140 năm trận thắng Gò Muồng

7 giờ trướcBài gốc

Cổng làng Hoán Mỹ - Gò Muồng. Ảnh: N.D.C

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa quân sự, trận thắng ấy đã thổi bùng lên ngọn lửa yêu nước, trở thành niềm tự hào và nguồn cổ vũ to lớn cho toàn thể quân dân. Hào khí ấy còn được lưu truyền sống động qua những áng thơ văn, những câu đối chữ Nôm - Hán chan chứa tinh thần lạc quan và khát vọng độc lập trong lễ khao quân lịch sử, mãi là khúc tráng ca bất diệt.

Dấu ấn kháng Pháp

Pháp bắt đầu cuộc xâm lược Việt Nam. Vua Hàm Nghi xuống chiếu Cần vương. Dân cả nước ứng nghĩa thiên mệnh. Cuộc khởi nghĩa Cần vương diễn ra khắp cõi Đại Nam, bắt đầu từ năm 1885, kéo dài đến cuối thế kỷ 19.

Nghĩa hội Quảng Nam đã được thành lập ngay từ buổi đầu, với sự tham gia chủ chốt của hàng trăm văn thân có tên tuổi, hoạt động ở 3 tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định. Nghĩa hội Quảng Nam đã lưu sử sách qua những trận đánh tiêu biểu ở Phú Thượng, Trà Kiệu, Nam Chơn, Bãi Chài, Gò Muồng…

Khoảng tháng 3/1886, sau thất bại nặng nề ở trận Bãi Chài (Văn Ly - Gò Nổi), quân Pháp vô cùng tức tối, quyết tâm tiến quân trả thù và tiêu diệt lực lượng Nghĩa hội. Chúng theo đường cũ từ La Qua (Vĩnh Điện) tiến lên Phong Thử rồi Bãi Chài, không gặp phải sự kháng cự nào. Được thể, chúng đổ bộ kéo thẳng vào Hoán Mỹ, để tiến sâu vào nội địa Ái Nghĩa với mục tiêu hạ đại đồn Núi Lở - một căn cứ quan trọng của nghĩa quân. Đây là bước đi liều lĩnh nhằm dập tắt phong trào kháng chiến đang lên cao ở vùng tây bắc tỉnh Quảng Nam (cũ).

Trước âm mưu của giặc, Tán tương Trần Huy (chỉ huy đại đồn Bình Yên) đã phối hợp Thương biện tỉnh vụ Bùi Xuân Băng nhanh chóng chuẩn bị kế hoạch đối phó. Hai ông huy động những người giỏi võ nghệ và quen thuộc địa hình tổ chức một trận phục kích quy mô. Địa điểm được chọn là truông Gò Muồng, một đoạn đường dài khoảng 2 cây số, thuận lợi cho việc mai phục và tấn công cận chiến.

“Gò Muồng chiến thắng”

Khi toán quân Pháp mở cuộc hành binh sâu vào nội địa Ái Nghĩa và tiến vào khu vực Gò Muồng, họ hoàn toàn không hay biết đang sa vào trận địa phục kích đã được bài binh bố trận sẵn. Từ các hướng ẩn náu, nghĩa quân đồng loạt xông ra, chớp nhoáng siết chặt vòng vây. Trong thế trận giáp lá cà ấy, vũ khí chủ lực không phải là súng đạn hiện đại mà là tinh thần dũng cảm, là những côn trượng, giáo mác và lòng quyết tâm sắt đá. Tận dụng địa hình và ưu thế võ nghệ cá nhân, họ đã biến Gò Muồng thành một chiến trường bất lợi cho đội quân viễn chinh. Trận chiến diễn ra ác liệt, sự linh hoạt và mưu trí của nghĩa quân đã hoàn toàn áp đảo, khiến đối phương rối loạn đội hình và phải tháo chạy trong hỗn loạn.

Chiến thắng này có ý nghĩa chiến lược quan trọng, không chỉ đập tan ý đồ của địch là tiến công hòng thôn tính căn cứ Núi Lở, mà còn bảo vệ vững chắc hậu phương kháng chiến. Hơn thế, tin thắng trận như một luồng sinh khí mới, thổi bùng lên ngọn lửa quyết tâm và củng cố niềm tin sắt son của quân dân toàn tỉnh vào sự nghiệp chính nghĩa.

Câu đối ăn mừng

Trong không khí phấn khởi, hào hùng, những câu đối, bài thơ ca ngợi chiến công Bãi Chài - Gò Muồng đã được các nho sĩ như Tú tài Văn Đồng, Tú tài Lý sáng tác và treo trang trọng.

Câu đối của Tú tài Văn Đồng ở Quảng Huế: “Bãi Chài khải ca, ăn cho no, uống cho say, rượu, thịt, cơm, xôi, bánh/ Gò Muồng chiến thắng, hết thì bưng, thiếu thì rội, rang, hầm, xáo, tái, phay”.

Đây là câu đối bằng chữ Nôm, mang tính dân dã, thể hiện không khí ăn mừng chiến thắng sau trận Bãi Chài và Gò Muồng. Vế đầu liệt kê các món ăn, thức uống (rượu, thịt, cơm, xôi, bánh), “rội” là lấy thêm; vế sau liệt kê cách chế biến (rang, hầm, xáo, tái, phay), thể hiện sự no đủ, phấn khởi của quân dân sau chiến công.

Câu đối của Tú tài Lý (tức Lý Thừa Trạch ở Hội An): “Thiên vị ngô hoàng tồn xã tắc/ Nhơn tùng tâm thượng khởi kinh luân”. (Trời đã vì vua ta mà gìn giữ xã tắc/ Lòng người cũng theo ý trời mà phát huy tài kinh luân giúp nước).

Câu đối bằng chữ Hán này mang tính trang trọng, thể hiện tư tưởng “thiên mệnh” và lòng người hướng về đại nghĩa. Tác giả ca ngợi sự ủng hộ của trời đất và lòng dân đối với sự nghiệp cứu nước của Nghĩa hội Quảng Nam.

Hai cặp câu đối này, một Nôm, một Hán, đều được sáng tác trong dịp khao quân mừng thắng trận Gò Muồng, phản ánh tinh thần lạc quan, đoàn kết và ý chí kiên cường của nghĩa quân và nhân dân Quảng Nam trong cuộc kháng chiến chống Pháp.

Không chỉ là một thắng lợi quân sự, chiến công Gò Muồng đã thực sự trở thành một biểu tượng tinh thần sáng ngời. Nó chứng minh hùng hồn sức mạnh đoàn kết và ý chí quật cường của quân dân Quảng Nam dưới ngọn cờ Nghĩa hội, có thể đánh bại kẻ thù xâm lược được trang bị tối tân. Hào khí ấy được truyền tụng rộng rãi qua những vần thơ, câu đối trong lễ khao quân, tiếp thêm sức mạnh và niềm tin cho cuộc kháng chiến trên khắp địa phương.

NGUYỄN DỊ CỔ

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/140-nam-tran-thang-go-muong-3332145.html