223.000 ca đột quỵ mỗi năm: Cuộc đua 'giờ vàng' thua ngay từ vạch xuất phát

4 giờ trướcBài gốc

Khoảng trống sinh tử: khi cấp cứu bắt đầu quá muộn

Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 222.000 ca đột quỵ – một con số không còn mang tính cảnh báo mà đã trở thành áp lực thường trực lên hệ thống y tế. Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở số ca bệnh, mà nằm ở thời điểm bệnh nhân được tiếp cận điều trị.

Tại hội thảo góp ý Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026–2030 do Bộ Y tế tổ chức ngày 17/4, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn chỉ ra thực tế đáng lo ngại: chỉ 23,2% bệnh nhân đột quỵ đến cơ sở y tế trong vòng 4,5 giờ đầu – khoảng “thời gian vàng” quyết định khả năng sống còn và phục hồi.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn phát biểu

Đáng chú ý, chỉ khoảng 20% bệnh nhân được vận chuyển bằng hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp.

Tức là phần lớn người bệnh vẫn tự di chuyển hoặc phụ thuộc vào phương tiện không chuyên, làm mất đi cơ hội can thiệp kịp thời.

Không chỉ đột quỵ, hàng loạt tình huống khẩn cấp khác như tai nạn giao thông, đuối nước, cháy nổ, tai nạn lao động, ngộ độc hay thảm họa thiên nhiên đều đang đặt ra yêu cầu cấp thiết: hệ thống cấp cứu phải phản ứng nhanh hơn, chính xác hơn và được tổ chức bài bản hơn ngay từ hiện trường.

“Đây chính là khoảng trống mà Đề án cần nhận diện thật đúng và đề xuất giải pháp thật trúng”, Thứ trưởng nhấn mạnh, đồng thời định hướng mục tiêu xây dựng một hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện đại, khả thi và phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Chuẩn hóa quốc tế xe cứu thương

Chính phủ đã giao Bộ Y tế xây dựng đề án cấp quốc gia nhằm phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện trong giai đoạn 2026–2030.

Một trong những mục tiêu cụ thể là đạt tối thiểu 1 xe cứu thương/100.000 dân – mức tăng đáng kể so với hiện tại.
Đồng thời, đề án mở rộng đào tạo sơ cấp cứu không chỉ cho nhân viên y tế mà còn cho lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy, cảnh sát giao thông, tiếp viên hàng không, học sinh và người dân.

TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, cho biết Bộ Y tế đã triển khai thí điểm đề án tại 6 địa phương gồm Hải Phòng, Bắc Ninh, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, Đà Nẵng và An Giang.

Các địa phương này được hỗ trợ tổng cộng 85 xe cứu thương đạt chuẩn quốc tế, mỗi xe trang bị khoảng 380 thiết bị y tế hiện đại.
Đây không còn là những phương tiện “chở bệnh nhân” đơn thuần, mà là các đơn vị cấp cứu di động đúng nghĩa, với hệ thống giường cấp cứu, máy sốc điện, oxy và các thiết bị hỗ trợ can thiệp ngay trên xe.

Sự thay đổi này kéo theo yêu cầu nâng cao năng lực nhân lực. Các chương trình đào tạo từ cơ bản đến chuyên sâu đã được triển khai cho đội ngũ 115 và cán bộ y tế tuyến tỉnh, giúp họ có đủ kỹ năng xử trí tình huống nguy kịch ngay từ trước khi bệnh nhân đến bệnh viện.

Tuy nhiên, khoảng cách vẫn còn rất xa. Hiện nay, tỷ lệ xe cứu thương ở Việt Nam chỉ khoảng 0,2 xe/100.000 dân – thấp hơn 10 lần so với Nhật Bản và thấp hơn 4 lần so với Singapore. Năng lực cấp cứu trước viện vì thế vẫn phân tán, thiếu đồng bộ và chưa có sự kết nối hiệu quả giữa các khâu điều phối – vận chuyển – tiếp nhận – xử trí ban đầu.

Số ca TNGT đưa đến BV Việt Đức trong tình trạng muộn vẫn nhiều

Kỳ vọng “rút ngắn từng phút sống”

Một trong những điểm đáng chú ý của đề án là việc tích hợp công nghệ vào toàn bộ chuỗi cấp cứu ngoại viện.

Bộ Y tế đang phối hợp với Bộ Công an xây dựng hệ thống tổng đài tiếp nhận và điều phối cấp cứu thống nhất trên toàn quốc. Theo định hướng, các đầu số 113, 114, 115 sẽ được tích hợp thành một đầu số duy nhất – 113 – hoạt động như trung tâm điều phối khẩn cấp quốc gia.

Dự kiến triển khai theo hai giai đoạn, hệ thống này sẽ đảm bảo tiếp nhận, phân luồng và xử lý thông tin 24/7, với cơ chế dự phòng tại nhiều trung tâm dữ liệu để tránh gián đoạn.

Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ được đưa vào vận hành ngay từ khâu tiếp nhận cuộc gọi. AI có thể hỗ trợ phân loại tình trạng bệnh nhân, hướng dẫn sơ cứu từ xa và tối ưu hóa điều phối phương tiện.

Trong tương lai, hệ thống còn có thể kết nối với camera giao thông để ưu tiên “đèn xanh” cho xe cứu thương, rút ngắn thời gian di chuyển – yếu tố sống còn trong các ca đột quỵ hoặc ngừng tim.

Không dừng lại ở đó, dữ liệu y tế số sẽ cho phép nhân viên cấp cứu truy cập nhanh hồ sơ sức khỏe điện tử của bệnh nhân ngay trên xe, từ đó đưa ra quyết định xử trí chính xác hơn trong từng phút.

Song song với thí điểm hiện tại, đề án sẽ tiếp tục mở rộng ra 8 tỉnh, thành khác, trong đó có Hà Nội – khu vực có mật độ dân cư cao và nhu cầu cấp cứu lớn.
Nhưng để “cuộc đua 4,5 giờ” không còn thua ngay từ điểm xuất phát, bài toán không chỉ nằm ở xe, ở người hay ở AI – mà nằm ở cách toàn xã hội nhìn nhận và hành động trong những phút đầu tiên.

Thanh Hằng

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/223000-ca-dot-quy-moi-nam-cuoc-dua-gio-vang-thua-ngay-tu-vach-xuat-phat-post196801.html