Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, một mô hình chuyển đổi số đang tạo ra bước ngoặt chưa từng có: mua bảo hiểm y tế (BHYT) xuyên địa giới hành chính, kích hoạt quyền lợi gần như tức thì. Không còn cảnh chạy vạy giấy tờ, không còn nỗi ám ảnh viện phí khổng lồ — thay vào đó là cơ hội điều trị được giữ lại trong những khoảnh khắc sinh tử.
“Cuộc cách mạng 15 phút”: Khi BHYT được số hóa và tích hợp CCCD
Trong những hành lang luôn chật kín nỗi lo sinh tử tại các bệnh viện tuyến cuối, có một thực tế ít khi được nói ra nhưng luôn hiện hữu: nhiều bệnh nhân không chỉ chống chọi với bệnh tật mà còn đối mặt với nguy cơ kiệt quệ tài chính vì viện phí. Khi chi phí điều trị có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, tấm thẻ BHYT trở thành ranh giới mong manh giữa việc tiếp tục chữa trị hay buộc phải dừng lại.
ThS Lê Minh Hiển – Trưởng phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Chợ Rẫy tư vấn, hỗ trợ cho người nhà bệnh nhân mua BHYT
Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, ranh giới ấy đang dần được xóa bỏ bằng một giải pháp mang tính đột phá: giúp bệnh nhân có BHYT chỉ trong 15 phút, ngay tại bệnh viện.
Chia sẻ về mô hình này, ThS Lê Minh Hiển – Trưởng phòng Công tác xã hội – cho biết mục tiêu không chỉ là rút ngắn thủ tục hành chính mà còn đảm bảo người bệnh không bị gián đoạn quyền lợi điều trị vì thiếu BHYT. Theo ông, trong nhiều trường hợp, chỉ cần chậm trễ vài ngày cũng có thể khiến chi phí điều trị tăng cao, tạo áp lực nặng nề cho cả bệnh nhân và gia đình.
Ít ai biết rằng, để có được “15 phút thay đổi cuộc đời” ấy là cả một hành trình kéo dài nhiều năm. Từ năm 2015, Phòng Công tác xã hội của bệnh viện đã kiên trì thực hiện những công việc thầm lặng: hỗ trợ chỉnh sửa thông tin, xác nhận giấy tờ, hướng dẫn quyền lợi BHYT, thậm chí vận động kinh phí mua thẻ cho bệnh nhân nghèo. Những nỗ lực này đã giúp nhiều người giữ lại cơ hội điều trị, nhưng vẫn chưa thể giải quyết triệt để bài toán về tốc độ và phạm vi.
Bước ngoặt chỉ thực sự đến khi chuyển đổi số được ứng dụng sâu rộng trong lĩnh vực y tế. Khi căn cước công dân (CCCD) gắn chip được triển khai, dữ liệu dân cư và BHYT bắt đầu được kết nối. Tận dụng nền tảng này, bệnh viện đã phối hợp với các đại lý để xây dựng quy trình mua BHYT trực tuyến ngay tại chỗ.
Theo ThS Lê Minh Hiển, điểm mấu chốt của mô hình là tháo gỡ rào cản địa giới hành chính — vốn là trở ngại lớn nhất trước đây. Người bệnh từ bất kỳ tỉnh, thành nào cũng có thể hoàn tất thủ tục ngay tại bệnh viện, thay vì phải quay về địa phương.
“Chúng tôi xác định công tác xã hội trong bệnh viện không chỉ dừng lại ở hỗ trợ vật chất, mà còn phải giúp người bệnh tiếp cận đầy đủ chính sách an sinh một cách nhanh nhất, kịp thời nhất. Khi có BHYT sớm, người bệnh yên tâm điều trị, bác sĩ cũng có điều kiện tập trung tối đa cho chuyên môn”, ông Hiển chia sẻ.
Khi “phép màu” xuất hiện ngay trên giường bệnh
Từ tháng 4.2025, mô hình chính thức đi vào vận hành. Người bệnh ở bất kỳ địa phương nào cũng có thể đăng ký hoặc gia hạn BHYT ngay trong thời gian nằm viện. Toàn bộ quy trình được thực hiện trên hệ thống số, rút ngắn xuống còn khoảng 15 phút — một con số trước đây gần như không thể đạt được.
Phòng công tác xã hội, Bệnh viện Chợ Rẫy thực hiện mua BHYT cho bệnh nhân
Hiệu quả của mô hình không chỉ nằm trên lý thuyết, mà được thể hiện rõ qua từng hoàn cảnh cụ thể.
Bệnh nhân H.H.M. (quê Cà Mau) nhập viện sau tai nạn giao thông trong tình trạng nặng, chưa có BHYT. Gia đình gần như rơi vào bế tắc khi chi phí điều trị tăng nhanh từng ngày. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, Phòng Công tác xã hội đã hoàn tất thủ tục và trao tận tay tấm thẻ BHYT. Khoảnh khắc đó, theo lời người bệnh, giống như “cầm được phao cứu sinh giữa lúc đang chìm”.
Những câu chuyện như vậy không còn là cá biệt. Sau một năm triển khai, hàng trăm bệnh nhân đã được hỗ trợ mua BHYT, với tổng kinh phí gần 200 triệu đồng. Quan trọng hơn, 100% người bệnh đến điều trị đều được tiếp cận và hỗ trợ về BHYT ngay trong thời gian nằm viện.
Theo ThS Lê Minh Hiển, giá trị lớn nhất của mô hình không nằm ở công nghệ, mà ở tác động thực tế đối với người bệnh. “Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi giải quyết được những vấn đề cấp thiết nhất. Với chúng tôi, mỗi tấm thẻ BHYT được cấp kịp thời có thể giúp một gia đình tránh khỏi nguy cơ rơi vào cảnh khó khăn sau điều trị”, ông nhấn mạnh.
Không khí tại các khoa điều trị cũng thay đổi rõ rệt. Khi áp lực tài chính được giảm bớt, bệnh nhân hợp tác điều trị tốt hơn, tâm lý ổn định hơn. Đối với đội ngũ y tế, điều này giúp họ tập trung vào chuyên môn, thay vì phải chứng kiến những quyết định điều trị bị chi phối bởi chi phí.
Từ một sáng kiến nội bộ, mô hình này đang dần được nhân rộng. Nhiều cơ sở y tế khác đã bắt đầu tiếp nhận và triển khai, trong đó có Bệnh viện E. Những tín hiệu ban đầu cho thấy quy trình này hoàn toàn có thể áp dụng rộng rãi, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận BHYT trên toàn quốc.
Nhưng trên tất cả, đây không chỉ là câu chuyện về công nghệ hay quy trình. Đó là câu chuyện về cách một hệ thống y tế lựa chọn đặt con người ở trung tâm.
Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, mỗi tấm thẻ BHYT được cấp ra không chỉ là một quyền lợi, mà còn là cơ hội sống, là hy vọng được giữ lại, là một gia đình được bảo vệ khỏi nguy cơ kiệt quệ. Và đôi khi, chỉ cần 15 phút — một cuộc đời đã có thể rẽ sang hướng khác.
Hồ Quang