Chỉ còn hơn một tháng nữa là đến Tết Nguyên đán. Là địa phương sản xuất hoa lớn nhất cả nước, vừa qua Lâm Đồng cũng chịu ảnh hưởng của bão lũ. Vậy liệu nguồn hoa Tết 2026 có bảo đảm cung ứng hay phải nhập khẩu?
Liên quan vấn đề trên, báo Pháp Luật TP.HCM đã trao đổi với ông Lại Thế Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội hoa Đà Lạt (Lâm Đồng).
Ông Lại Thế Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội hoa Đà Lạt.
Hoa Tết Đà Lạt ít bị ảnh hưởng bởi bão lũ
+ Phóng viên: Thưa ông, vừa qua tỉnh Lâm Đồng chịu ảnh hưởng của bão lũ khiến nhiều diện tích hoa, rau màu thiệt hại nặng. Xin ông chia sẻ tình hình này tác động thế nào đối với ngành hoa?
- Ông Lại Thế Hưng: Thời điểm lũ lụt vừa qua nằm trong thời vụ xuống giống hoa Tết. Tuy nhiên, một số diện tích sát bờ sông bị ảnh hưởng đã được bà con khắc phục kịp thời.
Nhìn chung, vùng trồng hoa ít bị ảnh hưởng hơn so với vùng rau. Ngoài ra, tại các khu vực khác, người dân đã chủ động xuống giống bổ sung để bảo đảm nguồn cung cho dịp Tết.
Nông dân vẫn tập trung chủ lực vào hoa cúc theo truyền thống để phục vụ cho bày biện, cúng lễ ngày Tết. Hiện nay, diện tích này khá ổn định, đạt gần 2.000 ha. Có thể thấy nguồn cung hoa cúc năm nay không gặp khó khăn.
Vùng sản xuất hoa lay ơn tại xã Hiệp An, Hiệp Thạnh dù có ảnh hưởng ban đầu nhưng bà con đã khắc phục xong, bảo đảm diện tích hơn 800 ha. Riêng hoa ly ly, dù gặp khó khăn về củ giống và kích cỡ giống, khả năng cung ứng cho thị trường vẫn được bảo đảm. Dự kiến vụ Tết 2026 có khoảng gần 200 ha. Các loại hoa thu hoạch rải rác như hồng, cẩm chướng, đồng tiền vẫn duy trì diện tích ổn định.
Tổng thể, kế hoạch phục vụ Tết năm 2026 khoảng 4.000 ha nhưng số liệu thực tế có thể tăng nhẹ. Sản lượng dự kiến đạt khoảng 1,6 tỉ cành hoa các loại, bao gồm cả hoa chậu.
+ Như vậy có thể thấy dù bị ảnh hưởng bởi thời tiết, nguồn cung hoa nội địa cho thị trường Tết năm 2026 sẽ khó bị gián đoạn và bị thay thế bởi hàng nhập khẩu?
- Đối với tỉnh Lâm Đồng, việc xuống giống và chăm sóc đang bảo đảm đúng tiến độ. Hiện nay, một số vườn đã bước vào quy trình chăm sóc giai đoạn cuối như lồng nụ. Khả năng thiếu hụt chỉ xảy ra cục bộ ở một vài chủng loại không đáng kể.
Sản lượng hoa năm nay là 1,6 tỉ cành, cao hơn năm ngoái nhờ tốc độ phát triển diện tích trồng hoa tại các vùng ven và các huyện như Đơn Dương, Đức Trọng, Lâm Hà, Di Linh, Bảo Lâm... gia tăng. Năm ngoái diện tích khoảng 3.600 - 3.700 ha, năm nay đạt trên 4.000 ha.
Mặt khác, dù một hai năm gần đây giá hoa thấp do sức mua không ổn định. Tuy nhiên, về mặt sản xuất và cung ứng số lượng, chúng tôi vẫn đạt kế hoạch đề ra cho vụ Tết năm 2026.
Khách tham quan một doanh nghiệp sản xuất hoa tại Đà Lạt. Ảnh: Hiệp hội hoa Đà Lạt
Giá thành sản xuất tăng do thời tiết và vật tư
+ Nhiều người lo ngại chi phí đầu vào và khắc phục thiên tai sẽ khiến giá hoa Tết 2026 tăng, ông nhận định gì về điều này?
- Giá nhân công tăng, giá vật tư biến động nhẹ khiến giá thành sản xuất đội lên khoảng 5-10% so với năm trước. Do đó, giá bán hoa năm nay có khả năng cũng sẽ tăng tương ứng khoảng 5-10%. Tuy nhiên, mức giá cụ thể còn tùy thuộc vào quyết định của thị trường.
Bên cạnh đó, thời tiết thất thường khiến việc canh tác gặp nhiều khó khăn. Nông dân khó điều tiết để hoa nở đúng cữ, chỉ những người có kinh nghiệm lâu năm mới có thể khắc phục được phần nào.
Việc thu hoạch hoa không đúng thời điểm mong muốn vẫn diễn ra khá phổ biến, hệ quả là vào đúng dịp cao điểm, nguồn cung thiếu hụt khiến giá tăng cao. Ngược lại, vào những thời điểm lệch cữ, giá lại xuống rất thấp. Đây là thực trạng chung của các loại hoa cắt cành, đặc biệt là hoa cúc.
Ngoài ra, hoa nhập khẩu từ các nước (chủ yếu là hoa bảo quản lạnh, dài hạn như hồ điệp, hoa hồng từ Trung Quốc) có giá chênh lệch cao. Điều này cũng gây ảnh hưởng nhất định đến sản xuất hoa của Lâm Đồng.
+ Thưa ông, có thể thấy tỉ lệ hoa Trung Quốc đang áp đảo hoa sản xuất trong nước?
- Việc thống kê tỉ lệ hoa Trung Quốc trên thị trường rất khó do chưa có con số cụ thể. Tại các chợ ở Lâm Đồng, hàng ngoại nhập xuất hiện không nhiều. Nguồn hàng này chủ yếu đi thẳng đến các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ.
Hoa ngoại nhập, đặc biệt là hàng Trung Quốc rất đa dạng chủng loại, giúp thị trường phong phú hơn. Tuy nhiên, với các mặt hàng truyền thống như hoa cúc, lay ơn thì hàng Việt Nam vẫn làm chủ thị trường.
Thương lái hầu như không nhập hoa cúc từ Trung Quốc. Họ thường chỉ nhập những loại có khả năng bảo quản và cạnh tranh thời gian dài như lan hồ điệp hay hoa hồng.
Dù vậy, nếu hàng ngoại nhập về ồ ạt sẽ kéo giá thị trường giảm xuống. Người trồng hoa phải chấp nhận thực tế này, tương tự như đối với các loại rau hay nông sản nhập khẩu khác.
Hoa lan hồ điệp Đà Lạt tại trang trại YSA Orchid. Ảnh: Hiệp hội hoa Đà Lạt.
Định vị thương hiệu để cạnh tranh
+ Với những chia sẻ trên, có thể thấy hàng trong nước vẫn chiếm ưu thế về thị phần?
- Đúng vậy. Dù có hàng ngoại nhập nhưng hoa sản xuất trong nước vẫn chiếm ưu thế. Chỉ tính riêng Lâm Đồng đã sản xuất khoảng 1,6 tỉ cành hoa, con số này rất lớn so với lượng nhập khẩu.
Hoa nhập khẩu chỉ tập trung ở phân khúc giá trị cao, độc lạ hoặc bù đắp sự thiếu hụt trong các ngày lễ cao điểm. Các loại hoa truyền thống như cúc, lay ơn, cẩm chướng, hoa ly vẫn là thế mạnh tuyệt đối của nội địa nhờ lợi thế vận chuyển và độ tươi. Tuy nhiên, về giá cả, chúng ta vẫn phải chịu áp lực từ thương lái. Có thể họ nhập hàng ngoại giá rẻ và bán thấp hơn so với hàng sản xuất tại Đà Lạt.
Thực tế, người tiêu dùng vẫn chuộng hàng Đà Lạt hơn, họ sẵn sàng bỏ số tiền lớn hơn để mua hàng nội địa. Vì vậy, điều chúng tôi trăn trở là khâu phát triển thương hiệu, đóng gói và bảo quản để đáp ứng tốt nhất nhu cầu.
+ Từ thực tế này, ngành hoa Đà Lạt có giải pháp nào để cạnh tranh tốt hơn, thưa ông?
- Trước hết, chúng tôi vận động các trang trại, doanh nghiệp đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, cụ thể là sử dụng nhãn hiệu chứng nhận "Đà Lạt - Kết tinh kỳ diệu từ đất lành". Đi kèm với thương hiệu, vấn đề bao bì, nhãn mác cũng phải được đầu tư bài bản.
Thứ hai là chuẩn hóa sản phẩm. Tiêu chuẩn về chiều dài, kích cỡ hoa và khâu phân loại phải được thực hiện đồng bộ, nghiêm ngặt. Đây là việc phải làm kiên trì trong nhiều năm mới có thể cạnh tranh sòng phẳng với hàng ngoại nhập.
Thứ ba, cần bảo đảm việc giao dịch trực tuyến và giao dịch qua hợp đồng. Hiệp hội đang phối hợp với các doanh nghiệp rà soát các vườn hoa đạt chuẩn. Mục tiêu là cung cấp thông tin minh bạch, giúp người tiêu dùng và shop hoa dễ dàng tiếp cận nguồn hàng chất lượng.
Ví dụ, hoa lan hồ điệp Đà Lạt phải khác biệt về quy cách đóng gói, nhãn mác, tuổi thọ và độ bền so với hồ điệp nhập khẩu. Hiện các doanh nghiệp lớn như Dalat Hasfarm, Ichi, Trường Hoàng... đều đã có tiêu chuẩn sản xuất hoa xuất khẩu và nội địa riêng.
Đối với các vườn nhỏ lẻ phục vụ nội địa, chúng tôi sẽ kiểm tra, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn trong khâu truyền thông và kiểm soát chất lượng.
+ Xin cảm ơn ông!
Giải bài toán thương hiệu cho hoa Đà Lạt
Năm ngoái đã có một hội thảo về chiến lược phát triển ngành hoa Đà Lạt. Đây là vấn đề dài hơi, không thể làm một sớm một chiều. Chính quyền các cấp hiện nay đã quan tâm hơn, hy vọng các phường xã sẽ có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp kịp thời về đóng gói, bao bì và hệ thống kinh doanh.
Với thị trường nội địa, chúng ta phải xác định rõ ưu thế để hỗ trợ các trang trại làm tốt hơn khâu đóng gói, bảo quản. Tuổi thọ hoa nội địa bao giờ cũng cao hơn hoa nhập vận chuyển từ xa nếu biết cách bảo quản đúng kỹ thuật.
Ngoài ra, ngành hoa cần xây dựng chuỗi tiêu thụ và đẩy mạnh truyền thông. Mục tiêu là giúp người tiêu dùng phân biệt rõ một số hoa thương phẩm Đà Lạt như hoa hồng, lan hồ điệp với hoa nhập khẩu từ Trung Quốc. Câu chuyện này giống như bài học về thương hiệu khoai tây Đà Lạt trước đây.
Thực tế hiện nay, chúng ta mới chỉ làm tốt ở khâu trang trại. Sắp tới, ngành cần có sự hỗ trợ của Nhà nước ngay từ cấp xã, phường tại các vùng sản xuất. Tôi hy vọng năm 2026 sẽ có những kế hoạch, chính sách dài hơi giúp ngành hoa nâng cao giá trị.
Ông Lại Thế Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội hoa Đà Lạt
TÚ UYÊN