100 ngày 'chạy nước rút' khoa học – công nghệ TP.HCM: Bức tranh thật về chuyển đổi số

4 giờ trướcBài gốc

Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM vừa có báo cáo kết quả 100 ngày thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Thành phố. Chỉ trong 100 ngày, TP.HCM đã buộc bộ máy khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vận hành với cường độ chưa từng có. Không phải bằng những khẩu hiệu hoành tráng, mà bằng hàng chục nhiệm vụ cụ thể, trải rộng từ thể chế, hạ tầng, nhân lực đến từng phường, xã. Kết quả bước đầu cho thấy một thực tế rõ ràng: chuyển đổi số tại TP.HCM đã bước qua giai đoạn “thí điểm”, tiến vào giai đoạn tổ chức thực thi trên quy mô toàn xã hội.

Một trong những chuyển động rõ nét nhất trong 100 ngày qua là cách TP.HCM tiếp cận vấn đề “nhận thức số” - Ảnh: minh họa

Đào tạo AI: Bước đi chiến lược dài hơi

100 ngày được xác định như một “khoảng thời gian thử lửa”, buộc các sở, ngành phải rời khỏi vùng an toàn. Tổng cộng 28 nhiệm vụ trọng tâm được giao. Kết quả, 18 nhiệm vụ hoàn thành, đạt hơn 64%; 9 nhiệm vụ đang triển khai và chỉ 1 nhiệm vụ phải tạm ngưng. Con số này, nếu đặt trong bối cảnh khối lượng công việc đồ sộ, phạm vi ảnh hưởng rộng và yêu cầu thay đổi tư duy quản trị, là một tín hiệu tích cực.

Một trong những chuyển động rõ nét nhất trong 100 ngày qua là cách TP.HCM tiếp cận vấn đề “nhận thức số”. Thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền nội bộ, Thành phố chọn cách đưa khoa học – công nghệ đến với người dân bằng những chiến dịch mang tính xã hội hóa sâu rộng.

Phong trào “Bình dân học vụ số” được khởi động không đơn thuần là một chương trình đào tạo kỹ năng, mà được thiết kế như một cuộc vận động xã hội, trong đó mỗi công dân được xem là một “hạt nhân chuyển đổi số”. Hàng nghìn tổ công nghệ số cộng đồng được hình thành tại 168 phường, xã, đặc khu. Người dân không chỉ được hướng dẫn cài đặt ứng dụng, sử dụng dịch vụ công, mà còn được trang bị kỹ năng nhận diện lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tiếp cận chữ ký số và các nền tảng số thiết yếu.

Điều đáng chú ý là chuyển đổi số không còn là câu chuyện của riêng cán bộ hay doanh nghiệp công nghệ. Nó đã bước vào đời sống thường nhật của công nhân, ngư dân, tiểu thương, người cao tuổi – những nhóm từng được xem là “vùng trũng” của công nghệ.

Song song với phổ cập kỹ năng số cơ bản, TP.HCM cũng cho thấy tầm nhìn dài hạn khi đặt trí tuệ nhân tạo (AI) vào trung tâm chiến lược phát triển nguồn nhân lực. Chương trình “AI for Citizens” không nhắm đến việc tạo ra các chuyên gia AI thuần túy, mà hướng đến mục tiêu thực tế hơn: mỗi người dân có thể sử dụng ít nhất một công cụ AI trong công việc hoặc đời sống.

Trong 100 ngày, hàng trăm lớp tập huấn được triển khai, từ cán bộ cấp xã đến cộng đồng doanh nghiệp và người dân. AI được tiếp cận như một công cụ tăng năng suất, hỗ trợ ra quyết định, chứ không phải một khái niệm xa vời. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho giai đoạn 2026–2030, khi kinh tế số được kỳ vọng đóng góp 30–40% GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn) của Thành phố.

Nếu truyền thông và đào tạo tạo ra khí thế, thì thể chế lại là “trận địa” phức tạp nhất. Trong 100 ngày, nhóm nhiệm vụ về hoàn thiện thể chế có tỷ lệ hoàn thành thấp hơn các nhóm khác. Đây không phải điều bất ngờ.

TP.HCM đang ở giao điểm của nhiều thay đổi lớn: sửa đổi Nghị quyết 98, ban hành Luật Khoa học – Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, triển khai mô hình chính quyền hai cấp. Nhiều chính sách đột phá được nghiên cứu nhưng buộc phải tạm ngưng hoặc điều chỉnh để bảo đảm tính đồng bộ pháp lý.

Tuy nhiên, chính trong khó khăn đó, một tư duy mới đã hình thành: coi thể chế là lợi thế cạnh tranh. Thành phố xác định sẵn sàng trở thành “phòng thí nghiệm chính sách”, nơi thử nghiệm các mô hình mới về sandbox công nghệ, thương mại hóa tài sản trí tuệ, đồng đầu tư hạ tầng nghiên cứu.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bước sang giai đoạn mới

Một dấu mốc đáng chú ý trong 100 ngày là việc TP.HCM chính thức ban hành Kế hoạch đưa Thành phố vào top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo năng động toàn cầu giai đoạn 2026–2030. Không còn dừng ở phong trào khởi nghiệp, Thành phố đang tái cấu trúc toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo hướng bài bản, có mục tiêu định lượng và lộ trình rõ ràng.

Việc phê duyệt Đề án “Sàn giao dịch công nghệ TP.HCM giai đoạn mới” cũng được xem là mảnh ghép quan trọng. Sàn không chỉ đóng vai trò kết nối cung – cầu công nghệ, mà còn hướng đến thương mại hóa kết quả nghiên cứu, thúc đẩy hình thành thị trường công nghệ đúng nghĩa – điều mà TP.HCM còn thiếu suốt nhiều năm qua.

Trong bức tranh 100 ngày, hạ tầng tính toán hiệu năng cao phục vụ AI là nhiệm vụ còn dang dở nhưng mang tính chiến lược. TP.HCM đã khảo sát nhu cầu của cơ quan nhà nước, trường viện và doanh nghiệp, đồng thời đề xuất mô hình thuê dịch vụ để tối ưu nguồn lực.

Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào hướng dẫn từ Trung ương cho thấy một thực tế: chuyển đổi số địa phương không thể tách rời hệ sinh thái quốc gia. Đây vừa là thách thức, vừa là phép thử năng lực phối hợp liên ngành, liên cấp trong giai đoạn tới.

Cuối năm 2025, TP.HCM ban hành Chương trình thúc đẩy phát triển kinh tế số giai đoạn 2026–2030. Đây được xem là kết quả tổng hợp của cả quá trình “chạy nước rút” 100 ngày. Kinh tế số không còn là một lĩnh vực độc lập, mà trở thành động lực xuyên suốt các ngành: công nghiệp bán dẫn, logistics, tài chính, y tế, giáo dục, đô thị thông minh.

Tầm nhìn đến năm 2030, TP.HCM đặt mục tiêu trở thành siêu đô thị toàn cầu hiện đại, trung tâm kinh tế số và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực Đông Nam Á. Tham vọng này không nhỏ, nhưng 100 ngày đầu tiên cho thấy Thành phố đã chọn đúng hướng đi: bắt đầu từ nền tảng con người, thể chế và hạ tầng.

Nhìn lại chặng đường 100 ngày, có thể thấy đây không phải là một chiến dịch ngắn hạn để “báo cáo thành tích”, mà giống như một cú đề-pa, buộc bộ máy phải tăng tốc, buộc tư duy quản lý phải thay đổi.

Những nhiệm vụ chưa hoàn thành, những vướng mắc về thể chế, hạ tầng hay nguồn lực không phải là điểm trừ, mà là chỉ dấu cho thấy TP.HCM đang bước vào vùng cải cách thực chất – nơi không có con đường dễ dàng.

100 ngày đã qua, nhưng áp lực vẫn còn nguyên. Và có lẽ, điều quan trọng nhất mà TP.HCM đạt được không nằm ở con số nhiệm vụ hoàn thành, mà ở một nhận thức mới đã hình thành: chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là con đường bắt buộc nếu Thành phố muốn phát triển trong không gian mới của mình.

Hồ Quang

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/100-ngay-chay-nuoc-rut-khoa-hoc-cong-nghe-tp-hcm-buc-tranh-that-ve-chuyen-doi-so-243549.html