5 điểm then chốt từ chiến thắng áp đảo của Thủ tướng Sanae Takaichi

4 giờ trướcBài gốc

Thủ tướng Sanae Takaichi phát biểu tại trụ sở của đảng LDP sau chiến thắng ngày 8/2. Ảnh: Johan Brooks

Canh bạc giải tán Quốc hội và tổ chức bầu cử sớm chỉ vài tháng sau khi nhậm chức của bà Takaichi đã mang lại thành quả vượt mong đợi, khi LDP hoàn toàn xoay chuyển cán cân quyền lực tại Quốc hội. Đảng này giành được siêu đa số ghế một cách độc lập, trao cho bà Takaichi cơ hội “vàng” để triển khai chương trình nghị sự của mình.

Dù vẫn cần duy trì liên minh với Đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP) và tránh phản ứng ngược từ việc “thắng quá lớn”, bà có thể yên tâm rằng các đảng đối lập truyền thống hiện đã bị rút ruột nghiêm trọng. Trong khi đó, một thế hệ đối lập mới đang dần hình thành, phản ánh mong muốn của cử tri Nhật Bản về sự đoạn tuyệt với lối chính trị cũ.

Để hiểu rõ hơn kết quả bầu cử, cần điểm lại bức tranh tổng thể và rút ra năm nhận định then chốt.

LDP ghi nhận mức xoay chuyển cử tri lớn nhất kể từ khi đảng này, dưới sự lãnh đạo của cố Thủ tướng Shinzo Abe, giành lại quyền lực từ Đảng Dân chủ Nhật Bản năm 2012. Số ghế của LDP tăng từ 191 ghế trong cuộc bầu cử Hạ viện năm 2024 lên 316 ghế trong cuộc bỏ phiếu ngày Chủ nhật, đủ để đạt đa số hai phần ba, cho phép bác bỏ mọi quyết định của Thượng viện.

Các đối tác liên minh cấp dưới của LDP nhìn chung giữ nguyên vị thế. Đảng Dân chủ vì nhân dân (DPP) bảo toàn số ghế, trong khi JIP mất hai ghế trong bối cảnh làn sóng ủng hộ bà Takaichi dâng cao. Đáng chú ý, trong cuộc bầu cử này, JIP không phối hợp ứng cử viên với LDP, dẫn đến việc hai đảng đối đầu trực tiếp ở một số khu vực.

Ngược lại, Liên minh Cải cách trung dung (CRA), gồm Đảng Dân chủ Lập hiến Nhật Bản (CDP) và đảng Komeit, chịu thất bại nặng nề. Với 226 ứng cử viên, CRA chỉ giành được 49 ghế. Con số này đặc biệt đáng chú ý nếu so với 172 ghế mà CDP và Komeito giành được trong kỳ bầu cử Hạ viện trước đó.

Trong khi đó, hai đảng dân túy mới nhất của Nhật Bản là Sanseito và Team Mirai lại đạt được thành công đáng kể. Sanseito nâng số ghế từ 3 lên 15, còn Team Mirai giành 9 ghế ngay trong lần đầu tiên tham gia bầu cử Hạ viện.

Từ những con số trên, có thể rút ra năm điểm mấu chốt sau:

1. Thủ tướng Takaichi có được ủy nhiệm mạnh mẽ

Bà Takaichi đã biến cuộc bầu cử này thành một phép thử về năng lực lãnh đạo, và cử tri đã bày tỏ sự ủng hộ gần như tuyệt đối. Với sự ủy nhiệm mới và siêu đa số tại Hạ viện, bà có thể thúc đẩy luật pháp ngay cả khi vấp phải sự phản đối từ Thượng viện. Con đường cho chương trình nghị sự của bà vì thế trở nên rộng mở.

Cách bà sử dụng quyền lực chính trị mới này sẽ có ý nghĩa quyết định đối với tuổi thọ chính trị của bà. Người thầy chính trị của bà, ông Shinzo Abe, từng cho thấy rằng đi quá nhanh, quá mạnh có thể dẫn đến phản ứng ngược và khủng hoảng chính trị - nguyên nhân góp phần làm thất bại nhiệm kỳ đầu tiên của ông. Ngược lại, một chương trình hành động thận trọng nhưng nhất quán sẽ giúp duy trì tiến trình lập pháp bền vững hơn.

2. CDP và Komeito rơi vào tình trạng “hấp hối chính trị”

Dù nhận được sự hậu thuẫn từ các “cỗ máy vận động phiếu bầu” như Liên đoàn Công đoàn Nhật Bản (Rengo) và tổ chức Soka Gakkai, kẻ thua cuộc lớn nhất trong kỳ bầu cử này chính là liên minh CDP–Komeito. Nhiều tên tuổi lớn của CDP như Ichiro Ozawa, Jun Azumi, Katsuya Okada và Yukio Edano đều thất bại tại các khu vực bầu cử đơn vị.

Komeito, vốn dựa nhiều vào ghế phân bổ theo tỷ lệ, cũng chứng kiến sự dịch chuyển lớn của cử tri sang LDP. Cách phân bổ giữa các ghế đơn vị và ghế tỷ lệ giúp Komeito giữ lại được một số ghế, nhưng thông điệp từ cử tri là rất rõ ràng.

Cử tri Nhật Bản đã phát tín hiệu rằng họ không còn đặt kỳ vọng vào hai đảng này. Dù CDP và Komeito vẫn giữ được một số ghế mang tính hình thức, vai trò chính trị của họ sẽ ngày càng mờ nhạt. CDP có thể tìm cách tái định vị thương hiệu, nhưng nhiều khả năng sẽ dần rơi vào quên lãng. Komeito, nhờ sự ủng hộ bền bỉ của Soka Gakkai, có thể tiếp tục tồn tại trong Quốc hội nhưng không còn ảnh hưởng thực chất.

3. Team Mirai - nhân tố mới nổi đáng chú ý

Tự gọi mình là “Đội ngũ Tương lai”, Team Mirai được thành lập trước cuộc bầu cử Thượng viện năm ngoái và chỉ giành được một ghế khi đó. Trong cuộc bầu cử Hạ viện lần này, đảng đã giành 9 ghế - con số không lớn nhưng rất đáng kể khi phải đối đầu với các chính trị gia kỳ cựu.

Với độ tuổi trung bình của ứng cử viên chỉ 35 và chủ trương cải cách bộ máy nhà nước theo hướng hiện đại, Team Mirai đã chạm đến kỳ vọng của những cử tri đang tìm kiếm một kiểu đối lập mới: thực tế hơn, thông minh hơn, thay vì những khẩu hiệu mang nặng tính ý thức hệ.

Dù vậy, đảng này vẫn đang trong giai đoạn định hình và chưa bám rễ sâu trong hệ thống chính trị. Để tồn tại và phát triển, Team Mirai cần tập trung vào những chính sách ngách có thể phối hợp thực hiện với liên minh cầm quyền, qua đó chứng minh năng lực điều hành. Nếu làm được điều đó, cái tên “Tương lai” của họ có thể thực sự phản ánh tuổi thọ chính trị lâu dài.

4. Tương lai liên minh LDP - JIP vẫn là dấu hỏi

JIP có một đêm bầu cử tương đối ổn khi gần như giữ nguyên số ghế. Tuy nhiên, “ổn” không đồng nghĩa với “an toàn”, bởi trong nội bộ LDP đang lên tinh thần chiến thắng, nhiều người sẽ đặt câu hỏi: “Chúng ta còn cần liên minh này để làm gì?”

Đối với bà Takaichi, việc quản lý quan hệ nội bộ liên minh là yếu tố then chốt. Nếu JIP cảm thấy bị gạt ra bên lề, đảng này có thể rời liên minh, tạo điều kiện cho phe đối lập tái tổ chức xung quanh JIP và DPP.

Hơn nữa, LDP vẫn cần sự ủng hộ của JIP để thông qua luật tại Thượng viện. Dù siêu đa số ở Hạ viện cho phép LDP vượt qua quyền phủ quyết của Thượng viện, việc áp đặt luật pháp thường làm suy giảm dư luận ủng hộ và bào mòn vốn chính trị.

Do đó, bà Takaichi cần hành động để xóa bỏ mọi nghi ngờ từ phía JIP và thể hiện sự đoàn kết trong thời gian tới.

5. Cử tri cần một nhà lãnh đạo quyết đoán

Một số nhà bình luận có thể cho rằng kết quả bầu cử này phản ánh sự dịch chuyển của Nhật Bản sang cánh hữu cực đoan, dựa trên thành công của LDP và Sanseito, cũng như sự tồn tại của DPP và JIP. Nhưng nhận định đó không chính xác. Cuộc bầu cử này không xoay quanh bảo thủ hay cấp tiến, cánh hữu hay cánh tả. Thông điệp của cử tri Nhật Bản là họ muốn lãnh đạo quyết đoán và từ bỏ mô hình đối lập cũ kỹ.

Phong cách lãnh đạo cá nhân mạnh mẽ của bà Takaichi tương đồng với hình mẫu mà đa số cử tri Nhật Bản từng ủng hộ trong phần lớn thập niên 2010 dưới thời ông Shinzo Abe. Bà không giấu tham vọng lãnh đạo đất nước và trong bốn tháng qua đã thể hiện bản lĩnh trên trường quốc tế, kể cả khi đối diện với những thách thức từ Trung Quốc. Dù còn nhiều việc phải làm trong nước, cử tri đã trao cho bà Takaichi sự tin tưởng để thử sức đến cùng.

Cuộc bầu cử này cũng sự khước từ dứt khoát đối với chiến lược “chống LDP” đã lỗi thời. Thay vào đó, cử tri lựa chọn những đảng phái nói về hy vọng cải thiện đời sống từng hộ gia đình và những thay đổi giúp Nhật Bản bước vững vàng vào kỷ nguyên hiện đại.

Quỳnh Vũ

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/5-diem-then-chot-tu-chien-thang-ap-dao-cua-thu-tuong-sanae-takaichi-10406481.html