Ngày 24-4, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) thông tin đang tăng cường siết chặt quản lý an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố để bảo vệ sức khỏe người dân.
Số vụ ngộ độc tăng trong quý I-2026
Trong năm 2024, ngành y tế đã kiểm tra 354.820 cơ sở, phát hiện 22.073 cơ sở vi phạm về an toàn thực phẩm.
Cơ quan chức năng đã xử lý 9.043 cơ sở, đình chỉ hoạt động 85 cơ sở và tiến hành tiêu hủy 450 loại thực phẩm không bảo đảm chất lượng như thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hết hạn sử dụng; chuyển lực lượng chức năng xử lý 18 vụ việc liên quan đến sản xuất, kinh doanh thực phẩm vi phạm, xử phạt hơn 33,53 tỉ đồng.
Năm 2025, công tác kiểm tra tiếp tục được duy trì với 334.764 cơ sở được thanh tra, phát hiện 20.791 cơ sở vi phạm. Cơ quan quản lý đã xử lý 6.057 cơ sở, đình chỉ hoạt động 40 cơ sở và tiêu hủy 635 loại thực phẩm không bảo đảm chất lượng (thực phẩm chứa chất cấm, không rõ nguồn gốc xuất xứ, hết hạn sử dụng...).
Cạnh đó, cơ quan chức năng cũng chuyển cơ quan cảnh sát điều tra 2 vụ, trong đó 1 vụ liên quan đến chất cấm và 1 vụ liên quan đến hàng giả, thu về số tiền xử phạt hơn 33,83 tỉ đồng.
Nguy cơ từ bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố vẫn ở mức đáng báo động. Ảnh: TRẦN MINH
Năm 2025 đã xảy ra 84 vụ ngộ độc thực phẩm với 2.301 người. So với năm 2024, số vụ giảm 37,8% và số người bị ngộ độc giảm 53,4%.
Trong khi đó, chỉ trong quý I-2026 đã xảy ra 36 vụ ngộ độc thực phẩm, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm 2025. Qua điều tra thực tế, số vụ ngộ độc thực phẩm gần đây chủ yếu xảy ra tại các bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học và thức ăn đường phố, đặc biệt là ở các đô thị lớn có địa bàn rộng, mật độ dân số cao, nhu cầu cần cung cấp thực phẩm lớn.
Theo Cục An toàn thực phẩm, việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm đối với các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ hoặc trên các sàn thương mại điện tử cũng rất khó khăn, ảnh hưởng tới khả năng phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trên diện rộng.
Bên cạnh đó, kiến thức chung về an toàn thực phẩm của những chủ cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, thức ăn đường phố còn tương đối hạn chế, dễ dẫn tới các hành vi gây mất vệ sinh an toàn thực phẩm trong quá trình chế biến, phục vụ thức ăn.
Rõ trách nhiệm người đứng đầu, tăng cường thanh tra liên ngành
Để thực hiện mục tiêu bảo đảm sức khỏe nhân dân, giúp người dân yên tâm hơn khi sử dụng thực phẩm hằng ngày, các cơ quan quản lý nhà nước đã triển khai nhiều giải pháp cũng như xây dựng các chiến lược dài hạn.
Hằng năm, Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm đều ban hành kế hoạch "Tháng hành động vì an toàn thực phẩm", kế hoạch triển khai công tác hậu kiểm về an toàn thực phẩm và kế hoạch triển khai công tác bảo đảm an toàn thực phẩm Tết Nguyên đán và mùa lễ hội xuân.
Năm 2026, "Tháng hành động vì an toàn thực phẩm" được triển khai từ 15-4 đến 15-5 trên cả nước với chủ đề "Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố", trong đó tập trung vào các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố - những vấn đề nóng đang được dư luận đặc biệt quan tâm.
Ở cấp trung ương, 5 đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm do Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tiến hành thanh tra tại 10 tỉnh, thành phố trọng điểm.
Tại địa phương, UBND các cấp cũng chủ động ban hành kế hoạch, triển khai kiểm tra liên ngành chặt chẽ từ cấp tỉnh đến cấp xã. Trong quá trình này, các đoàn công tác kết hợp lấy mẫu kiểm nghiệm để giám sát thị trường, giúp kịp thời phát hiện và cảnh báo sớm các loại thực phẩm có nguy cơ trong cộng đồng.
Song song với đó, các chiến dịch truyền thông được đẩy mạnh, phối hợp với các cơ quan, đơn vị truyền thông phổ biến kiến thức khoa học về an toàn thực phẩm, các mô hình, chuỗi giá trị sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, tác hại của thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng và công khai các tổ chức, cá nhân vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật.
Bộ Y tế đã ban hành các văn bản gửi Bộ GD&ĐT cùng UBND các tỉnh, thành phố nhằm siết chặt quản lý an toàn thực phẩm học đường và thức ăn đường phố. Theo đó, siết chặt trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở kinh doanh, đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể. Riêng bếp ăn trường học, người chịu trách nhiệm phải là hiệu trưởng.
Để giải quyết vấn đề bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm mang tính dài hạn, chiến lược và xuyên suốt, thời gian tới Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan phối hợp triển khai các giải pháp cụ thể, trong đó tập trung hoàn thiện khung pháp lý thông qua dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, chuyển tư duy sang quản lý toàn chuỗi giá trị từ trang trại đến bàn ăn thay vì kiểm soát từng khâu riêng lẻ.
Song song đó, các cơ quan chức năng sẽ xây dựng chiến lược quốc gia về an toàn thực phẩm đến năm 2035, tầm nhìn 2045 theo tiêu chuẩn quốc tế; khẩn trương hoàn thiện đề án kiện toàn bộ máy quản lý nhà nước từ trung ương đến địa phương để trình Bộ Chính trị vào tháng 5-2026 nhằm đảm bảo sự điều hành đồng bộ, hiệu quả.
Về mặt kỹ thuật và vận hành, hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung sẽ được hoàn thiện để hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, kịp thời thu hồi thực phẩm không an toàn và cảnh báo sớm các nguy cơ ngộ độc trong cộng đồng.
Cạnh đó, lộ trình ban hành các quy chuẩn kỹ thuật về giới hạn tồn dư các chất như thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh sẽ được đẩy mạnh, kết hợp với tăng cường truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng để thay đổi hành vi người tiêu dùng và công khai các cá nhân, tổ chức sai phạm nhằm tăng tính răn đe.
THANH THANH