Tam Quốc Diễn Nghĩa không chỉ nổi tiếng với những trận chiến và mưu lược kinh điển, mà còn khắc họa nhiều nhân vật có khả năng ứng xử khôn khéo. Trong số đó, có ba nhân vật EQ cao trong Tam Quốc thường được nhắc đến khi nói về nghệ thuật dùng người, kiểm soát cảm xúc và xử lý tình huống phức tạp: Lưu Bị, Lỗ Túc và Tư Mã Ý.
Khi nhắc đến nhân vật EQ cao trong Tam Quốc, Lưu Bị thường là cái tên được nhắc đầu tiên. Xuất thân bình thường nhưng ông lại quy tụ được nhiều nhân tài như Quan Vũ, Trương Phi hay Gia Cát Lượng. Điều giúp Lưu Bị làm được điều đó chính là khả năng thấu hiểu tâm lý con người và cách cư xử đầy chân thành.
Gia Cát Lượng và Lưu Bị trong tạo hình của Tam Quốc Diễn Nghĩa, - Ảnh: Sohu
Một câu chuyện tiêu biểu là việc Từ Thứ phải rời bỏ Lưu Bị khi mẹ bị Tào Tháo bắt giữ. Thay vì giữ người bằng quyền lực, Lưu Bị chấp nhận để Từ Thứ ra đi và còn tiễn đưa rất xa. Hành động chân thành này khiến Từ Thứ cảm động và sau đó tiến cử Gia Cát Lượng cho Lưu Bị.
Không chỉ vậy, việc Lưu Bị ba lần đến lều tranh mời Gia Cát Lượng xuất sơn cũng cho thấy sự khiêm nhường và tôn trọng người tài. Chính cách đối xử này giúp ông xây dựng được lòng trung thành bền chặt từ những người dưới trướng.
Trong số nhân vật EQ cao trong Tam Quốc, Lỗ Túc là người thường bị đánh giá thấp vì vẻ ngoài hiền lành. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ, có thể thấy ông là người biết đặt lợi ích lâu dài lên trên cảm xúc cá nhân. Trước trận Xích Bích, Chu Du từng muốn gây khó dễ cho Gia Cát Lượng bằng nhiệm vụ làm mười vạn mũi tên trong ba ngày. Khi Gia Cát Lượng cần hỗ trợ, Lỗ Túc đã âm thầm giúp đỡ bằng cách cho mượn thuyền và vật dụng cần thiết.
Nhân vật Tư Mã Ý trong các phiên bản phim lịch sử Trung Quốc. - Ảnh: Sohu
Hành động này không phải vì thiên vị đối phương, mà bởi Lỗ Túc hiểu rằng liên minh Tôn – Lưu là điều cần thiết để chống lại Tào Tháo. Chính sự nhẫn nhịn và tầm nhìn dài hạn giúp ông duy trì sự ổn định trong mối quan hệ giữa hai thế lực lớn.
Nếu Lưu Bị giỏi thu phục lòng người và Lỗ Túc giỏi giữ hòa khí, thì Tư Mã Ý lại là nhân vật có trí tuệ cảm xúc cao trong Tam Quốc nổi bật bởi khả năng kiểm soát cảm xúc. Trong các cuộc đối đầu với Gia Cát Lượng, ông nhiều lần chọn cách phòng thủ thay vì xuất quân giao chiến. Dù bị khiêu khích, thậm chí bị gửi tặng nữ trang nhằm châm chọc, Tư Mã Ý vẫn giữ thái độ bình tĩnh và không để cảm xúc chi phối.
Không chỉ vậy, khi bị Tào Sảng gạt khỏi quyền lực, Tư Mã Ý còn giả bệnh trong thời gian dài để khiến đối phương mất cảnh giác. Đến khi thời cơ xuất hiện, ông nhanh chóng hành động và giành lại quyền lực. Khả năng chịu đựng áp lực, kiềm chế cảm xúc và kiên nhẫn chờ đợi cơ hội chính là yếu tố giúp Tư Mã Ý trở thành một trong những nhân vật có chiến lược sống đáng chú ý nhất trong lịch sử Tam Quốc.
Khánh Tường