TS Bảo Đạt có nhiều tác phẩm trong lĩnh vực khoa học giáo dục đồng thời đoạt nhiều giải thưởng quốc tế về nghiên cứu và giảng dạy. Ảnh: O.U.
Tác phẩm mới nhất - Lớn lên thông minh - Kỹ năng sống cho tuổi học trò - của Bảo Đạt, TS giáo dục tại Đại học Monash (Australia), đề cập nhiều kỹ năng cần thiết cho học sinh trong giai đoạn trưởng thành, trong đó có việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong học tập.
Theo tác giả, nhiều học sinh khi rời trường phổ thông cảm thấy thiếu chuẩn bị cho cuộc sống thực tế. Một số nghiên cứu tại Australia cho thấy khoảng 70% học sinh trung học sau khi tốt nghiệp cảm thấy chới với vì phần lớn chương trình học tập trung vào kiến thức sách vở, trong khi nhiều kỹ năng cơ bản của đời sống chưa được trang bị đầy đủ.
Từ thực tế đó, cuốn sách giới thiệu khái niệm “adulting”, được tác giả diễn giải là quá trình “lớn lên thông minh”, nhấn mạnh việc trang bị kỹ năng sống như giao tiếp, quản lý thời gian, tư duy phản biện và làm việc nhóm cho học sinh.
Trong chương nói về trí tuệ nhân tạo, tác giả cho rằng AI đang trở thành công cụ hỗ trợ phổ biến trong giáo dục hiện đại, nhưng việc lạm dụng hoặc sử dụng sai cách có thể mang lại nhiều hệ quả. Sách liệt kê 10 nguy cơ học sinh có thể gặp phải khi phụ thuộc quá nhiều vào AI, gồm: giảm khả năng tư duy phản biện, giảm kỹ năng ghi nhớ, hạn chế nỗ lực cá nhân, rủi ro sai lệch thông tin, ảnh hưởng đến đạo đức học tập, giảm khả năng giải quyết vấn đề, thiếu trải nghiệm thực tế, giảm sự tự tin, kìm hãm óc sáng tạo và suy giảm năng lực phân tích.
Lớn lên thông minh - Kỹ năng sống cho tuổi học trò là tác phẩm mới của TS Bảo Đạt. Ảnh: Q.M.
Bên cạnh đó, tác giả cũng đưa ra một số gợi ý để học sinh sử dụng AI hiệu quả hơn. Theo sách, người học nên đặt mục tiêu học tập rõ ràng, ưu tiên nỗ lực cá nhân trước khi tìm đến công cụ hỗ trợ, tự đánh giá và kiểm chứng thông tin nhận được từ AI, đồng thời tham gia các hoạt động ngoại khóa để phát triển kỹ năng ngoài lớp học.
Cuốn sách hướng đến việc giúp học sinh nhận thức rõ vai trò của công nghệ trong học tập, đồng thời cân bằng giữa việc tận dụng AI và phát triển năng lực cá nhân. Theo tác giả, AI có thể hỗ trợ quá trình học tập, nhưng việc sử dụng cần đi kèm sự chủ động và khả năng tự học của mỗi học sinh.
"AI như một chiếc gương phản chiếu những điều hay nhưng cũng có thể làm hiện ra những thiếu sót của chúng ta. Nó có thể là người bạn giúp ta tìm kiếm thông tin và hỗ trợ học tập, nhưng nếu phụ thuộc và lạm dụng, AI sẽ trở thành cạm bẫy biến bạn thành nô lệ và vứt đi bản lĩnh của chính mình. Nếu buông AI ra mà mình chới với không tự hoạt động được nữa thì số phận chẳng khác chi một ký sinh trùng", TS Bảo Đạt kết luận.
Đức An