3.000 tỷ đồng cho học nghề: Hà Nội tìm cách phá 'định kiến đại học'?

3 giờ trướcBài gốc

Hỗ trợ học phí để thúc đẩy phân luồng

Theo dự thảo nghị quyết của HĐND TP Hà Nội, học sinh tốt nghiệp THPT hoặc tương đương, có hộ khẩu thường trú tại Hà Nội, theo học trung cấp, cao đẳng sẽ được hỗ trợ học phí. Chính sách cũng áp dụng với người học liên thông từ trung cấp lên cao đẳng.

Học sinh Trường Trung cấp Xây dựng Hà Nội trong buổi thực hành, nhóm đối tượng được kỳ vọng hưởng lợi từ đề xuất hỗ trợ học phí nghề đến 50%.

Mức hỗ trợ bằng 50% học phí theo trần do Chính phủ quy định, áp dụng với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập chưa tự bảo đảm chi thường xuyên. Thời gian hỗ trợ tối đa hai năm với hệ trung cấp, ba năm với cao đẳng và một năm đối với trường hợp học liên thông từ trung cấp lên cao đẳng.

Kinh phí hỗ trợ tối đa 10 tháng mỗi năm học, mỗi người chỉ được hưởng một lần. Tổng ngân sách dự kiến cho giai đoạn 2026–2030 khoảng 3.000 tỷ đồng.

Đề xuất này được đưa ra khi tỷ lệ học sinh học nghề sau THPT tại Hà Nội trong bối cảnh nhiều trường trung cấp, cao đẳng gặp khó trong tuyển sinh, dù chi phí học thấp hơn đại học. Năm học 2025-2026, trong hơn 118.000 học sinh tốt nghiệp, chỉ 19.120 em học nghề (16,12%), thấp hơn nhiều so với mục tiêu 40-45%.

Hà Nội đặt lộ trình tăng tỷ lệ học sinh học nghề sau THPT lên 22% vào năm học 2026–2027, 28% năm 2027–2028, 35% năm 2028–2029, 42% năm 2029–2030 và hướng tới 50% vào năm 2030–2031.

Theo UBND thành phố, chính sách hỗ trợ không chỉ thúc đẩy phân luồng học sinh sau THPT mà còn góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho Thủ đô. Việc khuyến khích học nghề giúp giảm áp lực tuyển sinh vào đại học, đồng thời tiết kiệm thời gian và chi phí đào tạo khi chương trình học nghề thường kéo dài 2–3 năm.

Sau khi tốt nghiệp, học sinh có thể gia nhập thị trường lao động hoặc tiếp tục học liên thông lên các bậc cao hơn, qua đó mở rộng cơ hội nghề nghiệp.

Chính sách này được kỳ vọng tạo cú hích, góp phần thay đổi nhận thức xã hội về giáo dục nghề nghiệp, đồng thời cân đối hệ thống đào tạo và đáp ứng nhu cầu nhân lực trong bối cảnh phát triển kinh tế của Thủ đô.

Cần gắn đào tạo nghề với thực tiễn

Phòng Giáo dục thường xuyên – Đại học (Sở GD&ĐT Hà Nội) cho biết năm học 2025-2026, giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn duy trì quy mô lớn. Thành phố hiện có 155 trường cao đẳng, trung cấp trong tổng số 360 cơ sở có hoạt động giáo dục nghề nghiệp, tuyển sinh khoảng 208.000 lượt người mỗi năm.

Học sinh trong giờ học tại lớp, tham gia các nội dung đào tạo nghề gắn với thực tiễn.

Chính sách mới nếu được triển khai hiệu quả có thể tạo ra ba tác động rõ nét. Thứ nhất, góp phần giảm áp lực "đua" vào đại học, qua đó thúc đẩy phân luồng hợp lý sau THCS và THPT. Thứ hai, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số và công nghiệp 4.0. Thứ ba, mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục nghề nghiệp theo hướng công bằng hơn, đặc biệt đối với nhóm học sinh có hoàn cảnh kinh tế trung bình và thấp.

Tuy nhiên, để những mục tiêu này trở thành hiện thực, chính sách cần được thiết kế theo hướng có điều kiện và gắn với nhu cầu thực tiễn.

Việc hỗ trợ học phí có thể ưu tiên cho các ngành nghề đang thiếu hụt nhân lực, phù hợp định hướng phát triển kinh tế – xã hội. Đồng thời, cần đi kèm các cơ chế ràng buộc như cam kết việc làm sau tốt nghiệp hoặc tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp trong quá trình đào tạo và tuyển dụng.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh công tác hướng nghiệp từ sớm, giúp người học có đủ thông tin để lựa chọn phù hợp. Việc thiết lập cơ chế giám sát, đánh giá cũng là yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm chính sách được triển khai hiệu quả và đúng đối tượng.

Nhà giáo Ưu tú, TS Phạm Xuân Khánh - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội đánh giá đây là bước đi đúng thời điểm. Theo ông, thị trường không thiếu người có bằng cấp mà thiếu người có kỹ năng làm việc ngay. Giảm rào cản tài chính có thể khuyến khích học sinh chọn học nghề, đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp.

Ở góc độ quản lý giáo dục nghề nghiệp, ông Nguyễn Văn Hiển, Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp Xây dựng Hà Nội cho biết phần lớn học sinh theo học hệ trung cấp, cao đẳng có học lực ở mức trung bình. Vì vậy, lựa chọn học nghề được xem là hướng đi phù hợp, giúp các em sớm tham gia thị trường lao động và ổn định cuộc sống.

Ông Hiển nhận định, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở nhu cầu mà đến từ tâm lý xã hội, khi nhiều gia đình vẫn ưu tiên con đường đại học. Chỉ khi không còn lựa chọn khác, học sinh mới cân nhắc đến học nghề. Trong khi đó, thực tế cho thấy nhiều ngành kỹ thuật đang thiếu hụt nguồn nhân lực, buộc doanh nghiệp phải chủ động tìm đến các cơ sở đào tạo để tuyển dụng.

Về chính sách, ông cho rằng việc hỗ trợ giảm 50% học phí cho người học cao đẳng, bao gồm cả hệ liên thông, nếu được triển khai đồng bộ với phân luồng hiệu quả và tăng cường gắn kết giữa nhà trường với doanh nghiệp, sẽ góp phần mở rộng cơ hội cho học sinh, đồng thời giảm áp lực lên hệ thống giáo dục đại học.

Ở góc nhìn từ cơ sở đào tạo, cô Nguyễn Thị Thu, giáo viên một trường trung cấp tại Hà Nội chia sẻ, công tác tuyển sinh nhiều năm qua vẫn gặp khó khăn, chủ yếu do định kiến xã hội và sự chênh lệch về chất lượng đào tạo. "Điểm nghẽn" lớn nhất vẫn là niềm tin của phụ huynh, khi đa số vẫn ưu tiên đại học.

Bên cạnh đó, nếu chưa có những cam kết rõ ràng về cơ hội việc làm sau tốt nghiệp, ngay cả khi được hỗ trợ học phí, nhiều gia đình vẫn còn tâm lý do dự.

Vì vậy, vấn đề cốt lõi không nằm ở mức hỗ trợ bao nhiêu, mà ở việc chính sách có thể thay đổi nhận thức xã hội hay không. Khi học nghề được nhìn nhận như một lựa chọn bình đẳng, thậm chí hiệu quả trong nhiều trường hợp, dòng chảy nhân lực mới thực sự được điều chỉnh.

Chính sách đã mở ra cơ hội, nhưng để đi đến kết quả cần sự đồng bộ từ quản lý, đào tạo đến thị trường lao động. Nếu làm tốt, Hà Nội không chỉ giải bài toán nhân lực của riêng mình mà còn có thể trở thành hình mẫu trong phát triển giáo dục nghề nghiệp gắn với nhu cầu thực tiễn.

Phượng Nguyễn

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/ha-noi-de-xuat-giam-50-hoc-phi-nghe-go-nut-that-phan-luong-192260422134231456.htm