1.000 doanh nghiệp AI ở Trung Quốc hoạt động ra sao

5 giờ trướcBài gốc

AI Trung Quốc vẫn phát triển ổn định và vươn ra thế giới. Ảnh: Recode in China.

Khi DeepSeek bất ngờ xuất hiện, cả thế giới mới bắt đầu đổ dồn sự tập trung vào Trung Quốc. Nhưng trên thực tế, mô hình này chỉ là một trong hàng nghìn công cụ AI tạo sinh đã được ra mắt tại Trung Quốc kể từ năm 2023, và tất cả đều được lưu trong một kho lưu trữ công khai.

Trung Quốc yêu cầu mọi công cụ AI công khai phải được đăng ký với Cơ quan Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC). Số liệu từ tổ chức này cho thấy bức tranh sôi động và sự cạnh tranh cao trong thị trường AI của nước này.

Kho lưu trữ công khai về AI

CAC yêu cầu mọi doanh nghiệp khi tung ra các công cụ AI có khả năng định hướng dư luận hoặc huy động xã hội phải đăng ký trong sổ đăng ký thuật toán. Trong đó nhà phát triển phải chứng minh sản phẩm của mình đã có biện pháp phòng ngừa 31 nhóm rủi ro.

Quy trình phê duyệt cũng khá phức tạp, diễn ra theo 2 cấp. Doanh nghiệp trước hết nộp hồ sơ cho CAC tại địa phương. Sau đó, hồ sơ được chuyển lên CAC trung ương để xét duyệt cuối cùng. Chỉ khi được thông qua, công cụ AI mới được công bố chính thức trong sổ đăng ký thuật toán.

Theo Matt Sheehan, nghiên cứu viên tại Carnegie Endowment for International Peace, cách tiếp cận này khác biệt đáng kể so với EU. Nơi đây đang xây dựng một Đạo luật AI thống nhất và toàn diện.

Trung Quốc lựa chọn mô hình linh hoạt và mang tính chắp vá hơn, quản lý theo từng thuật toán cụ thể và dần hoàn thiện tiêu chuẩn qua từng vòng triển khai. Trong khi đó, Mỹ hiện chưa có hệ thống đăng ký tương tự hay một cơ quan quản lý AI tập trung ở cấp quốc gia.

Phân bố lượng đăng ký AI theo địa phương (số liệu tháng 4/2025). Ảnh: SimpleMaps.

Theo thời gian, CAC đã vô tình tạo ra bản đồ chi tiết nhất thế giới về hệ sinh thái AI của một quốc gia. Bản cập nhật tháng 8/2024 cho thấy DeepSeek chỉ nằm ở mục 152, trong rất nhiều mô hình AI được đăng ký khác từ quản lý homestay, soạn thảo hồ sơ bằng sáng chế đến hỗ trợ bác sĩ phụ khoa.

Gần 80% đăng ký AI tạo sinh của Trung Quốc tập trung trong và xung quanh những trung tâm công nghệ hàng đầu như Bắc Kinh, Thâm Quyến, Thượng Hải và Hàng Châu. Mỗi nơi có thế mạnh riêng.

Đổi mới không chỉ tập trung ở các thành phố ven biển mà đang lan rộng ra nhiều địa phương. Trùng Khánh nổi lên như trung tâm sản xuất và logistics AI. Hợp Phì được định vị là “thung lũng giọng nói” nhờ các doanh nghiệp như iFlyTek. Trong khi Quý Châu và Nội Mông đẩy mạnh ứng dụng AI trong trung tâm dữ liệu, khai khoáng và nông nghiệp.

Hoạt động như một mạng lưới

Trong bộ dữ liệu của Trivium, các hồ sơ có liên hệ với nhà nước chiếm 22% tổng số đăng ký. Nhiều đơn vị trong nhóm này hợp tác với các ông lớn công nghệ để phát triển AI. Ví dụ, PetroChina bắt tay với Huawei và iFlyTek để xây dựng các ứng dụng cho lĩnh vực dầu khí. Trong khi đó, doanh nghiệp nước ngoài chỉ chiếm 0,5% số hồ sơ đăng ký.

Theo Wired, hơn một nửa thuật toán được đăng ký là các công nghệ AI liên ngành, từ mô hình nền tảng, công cụ tạo văn bản đến các ứng dụng đa phương tiện. Khác với Mỹ, nơi OpenAI, Anthropic và đang thống trị thị trường, cuộc cạnh tranh xây dựng AI nền tảng tại Trung Quốc vẫn đa dạng và chưa ngã ngũ.

Tuy nhiên, chi phí cao đang đẩy thị trường vào quá trình hợp nhất, với "Lục hổ AI", gồm Moonshot, Minimax, Zhipu, Baichuan, 0.1AI và Stepfun, được hậu thuẫn bởi Alibaba và Tencent. Trong bối cảnh đó, Doubao của ByteDance dẫn đầu thị trường chatbot, song lợi thế này vẫn chưa bền vững.

"Lục hổ AI" của Trung Quốc. Ảnh: Growth Dragons.

Trong khi các tập đoàn công nghệ lớn tập trung cạnh tranh ở mảng chatbot, làn sóng startup AI Trung Quốc lại phát triển mạnh ở những lĩnh vực ngách như giáo dục (Squirrel AI), y tế (AI Kanshe), carbon (Zhongtan Puhui), robot và giải trí.

Các doanh nghiệp này ứng dụng AI để giải quyết bài toán cụ thể trong từng ngành, đồng thời hướng tới thị trường toàn cầu. Chiến lược AI bản địa hóa theo ngành, theo bối cảnh sử dụng cụ thể đang giúp hệ sinh thái startup Trung Quốc mở rộng nhanh chóng, không cần tham gia cuộc đua mô hình nền tảng.

Trong những năm gần đây, “chuhai” (vươn ra nước ngoài) trở thành xu hướng lớn khi các công ty Trung Quốc tìm thị trường mới để bù đắp cho tiêu dùng trong nước chậm lại và thị trường vốn suy yếu. Trung Quốc hiện tạo ra khoảng 1/4 trong top 100 sản phẩm AI có doanh thu cao nhất thế giới, và phần lớn nhắm tới thị trường quốc tế.

Để tránh rủi ro địa chính trị, nhiều công ty công nghệ Trung Quốc đang giảm dấu ấn “Made in China” bằng cách tuyển nhân sự nước ngoài, thậm chí rời Trung Quốc hoàn toàn. Ví dụ, Butterfly Effect, công ty phát triển AI agent Manus, đã chuyển sang Singapore, cắt giảm mạnh nhân sự Trung Quốc và xóa dấu vết trên mạng xã hội trong nước sau khi Mỹ áp đặt kiểm soát xuất khẩu chip Nvidia.

Nhật Tường

Nguồn Znews : https://znews.vn/1000-doanh-nghiep-ai-o-trung-quoc-hoat-dong-ra-sao-post1621513.html