Công tác tu bổ khẩn cấp 15 m tường Hoàng thành Huế bị sập do mưa lũ đã hoàn thành. Hiện tại, cơ quan chức năng đang tiến hành các thủ tục hoàn công để nghiệm thu và đưa công trình vào sử dụng.
Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng đoạn tường mới phục hồi trông khá "lạc lõng" so với tổng thể gần 2,5 km tường thành rêu phong còn lại.
Tuân thủ nghiêm ngặt Luật Di sản văn hóa
Vào tháng 10-2025, đợt lụt lịch sử đã làm sập đoạn tường Hoàng thành ở khu vực phía Bắc, đoạn hướng ra đường Đặng Thái Thân. Sau đó, UBND TP Huế đã ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp để tu bổ đoạn thành này.
Bờ tường Hoàng thành Huế sập đổ 15 m trong đợt mưa lũ lịch sử cuối năm 2025. Ảnh: N.DO
Ông Phùng Văn Hoàng, Giám đốc Ban Quản lý dự án Di tích Cố đô Huế (Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế) cho biết, cấu tạo nguyên thủy của tường Hoàng thành được xây bằng gạch vồ, lớp vữa truyền thống (làm từ vôi, vỏ hàu, giấy bản...), ở giữa được độn một lớp đất sét.
Toàn bộ bức tường nằm trên một nền cát cố định và hoàn toàn không có chân móng. Sau hơn 200 năm tồn tại, dưới tác động của thời tiết khắc nghiệt và con người, tổng thể Hoàng thành đã xuống cấp, biến dạng, nứt gãy và sụt lún nghiêm trọng.
Sau thời gian dài tồn tại, chịu tác động của thời tiết và con người khiến hệ thống tường Hoàng thành xuống cấp. Ảnh: N.DO
Trong đó, phần mũ tường là vị trí bị hư hỏng nặng nề nhất do phải chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nắng mưa. Đồng thời lớp vữa bên ngoài bị bong tróc, để lộ ra lớp gạch vồ cùng với rêu phong.
"Đây là công trình tu bổ, sửa chữa di tích cấp thiết, được thực hiện đúng theo quy định của Luật Di sản văn hóa và các nghị định liên quan. Toàn bộ hồ sơ khảo sát và thiết kế đều dựa trên số liệu thực tế cùng hiện trạng còn lại của công trình", ông Phùng Văn Hoàng, Giám đốc Ban Quản lý dự án Di tích Cố đô Huế khẳng định.
Vì sao đoạn tường mới "lạc lõng"?
Giải thích về sự chênh lệch hình ảnh giữa 15 m tường thành vừa được tu bổ so với các đoạn tường thành cũ, ông Hoàng cho rằng nguyên nhân chính nằm ở lớp vữa hoàn thiện.
15 m tường Hoàng thành vừa được tu bổ. Ảnh: N.DO
Ông Phùng Văn Hoàng cho biết, thực tế, tường Hoàng thành nguyên thủy được phủ một lớp vôi vữa bên ngoài. Qua hàng trăm năm, lớp vữa này đã bị phong hóa và bong tróc trên diện rộng, hiện chỉ còn lưu lại dấu tích mờ nhạt trên một vài mảng tường nhỏ.
"Vì đoạn tường vừa được trát lớp vữa mới, hiệu ứng thị giác tất yếu tạo ra sự khác biệt rõ rệt so với những khu vực đã rêu phong xung quanh. Tuy nhiên, theo thời gian, lớp vữa này sẽ dần ngả màu và hòa hợp với tổng thể", ông Hoàng nói.
Lớp mũ tường mới được tu bổ trong lạc lõng giữa hệ thống tường cũ của Hoàng thành. Ảnh: N.DO
Bên cạnh đó, để đảm bảo các yếu tố gốc của công trình, trước khi tu bổ, đơn vị thi công đã thu gom, phân loại và kiểm định chất lượng từng viên gạch cũ. Những viên gạch còn khả năng chịu lực được tái sử dụng. Những viên gạch đã hỏng được chuyển sang phục vụ cho các hạng mục hạ tầng khác trong khuôn viên di tích.
Ông Hoàng cho rằng, việc phục hồi 15 m tường khẩn cấp đợt này còn mang tính chất của một công trình thí điểm, nhằm đánh giá và chứng minh các giải pháp kỹ thuật hiện tại là phù hợp để giữ gìn tối đa yếu tố gốc của di tích.
Sẽ có dự án tu bổ đồng bộ trong tương lai
Ông Phùng Văn Hoàng, Giám đốc Ban Quản lý dự án Di tích Cố đô Huế cho hay hiện tại, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đang lập dự án tu bổ tổng thể cho toàn bộ hệ thống Hoàng thành. Trong tương lai, bức tường Hoàng thành sẽ được phục hồi diện mạo nguyên bản và thống nhất. Tương tự như hiệu quả thẩm mỹ đã đạt được khi trùng tu đồng bộ khu vực tường Tử Cấm Thành phía trong.
"Khi dự án tu bổ tổng thể được triển khai, tính mỹ quan của công trình sẽ được đảm bảo, chấm dứt tình trạng chênh lệch hình ảnh cục bộ như hiện nay. Đồng thời phát huy tối đa giá trị của khu di tích quốc gia đặc biệt", ông Hoàng nói.
NGUYỄN DO