20 phút ngưng tim và kỳ tích hồi sinh nhờ kỹ thuật ECMO

một giờ trướcBài gốc

Ngày 10.2, PGS-TS-BS Phạm Văn Quang – Trưởng khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Nhi Đồng 1 – cho biết, các bác sĩ vừa hồi sinh ngoạn mục một bệnh nhi ngưng tim hơn 20 phút do viêm cơ tim tối cấp. Đây không chỉ là một ca cấp cứu thông thường, mà là cuộc chạy đua khốc liệt với thời gian để giành lại sự sống cho một trái tim từng ngừng đập.

“Báo động đỏ” và 10 ngày đêm nghẹt thở

Câu chuyện bắt đầu vào khoảng 8 giờ sáng, khi một bé trai 7 tuổi, ngụ tại Đồng Nai, đang đi lễ nhà thờ cùng mẹ thì bất ngờ đổ gục. Ngay khi được đưa vào khoa Cấp cứu Bệnh viện Nhi Đồng Đồng Nai, tình trạng của bệnh nhi chuyển biến xấu với tốc độ chóng mặt: rối loạn nhịp tim, trụy tim mạch, rồi ngưng tim hoàn toàn.

Các bác sĩ Ngoại Tim mạch và Hồi sức tích cực chống độc tiến hành kỹ thuật ECMO

Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, ê kíp y tế tại địa phương đã nỗ lực hồi sức không ngừng. Suốt hơn 20 phút, các biện pháp cấp cứu ngưng tim, sốc điện và sử dụng thuốc chống loạn nhịp được triển khai liên tục. Cuối cùng, trái tim non nớt ấy mới bắt đầu có những nhịp đập yếu ớt trở lại.

Tuy nhiên, đó chỉ mới là khởi đầu của một cuộc chiến dài hơi. Bệnh nhi vẫn trong tình trạng sốc tim, rối loạn nhịp thất nặng, buộc phải chuyển gấp lên tuyến trên trong tình trạng “báo động đỏ”.

Ngay khi nhận được thông tin, Bệnh viện Nhi Đồng 1 lập tức kích hoạt quy trình báo động đỏ nội viện. Một “liên minh” hồi sức gồm các chuyên gia từ khoa Hồi sức tích cực, Cấp cứu, Tim mạch, Ngoại tim mạch và Gây mê hồi sức đã sẵn sàng túc trực tại cửa phòng cấp cứu.

Khi bệnh nhi nhập viện, các biện pháp hỗ trợ sự sống hiện đại được triển khai đồng thời: thở máy, dùng thuốc vận mạch để duy trì huyết áp, đặt máy tạo nhịp nhằm kiểm soát nhịp tim. Dù vậy, tình trạng vẫn diễn tiến cực kỳ phức tạp với phù phổi cấp và rối loạn nhịp thất đe dọa tính mạng.

ECMO – “vũ khí” giành thời gian cho sự sống

Trước tình trạng tim co bóp quá yếu và loạn nhịp không kiểm soát, các bác sĩ quyết định sử dụng ECMO (hệ thống tim phổi nhân tạo) – kỹ thuật được xem là “vũ khí” tối thượng trong hồi sức tích cực.

Theo PGS-TS-BS Phạm Văn Quang, ECMO là phương pháp thay thế tạm thời chức năng tim và phổi, giúp các cơ quan này có thời gian nghỉ ngơi để hồi phục.

“ECMO không phải là phương pháp điều trị căn nguyên, mà là cách để giành thời gian. Và trong những ca như thế này, thời gian chính là ranh giới mong manh giữa sống và chết”, PGS Quang nhấn mạnh.

Chỉ khoảng 30 phút sau khi hệ thống ECMO được thiết lập, làn da tím tái của bệnh nhi dần hồng trở lại. Tuần hoàn cải thiện, oxy máu tăng lên – những tín hiệu đầu tiên cho thấy sự sống đang được kéo lại từ bờ vực.

Song song đó, ê kíp hồi sức tiến hành hạ thân nhiệt chỉ huy để bảo vệ não sau thời gian ngưng tim kéo dài, đồng thời lọc máu liên tục nhằm kiểm soát tổn thương đa cơ quan.

Dù ECMO giúp ổn định tuần hoàn, tình trạng của bệnh nhi vẫn cực kỳ mong manh trong suốt tuần đầu tiên. Tim liên tục xuất hiện các cơn loạn nhịp nguy hiểm, buộc các bác sĩ phải sốc điện nhiều lần, điều chỉnh thuốc từng giờ.

“Đây là giai đoạn căng thẳng nhất. ECMO chỉ tạo điều kiện, còn việc tim có hồi phục hay không phụ thuộc vào mức độ tổn thương do viêm cơ tim. Mỗi ngày trôi qua là một phép thử”, PGS Quang chia sẻ.

Ê kíp y tế phải theo dõi sát từng thông số: huyết động, đông máu, chức năng não, nguy cơ nhiễm trùng – những biến chứng luôn rình rập bệnh nhân ECMO.

Sau gần 10 ngày điều trị, các chỉ số tim mạch của bệnh nhi bắt đầu cải thiện rõ rệt. Chức năng co bóp tăng dần, nhu cầu thuốc vận mạch giảm. Thời điểm “cai ECMO” được cân nhắc kỹ lưỡng, bởi rút quá sớm có thể khiến tim không trụ nổi, nhưng kéo dài quá lâu lại làm tăng nguy cơ biến chứng.

Cuối cùng, trái tim nhỏ bé ấy đã đủ sức đảm nhiệm lại vai trò của mình. Ca cai ECMO thành công đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hành trình hồi sinh của bệnh nhi.

“Khoảnh khắc đó cả ê kíp đều thở phào, nhưng vẫn không dám chủ quan. Sau ECMO, bệnh nhân vẫn cần được theo dõi sát vì nguy cơ biến chứng muộn”, PGS Quang nhớ lại.

Cảnh báo từ viêm cơ tim tối cấp

Theo các chuyên gia tim mạch, viêm cơ tim cấp và tối cấp ở trẻ em thường do vi rút, phổ biến nhất là Coxsackie B. Bệnh hay xuất hiện vào mùa đông – xuân, thời điểm các bệnh nhiễm vi rút gia tăng.

Điều đáng lo ngại là triệu chứng ban đầu rất dễ bị bỏ qua: sốt nhẹ, mệt mỏi, đau bụng, buồn nôn, ho hoặc sổ mũi. “Phụ huynh thường nghĩ đó chỉ là cảm cúm thông thường. Nhưng khi trẻ đột ngột mệt nhiều, đau ngực, khó thở, choáng hoặc ngất, thì bệnh đã ở giai đoạn rất nặng”, PGS Quang cảnh báo.

Trước đây, khi chưa có ECMO, tỷ lệ tử vong của viêm cơ tim tối cấp gần như tuyệt đối. Ngày nay, nhờ hồi sức tim phổi nhân tạo, nhiều ca bệnh tưởng chừng vô vọng đã có cơ hội sống sót – nhưng chỉ khi được chẩn đoán sớm và chuyển tuyến kịp thời.

PGS Phạm Văn Quang nhấn mạnh, thành công của ca bệnh không chỉ đến từ một kỹ thuật đơn lẻ, mà là sự tổng hòa của hệ thống hồi sức hiện đại, nhân lực được đào tạo bài bản và sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhiều chuyên khoa.

“ECMO không thể triển khai trễ. Khi trẻ đã suy đa cơ quan nặng, tổn thương não không hồi phục, thì dù có máy móc hiện đại cũng không thể cứu được. Hiện tại, bệnh nhi đang trong giai đoạn hồi phục cuối, chức năng tim cải thiện tốt, tiên lượng dài hạn khả quan. Nếu không có biến chứng, em có thể sớm xuất viện và trở lại cuộc sống bình thường – điều mà chỉ vài tuần trước còn là câu hỏi đầy bất định”, ông nói.

Ca bệnh không chỉ là câu chuyện hồi sinh một trái tim trẻ thơ, mà còn cho thấy năng lực hồi sức nhi khoa của Việt Nam đã tiệm cận nhiều trung tâm lớn trong khu vực. Đồng thời, đây cũng là lời nhắc về yêu cầu tiếp tục đầu tư cho mạng lưới hồi sức chuyên sâu và hệ thống chuyển tuyến nhanh, để không bỏ lỡ “thời gian vàng” trong những ca bệnh sinh tử.

Bình Thuận

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/20-phut-ngung-tim-va-ky-tich-hoi-sinh-nho-ky-thuat-ecmo-246018.html