2025 là năm nóng thứ ba trong lịch sử

3 giờ trướcBài gốc

Du khách và người dân địa phương ngắm bình minh trên biển Địa Trung Hải ở Barcelona, Tây Ban Nha. Ảnh: Reuters

2025 nằm trong nhóm những năm nóng nhất

Theo các nhà khoa học, năm 2025 đã xuất hiện hiện tượng La Nina – pha lạnh ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương vốn có tác dụng làm giảm nhiệt độ toàn cầu.

Tuy nhiên, lượng nhiệt tích tụ từ khí nhà kính vẫn đủ lớn để “lấn át” tác động làm mát tự nhiên này, khiến năm 2025 tiếp tục nằm trong nhóm những năm nóng nhất.

Nhà khoa học khí hậu tại Đại học California Daniel Swain nhận định đây là bằng chứng cho thấy hiện tượng nóng lên toàn cầu đang ngày càng vượt trội so với biến động tự nhiên theo từng năm.

Cùng quan điểm, các nhà nghiên cứu của Berkeley Earth cho rằng mức tăng nhiệt độ đột biến trong giai đoạn 2023–2025 là cực đoan và phản ánh xu hướng tăng tốc rõ rệt của quá trình ấm lên toàn cầu.

Một số yếu tố được cho là đang góp phần thúc đẩy đà gia tăng nhiệt độ toàn cầu, trong đó có sự suy giảm của các tầng mây thấp có khả năng phản xạ bức xạ Mặt Trời và sự sụt giảm ô nhiễm lưu huỳnh từ hoạt động vận tải biển, vốn dĩ trước đây tạo ra hiệu ứng làm mát nhất định.

Theo số liệu nghiên cứu của Cơ quan Giám sát Khí hậu Copernicus thuộc Liên minh châu Âu (EU), Cơ quan Khí tượng Anh và tổ chức Berkeley Earth, nhiệt độ trung bình toàn cầu năm 2025 cao hơn mức trung bình giai đoạn 1850 - 1900 lần lượt là 1,47 độ C; 1,41 độ C và 1,44 độ C.

Copernicus cho biết, nhiệt độ trung bình của ba năm gần đây lần đầu tiên vượt ngưỡng 1,5 độ C - mức giới hạn mà các quốc gia cam kết không vượt qua trong Hiệp định Paris năm 2015.

Tổ chức này ước tính thế giới có thể vượt mốc 1,5 độ C vào khoảng giữa năm 2029, sớm hơn 13 năm so với dự báo ban đầu khi hiệp định được ký kết.

Tuy nhiên, việc vượt ngưỡng theo Hiệp định Paris không phải là bước ngoặt làm trầm trọng thêm tác động của biến đổi khí hậu, mà đặt ra một mục tiêu ngoại giao và định hướng chính sách.

Thời tiết cực đoan ngày càng rõ rệt

Các nhà khoa học nhấn mạnh, nguyên nhân cốt lõi của hiện tượng ấm lên toàn cầu vẫn là việc con người đốt nhiên liệu hóa thạch, tạo ra áp lực nhiệt lâu dài lên Trái đất. Khi lượng khí thải toàn cầu chưa có dấu hiệu giảm, 11 năm gần đây đều nằm trong danh sách những năm nóng nhất từng được ghi nhận, và toàn bộ 25 năm nóng nhất đều xảy ra kể từ năm 1998.

Ít nhất một nửa diện tích đất liền toàn cầu trong năm 2025 đã phải hứng chịu số ngày nắng nóng cao hơn mức trung bình, với nhiệt độ cảm nhận đạt từ 32 độ C trở lên.

Tại Greenland, một số khu vực ghi nhận mức nhiệt cao hơn trung bình hơn 12 độ C trong tháng 5, khiến băng tan với tốc độ nhanh gấp 12 lần bình thường vào ngày 19.5.2025.

Nhiệt độ gia tăng cũng làm trầm trọng thêm các hiện tượng thời tiết cực đoan. Tháng 1 vừa qua, các vụ cháy rừng tại Los Angeles đã khiến hơn 400 người thiệt mạng và gây thiệt hại bảo hiểm ước tính khoảng 40 tỷ USD.

Theo nhóm khoa học World Weather Attribution, biến đổi khí hậu đã làm tăng khả năng xảy ra cháy rừng tại khu vực này thêm 35%, cho thấy mối liên hệ ngày càng rõ nét giữa tình trạng nóng lên toàn cầu và các thảm họa khí hậu.

Hàng năm, mức biến động của nhiệt độ trung bình toàn cầu phản ánh sự tác động đan xen giữa các điều kiện thời tiết ngắn hạn và xu thế biến đổi khí hậu dài hạn.

Trong đó, các hiện tượng El Ninõ gây ấm lên hoặc La Ninã gây lạnh đi ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương thường đóng vai trò then chốt trong việc quyết định mức độ nóng - lạnh của từng năm gần đây.

Đáng chú ý, dù Thái Bình Dương trong năm ngoái chủ yếu ở trạng thái trung tính hoặc hơi nghiêng về La Ninã, năm 2025 vẫn được xếp vào nhóm những năm nóng nhất.

Nhiệt độ trung bình toàn cầu chỉ thấp hơn không đáng kể so với năm 2023 - thời điểm El Ninõ quay trở lại vào mùa hè, và thậm chí còn cao hơn tất cả các năm El Ninõ trước đó.

Trong năm 2025, nhiệt độ thấp hơn tại khu vực nhiệt đới phần nào bù đắp cho mức tăng nhiệt ở các khu vực khác.

Tuy vậy, năm này vẫn ghi nhận kỷ lục nóng nhất từng có tại Nam Cực và đứng thứ hai tại Bắc Cực. Theo Copernicus, tháng 2.2025 cũng đánh dấu mức băng biển toàn cầu thấp nhất từng được ghi nhận.

Lượng mưa trên quy mô toàn cầu nhìn chung ở mức trung bình, song điều đó lại tương phản mạnh với thực tế nhiều khu vực trên thế giới phải hứng chịu các đợt lũ lụt nghiêm trọng, cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ rệt của các hiện tượng thời tiết cực đoan.

MINH DƯƠNG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/2025-la-nam-nong-thu-ba-trong-lich-su-197900.html