dưới đã nhận hối lộ từ 21 cá nhân, doanh nghiệp với tổng số tiền 93,7 tỷ đồng trong cấp giấy tiếp nhận và 12,7 tỷ đồng trong cấp phép quảng cáo và 1 tỷ đồng liên quan GMP...
Tổng số tiền các bị cáo đưa hối lộ là 77,4 tỷ đồng; còn 27,5 tỷ đồng đang tiếp tục được điều tra, làm rõ.
Mạnh Hùng