3I/ATLAS không phải tàu vũ trụ người ngoài hành tinh

một ngày trướcBài gốc

Sao chổi liên sao mang tên 3I/ATLAS, vật thể xâm nhập từ bên ngoài Hệ Mặt Trời, từng khiến cộng đồng yêu thiên văn và những người say mê giả thuyết về sự sống ngoài Trái Đất xôn xao với câu hỏi táo bạo: liệu đây có thể là một tàu thăm dò của nền văn minh ngoài hành tinh hay không?

Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đây đã gần như khép lại mọi suy đoán theo hướng đó.

Các nhà thiên văn học xác nhận rằng 3I/ATLAS không phát ra bất kỳ dấu hiệu công nghệ nào. Ảnh: Ảnh: NASA/JPL-Caltech/Đại học Arizona

Các nhà thiên văn học xác nhận rằng 3I/ATLAS không phát ra bất kỳ dấu hiệu công nghệ nào, qua đó củng cố kết luận rằng đây chỉ là một sao chổi tự nhiên, dù có nguồn gốc liên sao vô cùng hiếm gặp.

“Tất cả chúng tôi đều sẽ vô cùng phấn khích nếu phát hiện được các dấu hiệu công nghệ từ 3I/ATLAS, nhưng đáng tiếc là chúng không hề tồn tại”, Benjamin Jacobson-Bell, nhà nghiên cứu chính đến từ Đại học California, Berkeley, chia sẻ với Space.

Truy tìm “dấu hiệu công nghệ” từ ngoài Trái Đất

Để kiểm chứng giả thuyết gây tranh cãi này, các nhà khoa học đã sử dụng Kính thiên văn Green Bank – một trong những kính thiên văn vô tuyến lớn và nhạy nhất thế giới, trong khuôn khổ dự án Breakthrough Listen, chương trình chuyên tìm kiếm tín hiệu từ các nền văn minh ngoài Trái Đất.

Mục tiêu của họ là dò tìm những gì được gọi là “technosignatures” – các dấu hiệu công nghệ có thể đo đạc được, chẳng hạn như tín hiệu vô tuyến nhân tạo, vốn được xem là bằng chứng rõ ràng nhất cho hoạt động của một nền văn minh thông minh.

Dù cuộc tìm kiếm này không mang lại kết quả như mong đợi, bản thân 3I/ATLAS vẫn là một đối tượng khoa học cực kỳ đặc biệt. Đây mới chỉ là vật thể liên sao thứ ba từng được phát hiện trong Hệ Mặt Trời, sau 1I/‘Oumuamua (năm 2017) và 2I/Borisov (năm 2019).

Jacobson-Bell cho biết, dù bằng chứng cho thấy 3I/ATLAS là một sao chổi tự nhiên là rất rõ ràng, nhóm nghiên cứu vẫn cho rằng việc kiểm tra giả thuyết “tàu thăm dò ngoài hành tinh” là cần thiết.

“Bằng chứng chống lại khả năng 3I/ATLAS là một tàu thăm dò là rất mạnh”, ông nói. “Nhưng nếu không kiểm tra, chúng tôi sẽ thiếu trách nhiệm về mặt khoa học”.

Điều thú vị là chính con người cũng từng nghiêm túc thảo luận về việc gửi các tàu thăm dò cực nhẹ tới những hệ sao khác. Một ví dụ điển hình là dự án Breakthrough Starshot, đề xuất phóng hàng nghìn tàu thăm dò siêu nhỏ, di chuyển với tốc độ cực cao, hướng tới hệ sao Alpha Centauri – hệ sao gần Mặt Trời nhất.

Một số thiết bị trong sứ mệnh không gian của NASA đã quan sát được Sao chổi liên sao 3I/ATLAS, khi nó tiến gần đến sao Hỏa. (Nguồn: NASA)

“Có rất nhiều lý do thuyết phục để tin rằng một loài có khả năng du hành không gian sẽ gửi các tàu thăm dò tới những hệ sao khác nhằm tìm hiểu môi trường xung quanh”, Jacobson-Bell giải thích.

Nhóm nghiên cứu cho rằng, nếu tồn tại, các dấu hiệu công nghệ ngoài hành tinh dễ phát hiện nhất sẽ là các tín hiệu vô tuyến băng hẹp. Loại tín hiệu này tiêu tốn ít năng lượng, nhưng có thể truyền đi rất xa trong không gian liên sao.

Kính thiên văn Green Bank, với đường kính đĩa thu lên tới 100 mét, được đặt trong khu vực được kiểm soát nghiêm ngặt nhằm hạn chế nhiễu sóng vô tuyến từ con người. Nhờ độ nhạy cực cao, nó có thể phát hiện các nguồn phát chỉ mạnh khoảng 0,1 watt.

Để dễ hình dung, điện thoại di động hiện đại thường phát sóng ở mức khoảng 1 watt.

“Điều này có nghĩa là nếu trên 3I/ATLAS tồn tại bất kỳ thiết bị phát sóng nào yếu hơn điện thoại di động tới 10 lần, chúng tôi vẫn có thể phát hiện ra”, Jacobson-Bell nhấn mạnh.

Trong quá trình phân tích, nhóm nghiên cứu đã phát hiện 9 ‘sự kiện’, tức các tín hiệu vượt qua một số bộ lọc ban đầu. Tuy nhiên, sau khi kiểm tra kỹ lưỡng, cả 9 tín hiệu này đều được xác định là nhiễu sóng vô tuyến có nguồn gốc từ Trái Đất.

“Con người tạo ra rất nhiều tín hiệu vô tuyến băng hẹp, đặc biệt là trong liên lạc với tàu vũ trụ”, Jacobson-Bell cho biết. “Vì vậy, chúng tôi phải sử dụng các bộ lọc tinh vi để phân biệt tín hiệu nhân tạo của con người với những gì có thể đến từ ngoài Trái Đất”.

Theo ông, việc phát hiện rồi loại bỏ các “báo động giả” như vậy là điều hết sức phổ biến trong nghiên cứu SETI (tìm kiếm trí tuệ ngoài Trái Đất).

Một sao chổi hoàn toàn “bình thường”

Kết quả cuối cùng khá rõ ràng: 3I/ATLAS trông giống một sao chổi, hành xử như một sao chổi và cũng im lặng như một sao chổi.

“Những nghiên cứu trước đây cho thấy 3I/ATLAS có mọi đặc điểm vật lý của một sao chổi tự nhiên”, Jacobson-Bell nói. “Các quan sát của chúng tôi chỉ củng cố thêm điều đó. Cuối cùng, không có bất kỳ điều bất ngờ nào”.

Sao chổi 3I/ATLAS lao nhanh qua Hệ Mặt Trời. Ảnh: Miquel Serra-Ricart / Light Bridges

Dù có thể gây chút thất vọng cho những người hy vọng vào một phát hiện mang tính lịch sử, các nhà khoa học nhấn mạnh rằng giá trị khoa học của 3I/ATLAS vẫn vô cùng to lớn.

Theo Jacobson-Bell, sự quan tâm dành cho 3I/ATLAS là hoàn toàn dễ hiểu, bởi các vật thể liên sao mang đến cái nhìn hiếm hoi về vật chất hình thành trong những hệ sao khác.

Ông tin rằng trong tương lai gần, việc phát hiện các vật thể liên sao sẽ không còn hiếm hoi. Đài quan sát Vera C. Rubin, vừa hoàn thiện, sẽ tiến hành dự án Legacy Survey of Space and Time (LSST) kéo dài 10 năm, hứa hẹn phát hiện số lượng lớn các vật thể như vậy.

“Khi chúng ta có cả một quần thể các vật thể liên sao, chúng ta sẽ biết đâu là ‘bình thường’, đâu là thực sự dị thường”, ông nói. “Và những dị thường đó sẽ rất đáng để theo dõi kỹ hơn, liệu chúng có thể là dấu hiệu của công nghệ hay không?”

Nghiên cứu mới về 3I/ATLAS, hiện được công bố dưới dạng bản thảo khoa học trên kho lưu trữ arXiv, không chỉ giúp bác bỏ giả thuyết về tàu vũ trụ ngoài hành tinh, mà còn đặt nền móng cho cách tiếp cận khoa học trong tương lai khi đối mặt với những vật thể bí ẩn từ không gian liên sao.

“Chúng tôi hy vọng nghiên cứu này sẽ xóa bỏ quan niệm rằng 3I/ATLAS là vật thể nhân tạo”, Jacobson-Bell kết luận. “Nhưng đồng thời, chúng tôi cũng mong sự quan tâm của công chúng dành cho các vật thể liên sao sẽ tiếp tục. Dù là sao chổi hay tàu vũ trụ, chúng đều rất thú vị. Và hoàn toàn có khả năng rằng một ngày nào đó, chúng ta sẽ thực sự phát hiện ra một vật thể đang phát tín hiệu công nghệ. Nếu chúng ta không tìm kiếm, chúng ta sẽ không bao giờ biết”.

(Theo Space, NY Post)

Hải Phong

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/3i-atlas-khong-phai-tau-vu-tru-nguoi-ngoai-hanh-tinh-2480124.html